поэт. I) вырастать, мужать; развиваться; 2) быть в разгаре; ааттаах ыһыах барҕарбыт славный ысыах в полном разгаре.

туохт. Салгыы тупсан, сайдан ис. ☉ Развиваться, расти дальше
Үлэ дьонун кыһата, Үүнэн-сайдан, үрдээн ис! И. Эртюков
Олох үүнэсайда туруохтаах эбээт. В. Гаврильева

1) развиваться; наука бары салаалара сайдаллар развиваются все отрасли науки; кини өссө сайдыбыт он стал ещё развитее; 2) входить в азарт, расходиться; от охсооччу киэһэнэн өссө сайынна косарь к вечеру ещё больше разошёлся.

сов. 1. (затихнуть) симэлий, сүтэн хаал; звуки заглохли дорҕооннор симэ-лийдилэр; 2. (о моторе, самоваре и т. п.) умулун; 3. (прийти в запустение) иччитэхсий; оһо үүн, наһаа дьүдьэй; сад заглох сад наһаа дьүдьэйбит; тропинка заглохла ыллык оһоүүммүт; 4. перен. (перестать развиваться) умнулун, симэлий.

даҕ.
1. Түргэнник ситэр, буһар кыахтаах. ☉ Способный быстро созревать, поспевать, скороспелый
[Тиистиҥи көрүҥнээх кукуруза] сөбүгэр буһан ситимтиэ суорт. ХКА
2. Түргэнник улаатар, сайдар кыахтаах. ☉ Способный быстро расти, развиваться
Куруолук түргэнник ситимтиэ буолан араас аһылыкка наадыйар. АВЛ ХИиК
Сибиинньэ түргэнник ситимтиэ сүөһү. АГГ СТИи

сыһ. Туруору көнөтүк, олордьу. ☉ Стоймя, вертикально, торчком
Кырса диэн ыт, хороччу туттан, иччитин иннигэр сиэлэн сэгэйэн истэ. В. Протодьяконов
Нина санна барыта аһаҕас, оттон баттаҕын аны өрө хороччу өрүммүт. Н. Габышев
△ Уҥуоххунан үрдээн, хоройо (улаат). ☉ Прямо, в высоту (расти, развиваться)
Бүөччэ хороччу улаатан уон үһүн туолан уон түөрдүгэр сылдьара. ДНС РБ

аат.
1. Үлэҕэ, олоххо көхтөөх, актыыбынай буолуу. ☉ Активность
Собуот оробуочайдара биэс сыллаах былааны түөрт сылга толоруулара саарабыла суох, ол төрүөтүнэн оробуочайдар үрдүк производственнай актыыбынастара буолар. М. Доҕордуурап
2. көсп. Туох эмэ дьайар күүстээх буолуута, уларыйар, сайдар дьоҕурданыыта. ☉ Активность (способность действовать, развиваться)
Кини [Чорооноп] Чижевскэй күн актыыбынаһа үрдүүр кэмигэр үөскүүр буортулаах «зет» диэн ааттаабыт сардаҥаларын тэйитэр экраннардаах балыыһа палааталарын тутар туһунан бырайыак оҥорбутун өйдөөн кэллэ. Г. Угаров

туохт.
1. Сааһыран эт-хаан өттүнэн сит-хот, толуу көрүҥнэн. ☉ Возмужать, физически окрепнуть
Киһи үйэлээх сааһыгар биирдэ эрэ эт тутар, ситэр, баараҕадыйар. Эрчимэн
[Татьяна] уларыйыыта диэн кэтирээбит, ордук мөлбөйбүккэ дылы, баараҕадыйбыт. Д. Очинскай
Луҥхалыырап кэлин сылларга, сааһыран эрэр киһи сиэринэн, биллэ баараҕадыйда. С. Никифоров
△ Түспэтий, боччумур. ☉ Повзрослеть, остепениться
Оччоҕо кини [Хаппытыан] букатын оҕо киһи этэ. Оттон билигин эргиир-мускуур эрийэн баараҕадыйбыт. А. Сыромятникова
2. көсп. Тупсан ис; салгыы сайда тур. ☉ Входить в пору зрелости; развиваться дальше
Айар ньымалара, аман тыллара-өстөрө өссө баараҕадыйбыт, дириҥээбит, муҥутаабыт диэххэ сөп. С. Зверев
Үөрэтэр-сирдиир Үргэл Чолбон – Үлэһит бааһынай Үтүө сойууһа Байантотон Баараҕадыйда. Күн Дьирибинэ
Ити саха литературата чахчы баараҕадыйан эрэрин көрдөрөр. «ХС»

туохт.
1. Тугу эмэ гынарга эрэйдээх, моһуоктаах буол, судургута, боростуойа суох буол. ☉ Становиться сложнее, осложняться, усложняться
Федотов кэпсэтии уустугураары гыммытыттан куттанан, аһаан бүтээт, таҥна охсон, таһырдьа куоппута. Далан
Хабырыыс аҕатын кытта сыһыана эмиэ уустугурда. И. Гоголев
Хайдах маннык уустугуран таҕыста, оҕолоор, кинилэр Настялыын сыһыаннара. В. Яковлев
2. көсп. Уларыйан, сайдан, тупсан ис. ☉ Совершенствоваться, улучшаться, развиваться далее. Тиэхиньикэ уустугурдар уустугуран иһэр
□ Тыл иччитин, тыл күүһүн итэҕэйэртэн алгыстар өссө ордук сайдан, уустугуран бараллар
Саха фольк. Ырыынак экэниэмикэтэ үлэһит чахчы бэйэтин идэтин толору баһылаабыт, улам уустугуран иһэр саҥалыы технологияны ылынар дьону ирдиир. «Кыым»

туохт.
1. Үүн-сайын; ай-тут (олоҕу). ☉ Развиваться, совершенствоваться; созидать, строить (жизнь)
Дьол, Эйэ куората буолаҥҥын, Норуотум тапталын ылаҥҥын Чүөмчүлүүр киэҥ суолуҥ арылхай Төрөөбүт куоратым, Дьокуускай! М. Хара
Үлэ уонна сэрии уун-утарылар: үлэ чүөмчүлүүр, сэрии алдьатар. ЫКТ
[Икки атахтаах] арыт өргөс кылаанныы дьэбидийэр …… дьону быдан уруттаан, олоҕу үрдүнэн чүөмчүлээн. М. Горькай (тылб.)
2. Ыстанан сүүр. ☉ Бежать вприпрыжку (о человеке), скакать (о животном)
Тоҥуу хаар иэнинэн Тоҕустуу хаамыыны чүөмчүлээн бырдааттыыр. Далан
[Таба] Аппаны үрдүнэн ойуолуур, Киэҥ-киэҥник чүөмчүлээн, кынтайар. И. Гоголев. Эмискэ чугус гынна, Сүүрэн иһэн бүдүрүйдэ, Чүөмчүлээн испит суола Итинэн бүттэ, бүтэйдэ… В. Тарабукин