побуд. от силин= разрывать, прорывать; тимэх тыһытын силиннэр= разорвать пуговичную петлю.

1) рыть, прорывать (канавы, траншеи для спуска водоёмов); күөлү хор = спустить озеро; 2) перен. расхищать.

прорывать, разрывать (напр. ткань, кожу); сиирэ бар = разорваться; сиирэ ас = прорвать (ткань, кожу).

туохт. Туох эмэ аһаҕас (үүт, хайаҕас) бүүрүгүн хайыт, алдьат. ☉ Порвать, разорвать что-л. по отверстию, дырке. Иннэм үүтүн сиирэн кэбистим
□ Эн хайҕатаары, [Мотуоһа] кулгааҕын сиирбит эбиккин, арахсыа суоҕа дуо
Саамай сөпкө арахпыт. Эрилик Эристиин
△ Уу хаайтаран турар бүүрүгүн көҥү хас, алдьат (хол., күөл уутун ыытарга). ☉ Прорыть, разрушить какую-л. преграду, препятствующую выходу воды из водоёма (напр., для спуска воды из озера)
Аны күөлү ыытыытын даҕаны эмиэ сыыһа кэмҥэ ыыппыттара — сайылыкка тахсыы саҕана көҥүс бэлэһин сиирбиттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Ону [сүбэни] Сыгынык ылынан, саас кэлэн, [күөл] тамаҕын сиирэ киирбит. Багдарыын Сүлбэ
ср. др.-тюрк. йер, тат. еру ‘расщеплять, раскалывать; прорывать, прорвать’

туохт.
1. Тугу эмэ хаһан, дьөлөн үүттээ, курдары таһаар. ☉ Прорубать, пробивать что-л. насквозь
Маһары оҕонньор уһуктаах тоһоҕо маһынан эһэ арҕаҕын үрдүн тобулбута. Н. Якутскай
Муустаах анньыынан алларан муҥнанан, Модьоҕолоох ойбону тобулан [муҥурун булларбат]. С. Зверев
Силлиэ сэллээтин кытта сытар хаарбын тобулан таһырдьа таҕыстым. И. Данилов
2. Туох эмэ бүөлэммит хайаҕаһын сытыы тугунан эмэ ыраастаа. ☉ Прочищать чем-л. острым засорившееся отверстие
Хамсата бүөлэнэн хаалбытын тобулан астаста. М. Доҕордуурап
3. үрд. Дьон сылдьыбат сиринэн айаннаа. ☉ Идти, ехать по непротоптанной дороге, непроезженному пути
Тоҕус томторҕолоох Тойон айан суолун Тобулар күммүт буолла! Суорун Омоллоон
Оттон уута суох суоппардар Тоҥ суоллары тобулаллар, Нарын бэйэлээх кыргыттар Табанан айанныыллар. С. Данилов
Туох улахан кыһалҕалаах буолан, ол сир [айаан] суолун тобуллаххытый? Н. Якутскай
4. көсп., кэпс. Толкуйдаан ырытан таһаар, сүбэтин бул (хол., ханнык эмэ быһаарыллыбатах боппуруоһу). ☉ Находить решение, разрешать, прояснять (напр., какой-л. вопрос, проблему)
Саныы сатаата да, Тугу оҥорон тутуллубутун Туура тобулбата. А. Софронов
«Тугу эмэ тобулуохпут», — Эһэ Харах боччумура тутунна. В. Протодьяконов
Балачча өр тугу да тобулбакка чуҥкуйда. И. Данилов
♦ Оройун <аллар> тобул көр орой II
Оҕо-уруу өттө Оройо тобулунна. П. Ойуунускай
ср. др.-тюрк. топул ‘разрывать, прорывать, пробивать’, уйг. топул ‘проходить насквозь’, туркм. дөвүлмек ‘быть поломанным, разбиваться’