несов. 1. см. притянуть; 2. перен. (вызывать к себе симпатию) (киһи) санаатын тарт, умсугут.

несов., подчалить сов. 1. (стать на причал)тигис; пароход подчалил к пристани борокуот бириистэҥҥэ тигистэ; 2. что (притянуть к чему-л.) соһон ыл, тардан ыл; подчалить багром бревно к лодке бэрэбинэни баҕыырынан оҥочоҕо соһон ыл.

туохт. Ындыыны бүтүннүүтүн үрдүнэн быанан бобо тардан кэлгий. ☉ Притянуть ремнём вьюк к седлу
Аҥаар хараҕа эрэ көстөр гына сирэйэ саба баайыллыбыт кыһыл армееһы аты мииммитин кэннэ Дьүлэй Баабылык хатыс быанан акка таталҕалаан кэбистэ уонна ат тэһиинин туттарда. Эрилик Эристиин

м. 1. түү (на теле человека); баттах, ас (на голове); седой волос маҥан баттах; 2. собир. (конский) кыл; # краснеть до корней волос куйахалыын кытар (кыбыстан); рвать на себе волосы баттаххын үргэн (наһаа абаран); притянуть за волосы холбоммоту сыһан холбоо (сыһыана суоҕу буда сатаан кытыар).

приставка, суолтатынанА. туохтуурдары үөскэтэргэ туттуллар уонна көрдөрөр: 1) ханна эмэ кэлиини, аҕалыыны, хол. прибежать сүүрэн кэл; привезти тиэйэн аҕал; 2) хайааһыны биллэр түмүккэ тиэрдиини, хол. приготовить бэлэмнээ; приучить үөрэт, үөрэтэн кэбис; 3) чугаһатыыны, сыһыарыыны, хол. приставить сыһыары уур; примёрзнуть сыста тоҥ; 4) бэйэҕэ чугаһатыыны, ылыыны, хол. приманить угуйан ыл, мэҥиэлээн ыл;. притянуть тардан ыл; 5) эбиини, толорон биэриини, хол. приписать эбии суруй; 6) хайааһын ситэтэ суоҕүн, хол. приоткрыть кыратык атыт, сэгэт; 2. туохэмэ чугаһынааҕы суолталаах аат тыллары уонна даҕааһынна-ры үөскэтэр, хол. прибрежье кытыл, кытыл таһа; прибрежный кытыл аттынааҕы.

