совм.-взаимн. от сүөкээ =; таһаҕастаах массыынаны сүөкэс = помогать разгружать машину.

1) опорожнять что-л., выливать из чего-л.; уһааты сүөкээ = опорожнить бочку; солууртан ууну сүөкээ = вылить воду из ведра; 2) выгружать из чего-л. (напр. из машины, саней), разгружать что-л. (напр. машину, сани).

туохт.
1. Таһаҕаһы туохха эмэ (хол., борохуокка, баарсаҕа, массыынаҕа) тиэй. ☉ Грузить, загружать груз на что-л. (напр., пароход, баржу, машину)
Борохуот кэлэн Тиит-Арыыга тиксэр. Тиит-Арыыттан мас буочукалаах балыгы куруустаабыттар. БИГ СБСК
2. Таһаҕаһы туохтан эмэ (хол., массыынаттан, баарсаттан) сүөкээ. ☉ Выгружать груз откуда-л., разгружать что-л. Баарсаттан малбытын куруустаатыбыт.

туохт.
1. Тугу эмэ иҥнэри эбэтэр таҥнары тутан иһигэр баарын тох. ☉ Выливать, высыпать что-л. из чего-л.; опорожнять что-л. Солуурдаах ууну сүөкээ.
□ Дайыыла оҕону тобугун үрдүгэр умса сытыаран, айаҕынан уутун сүөкээбит. Суорун Омоллоон
[Силиппиэн] хомус быыһыгар сытар эргэ мас тыы уутун сүөкээн, иһирдьэ устан киирдэ. С. Данилов
Иитээччи оонньуурдаах мөһөөччүгү аҕалан остуолга сүөкүүр, көрдөрөр уонна төттөрү мөһөөччүккэ хаалыыр. ОСБОо
2. Туохтан эмэ (хол., массыынаттан, сыарҕаттан) таһаҕаһы түһэр, тас. ☉ Выгружать что-л. из чего-л. (напр., из машины, из саней), разгружать что-л. Уйбаан маһын олбуор ортотугар сүөкээн баран, эмиэ дьиэҕэ киирэр. Саха ост. I
Кини төһө да тоҥнор, отун киэҥ кыбыыга өр астаһан сүөкээтэ. А. Фёдоров
Күөл кытыытыгар эр дьон уһун ньолбуһах тыылартан чыыры сүөкүүллэр, балыктыыр тэриллэрин бэрийэллэр. С. Курилов (тылб.)
♦ Тоҕо сүөкээ — туох бааргын барытын (хол., сонуну) биир тыынынан кэпсээн кэбис. ☉ Рассказать кому-л. что-л. (напр., новости) на одном дыхании, выложить всё без остатка
Кинилэр [оҕолор] дьааһылаҕа тугу гыммыттарын, туох сонуну билбиттэрин — барытын кэлээт, эбэлэригэр тоҕо сүөкүүллэрэ. Далан
Иван Иванович, туох толкуйдаахпын тоҕо сүөкүөм этэ даҕаны, айбытым уус тылынан хатаҕалаабатах. Р. Баҕатаайыскай
[Сиэмминээн] ахтыспыппыт сүрдээх, онон сонуммутун хайа хайабыт тоҕо сүөкүүр баҕалаах. Багдарыын Сүлбэ
ср. ДТС йүк ‘вьюк’ + -ээ (аффикс отымённых глаголов)

туохт.
1. Тугу эмэ сиргэ сүөкээ эбэтэр алҕаска иһиттиин түҥнэр, хаатыттан ыс. ☉ Вываливать, разгружать что-л. куда-л. или случайно рассыпать, пролить что-л., находящееся в ёмкости
[Дьыссаакка] Володя диэн оҕо хааһытын тохпут. Амма Аччыгыйа
Наһаар табаҕын, уҥуоҕа хамсаан, быһаҕаһын тоҕон кэбистэ. Суорун Омоллоон
[Оҕустаах оҕолор] Суон маһы состорон киллэрээт, Биир сиргэ дьаарыстыы тоҕоллор. Эрилик Эристиин
2. көсп. Ханнык эмэ үлэни, тэрээһини кыайбакка, толорума. ☉ Развалить, сорвать какое-л. дело (работу, мероприятие и т. п.)
[Сыҕаайаптаах Суудап] дьиссипилиинэни үрэйэргэ, үөрэҕи тоҕорго үөскээбит дууһалар! Амма Аччыгыйа
Былааммытын ыйтан ый аайы тоҕон иһэбит. В. Протодьяконов
Идэлээх сойуус үлэтин тохпут диэн Аптаанай этэрэ олох алҕас. Д. Таас
♦ Дьолун тох — кими эмэ кэрэгэй кэскиллээ, дьоло суох гын. ☉ Сделать кого-л. несчастным
[Гитлер сэриилэрэ] Дьоллоох дьолун тоҕорго, …… Үтүөкэннээх ийэ дойдубутун Өҥөйөн тиийэн кэллилэр! Саха нар. ыр. III
[Манчаары] Миигин Тоҕус халлаан иччитэ Тобулу кыраатын, Дьолбун тохтун! А. Софронов
Ааныска үөрэҕин быраҕан, уһун дьолун тоҕон, кэтит кэскилин сарбыйан эргэ тахсан барда. Н. Түгүнүүрэп
<Ийэ-хара> көлөһүнэ саба тоҕунна көр ийэ. Баайдарга үлэлээн хара көлөһүнүн тохпот. Амма Аччыгыйа
Эрбантей икки киһи сүгэһэрин сүгэн, ийэ-хара көлөһүнэ тохтон, баар күүһүнэн айаннаан, тиийэн кэллэ. Эрилик Эристиин
Күүстээх үлэҕэ көлөһүммүт тохтубута. Т. Сметанин
Кудугун тоҕор көр кудук II. Ытаан-соҥоон кудугун тохпута. Үүтүн тохпут оҕо курдук көр оҕо. Костя син биир үүтүн тохпут оҕо курдук. Н. Габышев. Хаанын тох — кими эмэ өлөр-өһөр; сэриилэһэн өл, бааһыр. ☉ Проливать чью-л. кровь
Харчыны, таҥаһы, аһы халаары, төһө киһи хаанын тохпута, тыынын быспыта буолуой! Н. Якутскай
Сэрии, силлиэ күнүгэр …… Кыһыл хааммын тохпутум. С. Васильев
Үгүс хааммытын тоҕоммут, Өстөөҕү үлтү сыспыппыт. Баал Хабырыыс. Хараҕын уута тоҕунна — дэлби айманна, ытаата-соҥоото. ☉ соотв. лить слёзы; пускать слезу
Бэйэлэрэ өлбүт-алдьаммыт эрэйдээхтэр харахтарын уутун тоҕон да диэн. М. Доҕордуурап
[Спиридон:] Элбэх харах уута тохтубут …… ол дойдуга. С. Ефремов
Эмэһэтиттэн (кэнниттэн) кумах тохтор көр кумах. Аҕата Күөнчэ эмиэ кэнниттэн кумах тохто сылдьар киһитэ этэ. Күннүк Уурастыырап