1. разг. пустомеля, пустозвон, пустослов; ол киһи сэлээр он пустомеля; 2. перен. ветреный, легкомысленный; сэлээр киһи легкомысленный человек.

уу-хаар сырыы бесполезная, бесплодная поездка; уу-хаар тыллаах пустомеля, пустослов; хараҕыттан уу-хаар баспыт его глаза наполнились слезами; уута-хаарда ис= разг. попить (чаю, молока).

1. даҕ. Бэтэрээ өттүнээҕи, чугас өттүнээҕи. ☉ Ближний, близлежащий
   Уйбаанчык үрэх толоонун саҕатынан баран истэҕинэ, бэтэрээҥҥи күөлтэн кустар көтөн тиҥинэстилэр, күөлү эргийэ көтөн халаатаан аастылар. В. Протодьяконов
   Бэтэрээҥҥи хайалар анараа өттүлэригэр көҕөрөн көстөр хайалар төбөлөрө, киһи санаатын курдук, күөх тумарыкка киирэн сүтэн, көстүбэт буолуохтарыгар диэри бара тураллара, эчи, эриэккэһин! Г. Колесов
   Бэтэрээҥҥи маарга туруйа турууктуур. Н. Якутскай
2. сыһ. суолт. Туох эмэ буолуон иннинэ, урут. ☉ Раньше, до того. Ытыам бэтэрээҥҥи өттүгэр, куобаҕым көстүбэт буолла
   ♦ Бэтэрээҥҥи бэлэс — оттомо суох, мээнэ тыллаах, толкуйдаабакка, ыараҥнаппакка саҥарааччы; куба лахсыыр саҥалаах киһи. ☉ Болтун, пустомеля, пустослов
   Кыыс аймаҕы кыайа туппут, Дьахтар аймаҕы саба баттаабыт, Бэтэрээҥҥи бэлэс, Ааратааҥҥы айах, Сотору сокуомсук. С. Зверев

1. аат.
2. Охсуһуу-этиһии, айдаан, бурайсыы. ☉ Скандал с шу мом и дракой, дебош
   Буору-сыыһы сиргэйэн, Муҥхаал бөҕөнү түһэрэн, Кинилэр диэтэх урдустар Киэптэҥэлии с ы р ы т т ы л а р. С. Данилов
   [ Аҕалара] үнүрүүҥҥүтээҕэр ордук итирик кэлбитэ. Олус хотторо итирбит буолан, уһун муҥхаалы тардыбатаҕа. Н. Якутскай
3. кэпс. Салгымтыалаахтык туһата суоҕу лэбэйдээн, лахсыйан тахсар киһи. ☉ Болтун, пустомеля
   Муҥхааллары соһу тан Барабаан бөҕө баргыйда, Горна бө ҕө чоргуйда. С. Данилов
   Муҥхааллар мун ньахтарыгар сырыттым. «ХС»
4. даҕ. суолт. Охсуһуулаах-этиһиилээх, айдааннаах. ☉ Скандальный
   Муҥхаал киһи.  Муҥхаал, куһаҕан киһи этэ. Дьахталлары хаадьылыыра, итирик тиирэ. Н. Габышев

1. аат., кэпс. Элбэх тыл, мээнэ элбэхтик саҥарыы, дойҕох. ☉ Бессодержательная долгая речь, пустые слова
   Дьэ ити көхсүн этиттэр эрэ тохтообот хотун буолуо. Икки хас чаастаах лахсыыр саҕаланна быһыылаах. Амма Ач чыгыйа. [Терентий:] Манна үлэ, оттон онно муҥура биллибэт кэпсэтии лахсыыра. Пьесалар-1956. Маас са лахсыыртан уонна резолюциялартан хал буолан хаалла, онон быыбарга аанньа кыттыбат, быыбары аахай бат буолла. В. Ленин (тылб.)
   △ Олоҕо суох мээнэ тыл, мээнэни саҥарыы. ☉ Бессмыслица, вздор, болтовня
   Аҕам оҕонньор: «Ити эмээхсин лахсыырын истимэ, эр киһи, эр бэрдэ буоллаҕыҥ, саҥата-иҥэтэ суох ыстанан хаал», — диэтэ. Ф. Софронов
   «Ээ, ити барыта сымыйа лахсыыр!» — Лариса өһүргэнэн эһиэхэйдэннэ. В. Яковлев
   Ээ, устурууксуйа диэн! Ол бүрүкүрээттэр лахсыырдара. Кинилэр хаһан хонууга үлэлээннэр ону билиэхтэрэй? Тумарча
2. даҕ. суолт. Этиигэ сыстыы ситиминэн быһаарыы буоллаҕына: мээнэ элбэх тыллаах, элбэх саҥалаах, дойҕохтоох. ☉ В позиции примыкающего определения: многословный, бессодержательный, вздорный (напр., о речи); любящий много говорить, болтливый
   Лахсыыр кэпсээн. Лахсыыр киһи.  Ити кини акаары уонна аһаҕас лахсыыр киһи эбээт. Н. Островскай (тылб.)
   ♦ Куба лахсыыр тойук (тыл) фольк. — элбэх саҥа, күүгээн. ☉ Шумный разговор, гомон
   «Дьэ, хайдах гынабыт, сүүс-сүүспүтүттэн аалсыһан, сүбэлэһэн көрүөҕүҥ дуу?!» — дэсиһэн ол улуу дуолаттар, маргыар бөҕөнү түһэрэн, куба лахсыыр тойугун туойбутунан барбыттар. Д. Апросимов. Кус-хаас лахсыыра кэпс. — туора киһи сатаан ыпсыытын булан өйдөөбөт уһун кэпсэтиитэ, балкыһыыта. ☉ Долгая невра зумительная речь (или разговор).
   ср. туркм. лакгы ‘болтун, пустомеля, пустослов; болтливый’