туохт.
1. Тугу эмэ тугунан эмэ эрий, эрийэ бырах, тугу эмэ эрийэ тут. ☉ Обвить, опутать что-л. чем-л., обмотать что-л. вокруг чего-л. [Оҕуһу] дөрөтүн сөрөөн ыытан кэбиспит. Күндэ
[Сүбэлэспиттэр сахалар:] «Ити дьиэлэрин быанан сөрүөн төгүрүйэн баран, тоҕо тардан кэбистэххэ үчүгэй буолуох эбит!» — диэн. Саха фольк. [Ооҕуй] булдун …… илиминэн сөрөөн кэлгийэр. ББЕ З
Муоһатын илиитигэр сөрөөн чиккэччи тарта уонна табатын кулгаахха кууһуннарда. Тэки Одулок (тылб.)
△ Тугу эмэ бииргэ хомуччу, сүүмэхтии, түүрэ тут. ☉ Схватить что-л. в охапку, сгрести в кучу
Эһэ тэллэхтэри, куобах суорҕаннары, сыттыктары биирдэ түүрэ сөрөөн ылан Борокуоппайга туттаран кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Били күтүр сүдү уот буолан, арыы кытыытынааҕы хас да мас төбөтүн бииргэ сөрүү харбаабытынан, миигин көһүтэн үллэн-баллан ахан олорор эбит эбээт! ФЕВ УТУ
Луук силистэрин илиинэн сөрүү хомуйа тутуллар. САССР КОА
Сымнаҕас хара уостар бэрт имигэстик күөх оту сөрүү туталлар. Өтөр-өтөр ат тыбыыран ылар. «ХС»
△ Тугу эмэ туохха эмэ сыһыары тут, сыһыары тарт. ☉ Плотно прижать, притянуть кого-что-л. к комучему-л.
Саабын санныбар сүктүм, Сүгэбин сөрүү кыбынным. Саха фольк. Оҕобутун …… аһыныылаах сүрэххитигэр сөрүү тутан, угуттаан, ийэ кутун энчирэтимэҥ, салгын кутун салытымаҥ. Суорун Омоллоон. Ынах сүөһү үөһээ сыҥааҕар илин тиистэрэ суохтар, онон аһылыгын тылынан сөрөөн ылар. Ыанньыксыт с.
2. көсп. Куһаҕан содуллаах туохха эмэ кытыар, тарт. ☉ Вовлечь, впутать, вмешать кого-л. во что-л. дурное, неприятное
[Дьэкиим:] Хайа хара санаалаах уоран баран миигин сөрөөтө буолла? А. Софронов. Сөдүөт кырдьык-хордьук кыыһыран саҥа аллайа түстэ: «Миигин онно-манна сөрөөбөккө сылдьыҥ!» Амма Аччыгыйа
[Үчүгээйэп:] Бачча сыл бииргэ үлэлээбит, бодоруспут дьонум, ама куһаҕаҥҥа сөрүүллэр үһүө. С. Ефремов
«Натаа сүппүтүгэр Мииткэни эйигин сөрүүллэр дии», — диэтэ. И. Никифоров
3. көсп. Улаханнык эрий-мускуй, ытый, барчалаа (тыал, буурҕа туһунан этэргэ). ☉ Закрутить, закружить (о сильном ветре, вихре)
Миигин сөрөөбөтө модун холорук, суолбун бүөлээбэтэ күдэн туман. Эллэй
Сотору-сотору аарыма холоруктар маһы-оту сөрөөн, өрө ытыйан, суугунаан аастылар. Н. Якутскай
Күүстээх сытыы тыаллар тыа баһын быһыта сөрөөтүлэр. Н. Заболоцкай
♦ Кутуругар сөрөөбүт көр кутурук
Мин бу дьыалаҕа эриллиэхпин баҕарбаппын. Боҕурҕана уола дьиккэр кутуругар сөрөөрү гыннаҕа. И. Гоголев
Эн уһун кутуруккар сөрөөҥҥүн, уолбут букатын уччуйда. Кыыл барда. «ХС»
◊ Булгу сөрөө көр булгу
Амыр Бааската …… бэстилиэтин хобуурун хостуу сатыы турар Мейер Едлини булгу сөрөөн түһэрдэ. Эрилик Эристиин
Буур кыылы муоһуттан булгу сөрөөн түһэриэм этэ. К. Туйаарыскай. Тута сөрөөн — ханнык эмэ хайааһын буолаатын кытта тутатына. ☉ Тут же, вслед за чем-л., сразу
Эҥин бэйэкээннээх дьиктилээх түгэннэр, ардыгар, айаннаан истэххинэ көтөн түһээччилэр. Олору тута сөрөөн сурукка киллэрбэтэххинэ, умнуллан хаалаллар. Р. Баҕатаайыскай
Итиитигэр диэн ааттаан, тута сөрөөн туран, кинээс биэс аттаах киһини эккирэтиннэрэ ыытар. Күннүк Уурастыырап
Уол тыллары төбөтүгэр сүһэн ылбыт да, сонно тута сөрөөн умнан кэбиспит. «ХС». Сөрүү тардын (тутун) — кэтэ сылдьар таҥаһыҥ эҥээрдэрин хардарыта тут, баай. ☉ Закинуть одну полу одежды на другую, запахнуть
Икки аҥыы тэлэкэлэммит ырбаахытын элээмэтин сөрүү тутунна. Амма Аччыгыйа
Тымныыга тоҥорун да умнан, Арбаҕаһын сөрүү туттунан, Сулустаах халлааны одуулуур. М. Ефимов
Роза уп-уһун хараҥа күөх халааты сөрүү тардынан баран, көхсүнэн буолан турда. С. Никифоров. Түҥнэри сөрөө — кими-тугу эмэ эмискэ сиргэ суулларан түһэр, сиргэ баар гын. ☉ Резко повалить, опрокинуть кого-что-л. на землю
[Манчаарыга] хандалы кэтэрдээт, хаһаактар түҥнэри сөрөөн муостаҕа охтордулар. И. Гоголев
Икки хос бастаах өксөкүнү Түҥнэри сөрөөбүтүҥ. П. Тобуруокап
[Сылгыһыт Сүөдэр] Чөмчүөрэни суһуоҕуттан харбаат, түҥнэри сөрөөн түһэрбитэ. «ХС»
ср. ДТС йоргэ ‘обёртывать, заворачивать, наматывать’, сару ‘завёртывать, наматывать, обматывать’, тув. чөргээр ‘пеленать’, хак. сөрге ‘наматывать что-л.; завёртывать, обёртывать что-л.’