расточать, растрачивать, проматывать; аҕаҥ баайын хорҕомнообуккун ты растратил отцовское богатство.

проматывать, мотать (деньги, .имущество); малы матайдаа = промотать имущество; харчытын матайдаабыт он промотал все свой деньги.

1) транжирить, проматывать; элбэх үбү аймаата-саймаата он промотал много денег; 2) пугать, вспугивать (скот, птиц, зверей); 3) приводить в беспорядок, смешивать, перепутывать.

туохт. Т у о х д а к ө д ь ү үһэ суох ыһан-тоҕон, хорҕомноон кэбис (хол., харчыны, баайы-дуолу). ☉ Проматывать, разбазаривать, растрачивать, тран жирить (деньги, имущество)
[Ньукулай:] Аҕам [Быыпсай] хааннаах хара көлөһүнүттэн чааспын матайдаатаҕым дии. А. Софронов
[Мэхээс Микиитин] үйэ аҥаарын кэриэтэ үлэлээбит үбэ ханна барыай? Ханна да баран-кэлэн, сынньанан, куруортаан, кэрийэн матайдаабыта суоҕа. В. Гаврильева

мэй гын — соҕотоҕун бас билэн сиэ-аһаа, ыскайдаа. ☉ Безрассудно тратить, проматывать, транжирить
[С емё новка] дьыала тэриллэр. Барыта дакаас танар. Өссө сопхуос сүүрбэ табатын Мэй гыммыта арыллар. С. Дадаскинов
Бу сидьиҥнэри көр! Хантан эрэ холкуос сылгытын уоран аҕалан мэй гына олорор эбиттэр дии. Мичил улаханнык абаккара санаата. Г. Колесов
Сэриигэ барбыт оҕолорбут барахсаттар муспут-тарыйбыт баайдарын мэй гынан эрэриҥ дуу, эн? Айталын

тыһыынчанан тысхардаа сөбүлээб. Элбэх үбү-харчыны матайдаа, дэлэйдик тутун (үксүгэр уоранталаан эбэтэр чэпчэкитик булбуккун). ☉ Проматывать деньги, сорить деньгами (обычно добытыми обманным или лёгким путём)
«Тыһыынчанан тысхардаан, мөлүйүөнүнэн мөскөрдөөн эрдиннэр, кинилэр көҥдөй суолу көбүдэхтэтэ сатыылларын курдук буолбакка, тохтуунан туолуйан таҕыстаҕына, биирдэ бабат диэхтэрэ», — Артур нөҥүөһүлээн куолулаата. В. Протодьяконов
Тыһаҕастары уотааччылар Тыһыынчанан тысхардыыллар. «Кыым»
Сымыйалыырга харчы төлүүллэрэ буоллар, тыһыынчанан тысхардыах эбиккин. М. Горькай (тылб.)

туохт. Тугу эмэ харыстаабакка элбэҕи ыскайдаан тутун, ыс-тох, бараа. ☉ Безрассудно тратить, расточать, проматывать что-л. Маннык кэрэ кэскиллээх норуот баайын-дуолун хорҕомнообокко харах харатын курдук харыстыахха наада. ФЕВ УТУ
Биригээдэлэр ыйдааҕы, кыбаарталлааҕы үлэлэрин түмүгэ, ким төһө тутуу матырыйаалын кэмчилээбитэ, биитэр хорҕомнообута көрдөрүллэн иһэр. «Кыым»
Дьыалаҕа хаһаайыстыбаннайа суох, хорҕомноон сыһыаннаһыы чахчылара эмиэ бааллар. ПА

туохт.
1. Үрэй, үрүө-тараа ыыт, үргүт. ☉ Разгонять, рассеивать, распугивать. Бөрө табаны аймаан-саймаан кэбиспит
2. Ыс-тох, харса суох ыскайдаа, матайдаа. ☉ Разбазаривать, проматывать (богатство, имущество). Элбэх үбү аймаан-саймаан кэбиспиттэр
3. Төттөрү-таары саамылаа, иһиттэн иһиккэ кут; элбэх иһити өрө-таҥнары тутан туһан. ☉ Переливать жидкость из сосуда в сосуд, перемешивать; пользоваться большим количеством сосудов
Сэттэ сири иһиттэн кымыһы имээнсимээн, аҕыс саар ыаҕастаах арыыны аймаан-саймаан …… кутан аҕалан айах туттулар. ПЭК ОНЛЯ II
Аҕыс иһит хайаҕын аймаан-саймаан арыылаабыт, астаабыт. ПЭК ОНЛЯ II