1. аат.
2. Саас хаар ууллуута тахсар уу. ☉ Превращение снега в воду во время весенней оттепели
   Сайын уу-хаар тардыыта, Харатаайап кулуба Бүлүү куоратыгар ыҥыыр атынан киирэн тахсар. Н. Якутскай
   Саас уу-хаар харылаччы тахсыыта, халдьаайыга маҥнайгы харалдьык көстүүтэ Көстөкүүн оҕонньор …… хонуу уутугар дурда туттара. С. Никифоров
   △ Хаар ирэн, бырыы-бадараан буолуута. ☉ Жидкая грязь, образующаяся от таяния снега
   [Сэкэтэй Сэмэн:] Эдэр уолаттар хаһан бу тыаны кэрпиттэрэ, ууну-хаары кэспиттэрэ баарай, биһиги да ээхпитин этииһибит. Күндэ
   Эһэ дии санаан, хаһыытыы-хаһыытыы ууну-хаары көтүөлээн баһыллаҥнаан эрдэхпинэ, кэннибэр адьас чугас баҕайы уу тыаһа өрө биллигирии түстэ. Р. Кулаковскай
   Уута-хаара диибин диэн, киһи эрэ киҥэ-наара алдьаныах айана буолбут. Н. Заболоцкай
3. кэпс. Амтана суох, хобдох ас, аһылык. ☉ Невкусная, непитательная пища, еда
   Урукку киэһэлэргэ аһылыктарын, уу-хаар да буоллар, аһааталлар эрэ муҥа-таҥа суох буолан, кэпсэтэн-ипсэтэн утуйар буолаллара. А. Софронов
   Оҕолор, дэлэччи да буолбатар, син уунан-хаарынан үссэнэн, үөрэ-көтө үөрэнэ сылдьаллар. С. Федотов
   Аспыт сыыһын оҕобут кэллэҕинэ сиэхпит буоллаҕа дии, биһиги манна уунан-хаарынан да олоруохпут. Айталын
4. көсп. Сымыйа-кырдьык икки ардынан саҥа-иҥэ, киһи соччо итэҕэйбэт кэпсээнэ. ☉ Не внушающая доверия речь, неправдоподобный рассказ
   Солуута суох саҥарааччы сонуна уу-хаар буолааччы (өс хоһ.). Урукку улаҕалаах тылгын Уу-хаар оҥорбуккуттан Улаханнык ороһуйдум. А. Софронов
   Ол киһи тылын кыһыл көмүскэ ылыма, отут бырыһыана кырдьыктаах, онтон ордуга — уу-хаар. Ф. Постников
   Албыннаары ууну-хаары туойа сылдьара буолуо. «Кыым»
5. даҕ. суолт.
6. кэпс. Уу-ньамаан, амтана барбатах (аһылык). ☉ Непитательный, водянистый, невкусный (о пище, еде)
   Үгүспүт күннээҕи нуорма килиэби биирдэ охсон кэбиһэн баран, студенческай остолобуой уу-хаар аһылыгынан албыннанара. С. Никифоров
   Буһарыллыбыт бурдуктаах, мас суладаһыннаах уу-хаар курдук миин. И. Тургенев (тылб.)
7. көсп. Ис хоһооно хобдох, солуута суох (хол., тыл-өс). ☉ Бессодержательный, несерьёзный (напр., о речи)
   [Айаал] Кистээн хоһоон суруйар. Хортуон тастаах альбомугар Уу-хаар хоһоон элбээн иһэр. И. Гоголев
   Аныгы дьон оҕо-дьахтар курдук наар дьиэ таһынааҕы эргинтэн тэйбэт, уу-хаар кэпсэтиилээхтэр ээ. Н. Лугинов
   ♦ Уутугар-хаарыгар киирэр — олус астынан-дуоһуйан, үлүһүйэн киирэн бар. ☉ соотв. входить во вкус
   Дьукаахтара Иһиччит Ньукулай уокка аргынньахтаан сыҥаах баттанан олорон, уламулам сайдан, күөмэйэ чөллөйөн, уутугар-хаарыгар киирэн, олоҥхолоон куйуһутан барда. Болот Боотур
   Ийэтэ кыыһынаан ууларыгар-хаардарыгар киирэн ортолуу кэпсэтэн истэхтэринэ, Балтаҕар киирэн кэллэ. Р. Баҕатаайыскай
