1. аат.
2. Тылынан санааны атастаһыы, сэһэргэһии. ☉ Разговор, обмен мнениями, беседа
   Кылгас кэпсэтии. Эйэлээх кэпсэтии. Кытаанах кэпсэтии.  Кэпсэтииттэн сүбэ ордук, баайыттан туомтуу ордук (өс хоһ.). Кэпсэтиибит уруккутун курдук көрдөөхтүк тахсыбат буолла. Амма Аччыгыйа
   Кэлэр-барар дьон кэпсэтиилэрэ, күлсүүлэрэ дэлэй. Дьүөгэ Ааныстыырап
3. Кимниин эмэ туох эмэ боппуруоска усулуобуйа түһэрсии, хардарыта сөбүлэсэһии. ☉ Соглашение, договоренность с кем-л. по какому-л. вопросу
   Кэпсэтиини кэстэххинэ Кэннигэр, иннигэр Кэнтиги тэриниэҕиҥ, Үрүҥ тыыҥҥын Үстэ иһиллиэҕим. П. Ойуунускай
   [Бииктэр:] Кэпсэтиибит курдук, [хамнаскын] үлэҕин толордоххуна ылыаҥ. Суорун Омоллоон
   Урут баайдар оҕолорун чааһынай кэпсэтиинэн судаарыскайдарга үөрэттэрэр этилэр. Бэс Дьарааһын
4. Тугу эмэ ырытан, сыана быһан санааны этии, үллэстии. ☉ Высказывание своего мнения по какому-л. вопросу, обсуждение, дискуссия
   Райком бюрота саҕаланна, Араатар, кэпсэтии аһылынна. С. Васильев
   Кэпсэтиигэ бастакы тылы Алексей Васильевич ылла. С. Никифоров
   Дакылаат кэнниттэн кэпсэтиигэ киирэллэр. Н. Якутскай
5. эргэр. Кыыһы кэргэн ыйытыы, көрдөһүү (кыыс дьонуттан). ☉ Сватовство к девушке (через ее родных)
   [Дьарааһын:] (холуочуйбут киһи быһыытынан) Хата, кэпсэтиини кэпсэтэн бүтэрэн малааһыны тэрийиэххэ. Уйбаан Бырдаахап кырдьаҕас, Марыына диэн оҕоҕун биһиги ыйыта кэлэн олоробут. Н. Неустроев
   [Захар:] Сибиэтэ, оччоҕо мин эн үөрэххиттэн төннөн кэлбитиҥ кэннэ, күһүн кэпсэтии оҥоруом. Эн дьоҥҥор тугу да этимэ. С. Ефремов
6. даҕ. суолт., тыл үөр. Тылынан саҥаҕа сыһыаннаах, ордук бэлиэ. ☉ Свойственный устной речи, обиходным выражениям, разговорный
   Кэпсэтии стилэ.  Саха бүттүүн тылларын иһинэн араарыахха сөп сурук тылын лексикатын уонна кэпсэтии тылын лексикатын. АПС СТЛ
   ♦ Кэпсэтии атын (туспа) буолуо — кытаанахтык аахсыллыа, ситиһиллиэ (саанан этиигэ тут-лар). ☉ Разговор будет другой (говорится с угрозой). [Василий Петров:] Эн, Баай Байбал хоолдьугата, моонньоҕо, бандьыыт буолуоҥ, мин, дьадаҥы Балыксыт күтүөтэ, бассабыык буолуом… Дьэ, аҕаа, оччоҕо кэпсэтии туспа буолуоҕа… П. Ойуунускай. «Оттон төттөрүлэһэр буоллаххытына кэпсэтии атын буолуо», — Васильев сыгынньах нагаанын ылан остуолга уурар. И. Бочкарев. [Паабылап:] [Күндү тааһы] арай мин булуум, оччоҕо баҕас… Ити дирээни кытта кэпсэтии атын буолуо этэ… Н. Туобулаахап. Үгүс (элбэх, туох да) кэпсэтиитэ суох — элбэхтик быһаарса барбакка эрэ. ☉ Без лишних разговоров
   Уол …… туох да кэпсэтиитэ суох биир хардаҕастаах уоту тутан баран, дьонун диэки сүүрбүт. Саха фольк. Чэ, үгүс кэпсэтиитэ суох, күн сарсын уолгун куоракка киллэрэбит. Н. Якутскай
   [Чокуурап:] (турар). Чэ, элбэх кэпсэтиитэ суох, сарсыарда «Хаастаахха» оруос быһыытыгар баар буол. С. Ефремов

1) анат. язык; хос тыл язычок; таба тыла олений язык (считается лакомством); тылгын таһаар = высунуть язык; тылгын быһа ыстаа = прям., перен. прикусить язык; 2) язык; речь || языковой; речевой; нуучча тыла русский язык; тыл сокуоннара законы языка; сомоҕо тыл грам. устойчивые словосочетания; харыс тыл эвфемизм; тылынан быһаарыы устное объяснение; тылы сайыннарыы уруога урок развития устной речи; кэпсэтии тыла разговорная речь; тылга тиис = болтать языком; тылгын кыан = придержать язык; держать язык за зубами; тылгын тарбаа = трепать языком; тыл уҥуоҕа суох погов. язык без костей; тыл сүһүөҕэ суох погов. язык без суставов; 3) в разн. знач. слово; алгыс тыл напутственное слово; ытык тыл священное слово; киирии тыл а) вступительное слово; б) лингв, заимствованное слово; тылыттан тылыгар от слова до слова; халлаан тыла вздор; кэриэс тыл завещание; истиҥ иһирэх тыл искреннее, задушевное слово; хой баһа тыл пустые слова; ерунда, чепуха; түмүк тыл заключительное слово; тыл суолтата значение слова; дьон тыла людская молва; аҕа тыла отцовский наказ; тылын ыл = заручиться чьим-л. словом; тылыттан ыл = ловить на слове; тыл ыһыгын = замолвить слово; тылгын биэр = дать обещание; тылгын толор = выполнить своё обещание; тылгар тур = сдержать своё слово; тылгын төттөрү ыл = взять назад своё слово; биллиилээх поэт тылларыгар суруллубут музыка музыка, написанная на слова известного поэта; тылла көрдөө = просить слова (для выступления); мунньахха тыл эт = выступить на собрании; тылла тарҕат = распространить слух; киниттэн тыла суох тугу да ылымаҥ ничего не берите без его разрешения; киһи тыла — ох посл. человеческое слово — стрела; киһи тыла сэттээх погов. слово человека способно обернуться злом; кэһиллибэт кэс тыл погов. нерушимое заветное слово; куһаҕан тыл сымыйа буолбат погов. плохая весть не бывает ложью; сүгэ-балта тыл посл. слово, как топор и молот (о веском слове); тыл тыалга быраҕыллыбат посл. слова на ветер не бросают; 4) язык, стиль; кинигэ тыла книжный язык; книжный стиль; литературнай тыл литературный язык; үөрэх тыла язык науки; 5) перен. язычок, стержень; чуораан тыла язычок колокольчика; күлүүс тыла ключ от замка; кур тыла язычок пряжки ремня; 6) перен. воен. язык; тылы тут = взять (букв. схватить) языка # кини тыла кыһыйар у него язык чешется (о болтуне); тылгын быластаа = а) запыхаться (от бега); б) уставать, изнемогать (от жары); ынах тыла пиявка.