туохт.
1. Тугу эмэ кир гэ бис, хараарт, ньаҕайдаа. ☉ Запачкать, замарать что-л. Буспут сугун киһини аралдьытар, ардыгар, таҥаһы марайдыыр. И. Данилов
2. Суруллубуту хат-хат сотон үрдүнэн көннөрөн марайы оҥор; ыраас кумааҕыга солуута суоҕу суруй, уруһуйдаа. ☉ И с че ркать (напр., текст), черкать, пачкать, м а р а т ь ( бумагу). «Сулбуччу, кудуччу суруллубут хоһоон аанньа буолбат. Кумааҕыны иитэ-саҕата көстүбэт гына марайдаатаххына э р э , ыраас хоһоон тахсар», — диэн суруйар Эллэй. Софр. Данилов
Айдар боростуой лиис ылан марайдыы олордо. Н. Лугинов
[ Н. Г а б ышев:] Суруйа сатыыбын, көннөрөбүн — страница аҥаарын марайдаатым да, иэйиим көтөн хаалар, паасталаах уруучукам тугу эмэ дьоһуннааҕы аттаран суруйбат. «ХС»
3. көсп., кэпс. Тугу эмэ буоларга-буолбакка, солуута суохха хоромньулаа, бараа (хол., үп-ас, харчы туһунан). ☉ Транжирить, тратить впустую, проматывать (средства, деньги)
Харчыны мээнэ марайдаама.  [Даарыйа эмээхсин оҕонньоругар:] Эн табаары таах марайдаама. Ити оҕонньор аайы биэрэн истэххинэ, көдьүүскүн көрүллүө. Күндэ
♦ Илиигин марайдаама — көр илии
1.
Ар-дьаалы, ол кинини баҕас илиилэспэккэ да киһи кэһэтээ ини, кини аайы илиини марайдыы барбатым: биэс-алта сылга хаайыыга киирэн сытыахпын баҕарбаппын. Р. Кулаковскай
Мин кинини ыытан кэбистим. Илиибин марайдыы барбатым. «ХС». Тэҥн. бачайдаа

туохт.
1. Тыаһаан-ууһаан, саҥа таһааран тулалыыр эйгэ нуһараҥын, чуумпутун долгут. ☉ Своим шумом, голосом нарушать тишину, безмятежность окружающего мира
Арай хаһан эмэ тоҥон турар чуумпуну сур бөрө улуйуута, хагдаҥ эһэ хаһыыта эрэ аймыыр. Л. Попов
Аччык оҕо ытаһыыта, Ала ынах маҕырыыта Алаас иһин аймаата. Эллэй
Алдьархайга түбэспиттэрин биллэрэн, кини көй салгыны аймаабыта биир да ыстаансыйаҕа тиийбэккэ, ким да кулгааҕар иһиллибэккэ хаалбыта. Амма Аччыгыйа
2. Ыс; үргүт, үрүө-тараа ыыт (хол., сүөһүнү). ☉ Разгонять, рассеивать; пугать (напр., скот)
Тыый, эһэ иннэ сыттаҕа дуу? Аны табаны аймыа! Н. Заболоцкай
Атын булчуттар кэлэн аймаабатах буоллахтарына, баҕар, кыылга түбэһиэм диэн [Сэргээчээн] бөҕөх соҕус истэ. Болот Боотур
Тутуу маһын толуута онно үүнэр. Ол эрээри Сатыров оҕонньор тыа кыылын аймыахтара диэн онно маһы кэртэрбэт. И. Федосеев
3. Саамылаа, төттөрү-таары кут; иһитихомуоһу өрө-таҥнары тут. ☉ Переливать, разливать; перемешивать
Сэттэ сири иһиттэн Сэймээн-сэймээн Аҕыс саар ыаҕастан Аймаан-аймаан [арыылаатылар]. П. Ойуунускай
4. көсп. Олус хорҕомноон барат, ыскайдаа, матайдаа (хол., үбү-аһы, баайыдуолу). ☉ Растрачивать, разбазаривать, проматывать (напр., деньги, имущество). Аҕатын баайын аймаабыт
□ Бары киһи баайын-тотун аймыыр хаарты, добунуо, лотуо, дуобат диэннэр дэлэй бардылар. Эрилик Эристиин
Мин эһигини, хара көлөһүммүнэн муспут баайбын-топпун аймаабыттары, алаһа дьиэбин алдьаппыттары, кыраатаҕым буоллун! Н. Якутскай
5. көсп. Холку, сиэрдээх туругу кэһэн, долгуйууну, куттаныыны, сүпсүлгэни таһаар (үксүгэр олох, санаа эҥин туһунан). ☉ Взбудораживать, тревожить, вносить беспокойство, разлад, чувство страха
Биир куһаҕан киһи бүтүн бөһүөлэги аймыыр. Амма Аччыгыйа
Хайа, бэйэҕит сөбүлэһэн тупсуоххут буолаарай? Арахсан, олоҕу аймыыр хайаҕытыгар даҕаны барса суох буолуо. А. Софронов
Арыт киһи уһуну-киэҥи саныы барбакка, дууһаны аймыыр дьэбир тыллары быраҕаттанан кэбиһээччи. Кустук
♦ Аҕыс улууһу аймаан фольк. — киэҥ айдаанынан, элбэх сүпсүлгэни тардан. ☉ С большим шумом, вызвав большое беспокойство, тревогу
Аҕыс улууһу аймаан туран, Араас өҥнөөхтөн талан ылан, Тоҕус улууһу тоҕо хаамтаран, Толбонноох түүлээҕи толору тиэйэн [Халҕан дьиэли аспыттар эбит]. С. Зверев. Атыйахтаах уу курдук аймаатылар (аймыы тэбистилэр) фольк. — Орто дойду олоҕун бүтүннүүтүн долгуттулар, киһи-сүөһү олороруттан аһардылар (олоҥхоҕо бухатыырдар охсуһуулара дуоланын хоһуйар көһөр олук сороҕо). ☉ Привели в смятение, расстроили земную жизнь (часть формулы, живописующей грандиозность богатырского боя)
Орто аан ийэ дойдуну тордуйалаах уу курдук долгуччу үктүөтүлэр, атыйахтаах уу курдук аймыы тэбистилэр. Ньургун Боотур