   Уутугар-хаарыгар киирэн олорор суотчуту итинтэн салгыы мэһэйдиэн кэрэйэн, Сэмэн саҥата суох Тэрэнтэйи күүтэ олордо. Д. Таас. Уу-хаар курдук кэс — кимиэхэ эмэ сэнээбиттии, төрүт аахайбатахтыы сыһыаннас, оннук быһыылан. ☉ Относиться к кому-л. пренебрежительно, наплевательски, вести себя высокомерно
   Аким чиэски быһыыта барыларын кэлэттэ, дьону уу-хаар курдук кэһэр. Далан. Уу-хаар сырыы кэпс. — халтай, туох да туһата суох сырыы. ☉ Бесполезная, бесплодная поездка. Тайахсыттар бүгүн мэлийдилэр, таах уу-хаар сырыы буолла. Уу-хаар сырыытын сырытта кэпс. — халтайга, туох да туһата суохха сырытта. ☉ Сходить зря, напрасно. Бүгүн тэллэй булбатылар, уу-хаар сырыытын сырыттылар. Тэҥн. халтай (халтайга) хаамп. Уу-хаар тыллаах кэпс. — 1) киһи соччо итэҕэйиэ суоҕун курдук тыллаах-өстөөх; солуута суох кэпсээннээх-ипсээннээх. ☉ Несерьёзный, не внушающий доверия (о речи); пустомеля, пустослов
   Кини Бүөккэни омун-төлөн, уу-хаар тыллаах, быһата, биир киһи итэҕэһигэр төрөөбүт киһинэн ааҕара. В. Протодьяконов
   Арыгыһыттар сымыйа-кырдьык аҥаардаах, уу-хаар тыллаах кэпсэтиилэриттэн бу да дьон ырааппатылар. Р. Баҕатаайыскай
   Сорох киһи уу-хаар тыллаах, сымыйаччы, албын, эппит тылыгар турбат, толоругаһа суох. «ЭК»; 2) ис хоһооно мөлтөх, киһи болҕомтотун тардыбат (хол., айымньы). ☉ Бессодержательный, пустой, не привлекающий внимания (напр., о литературном произведении)
   Оччолорго уу-хаар тыллаах хоһооннору, унньулхай-санньылхай поэмалары суруйбахтыыллар да, бэчээттэтэллэр да быһыылааҕа. С. Данилов
   Ол да иһин, киһиэхэ барытыгар биллэр, уу-хаар тыллаах дакылааты оҥорор буолан, дьүүллэһиилэрэ даҕаны онуоха дьүөрэлээх этилэр. Софр. Данилов. <Хараҕын> уулааҕынан-хаардааҕынан көр- дө — ууламмыт хараҕынан көрдө. ☉ Смотреть влажными от слёз глазами
   Тиит аллараа мутугар тураах оҕото кып-кыһыл айаҕын аппаччы атан баран, уулааҕынан-хаардааҕынан көрөн турулуҥнатар. Амма Аччыгыйа
   Уулааҕынанхаардааҕынан быччаарыччы көрө-көрө, куурусса буутун уобалыыр. Айталын
   Нида эмиэ да кутталыттан, эмиэ да куоттарбыт аһыытыттан, хараҕын уулааҕынан-хаардааҕынан көрдө, уостара ибигирэтэлээн ылла. Нэртэ. Хараҕыттан уу-хаар баста — хараҕа ууланна, ууламмыт хараҕынан көрдө (хол., уйадыйан). ☉ Глаза наполнились слезами у кого-л. (напр., от наплыва чувств)
   Бэйэтин буруйдааҕынан ааҕынна, хараҕыттан уу-хаар баста, өссө кытаанахтык кууһа-кууһа, эмээхсин төбөтүн имэрийбэхтээтэ. Амма Аччыгыйа
   Улаханнык куттаммыт уонна аһыммыт дьүһүннээх Лиза хараҕыттан уу-хаар баспытын Ылдьаа өйдөөн көрбүтэ. Д. Таас
   Кинилэр ахтыспыт дьон быһыытынан, куустуһа түспүттэрэ, иккиэн харахтарыттан уу-хаар баспыттара. И. Федосеев