II несов. см. разрыть.

II несов., перерыть сов. что 1. (разрыть) дэлби хас; перерыть всё поле хонууну бүтүннүүтүн дэлби хас; 2. (разрыть поперёк) быһа хас; 3. разг. (в поисках чего-л.) түөрэ сүргэй.

сов. что 1. (разрыть) хас; раскопать землю сири хас; 2. (копая найти) хаһан таһаар, бул; археологи раскопали древний город археологтар былыргы куораты хапан тапаарбыттар; 3. перен. булан ыл; раскопать старую фотографию эргэ хаартысканы булан ыл.

туохт.
1. Тугу эмэ илииҥ таһынан, туора тарыйан сыҕарыт, халбарыччы ас. ☉ Отбрасывать, откидывать, скидывать что-л. тыльной стороной руки
Мин бэрэмэдэйбин сиргэ хаһыйан кэбиһээт, төттөрү көтүттүм. Амма Аччыгыйа
Ааныс …… төҥкөйөн олорон, аҥаар саппыкытын устан хаһыйан кэбистэ. Н. Заболоцкай
Сарсыарда …… уһуктан, холто буолбут эргэ суорҕаммын хаһыйан олоро биэрбитим. П. Аввакумов
Киһим биир андыны мин диэки тарыйда, иккини бэйэтин диэки хаһыйда. «Чолбон»
2. Туох эмэ үрдүн тарыйан хас (хол., күрдьэҕинэн — хаары, буору). ☉ Разгрести, отгрести в разные стороны, разрыть чем-л. что-л. сыпучее, рыхлое (напр., лопатой — снег, землю)
[Бодойбоҕо] Көмүстээх буору Күрдьэҕинэн күртүлэр, Харчылаах буору Лаппаакынан хаһыйдылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьөгүөр хаары хаһыйа охсон, көмүрүө хаары ылан ыйыстыбыта. Амма Аччыгыйа. Мичил ойон кэлэн, хаары эһитэ хаһыйбыта, хаар анныттан Кустук кистээбит куобахтара тахсан кэлбиттэрэ. И. Федосеев
△ Илин атахтаргынан тугу эмэ (хол., буору, хаары) тарый, хас (кыылы этэргэ). ☉ Рыть, копать передними конечностями, разгребать что-л. (напр., землю, снег — о животных)
Атыыр оҕус …… күүстээх атахтарынан эрчимнээхтик буору кэннин диэки хаһыйара. Далан
[Ийэ сибиинньэ] муостаны атахтарынан хаһыйар. ДьСИи
Бөрө, атаҕынан хаары хаһыйан чөмөхтөөн, чиҥэтэн, кутуругунан сиппийэн, бэрт эрэйинэн муус балаҕан туттар. ПНО
ср. др.-тюрк. хазы ‘копать; вскрывать (рану)’