побуд. от тойонноо = 1; түүл-гүн эһэҕэр тойоннот попроси своего деда растолковать твой сон.

1) разг. назначать, выделять руководителя, начальника; 2) понимать что-л.; толковать что-л.; вникать во что-л.; бэйэҥ да тойонноон көр вот и сам рассуди; түүлбүн тойонноо эрэ растолкуй-ка мой сон.

туохт.
1. Тугу эмэ кимиэхэ эмэ толору өйдөнөр гына эт, кэпсээ. ☉ Растолковать кому-л. что-л., сделать что-л. ясным, понятным
Ас туһунан кэпсэтиигэ хайыһар туох сыһыаннааҕын эн биһиэхэ быһааран абырыаҥ эбитэ буолаарай? Амма Аччыгыйа
Өксүү, ону ылбакка, соһуйбуттуу көрөн олорбутугар, киирбит дьахтар нууччалыы-сахалыы былаан быһаара сатаабыта. Н. Заболоцкай
Биричиинэтэ кимиэхэ барытыгар биллэр, ону быһаара сатыыр да наадата суох. Софр. Данилов
2. Тугу эмэ чуолкайдык бил. ☉ Определять, выяснять что-л. точно
Барытын бэйэтэ урут билэн, судургутук быһааран бүтэрэ сылдьар киһи. Амма Аччыгыйа
Кулаакка туох иһин барарын быһааран өйдөөбөт уол этэ. Эрилик Эристиин
«Чахчы кыраныыссаны туорааччы эбит!» — диэн быһаарбытым. Н. Якутскай
3. Туох эмэ туһунан уурааҕы уур, таһаар (хол., мунньахтаан). ☉ Решать, выносить решение по какому-л. вопрос у
Эйэ дэмнээх сиэринэн, Ирэ-хоро дьүүллэһэн, «Түмсүү күүһэ» холкуоһу Төрүттүүргэ быһаардылар. Күннүк Уурастыырап
— Суруксут, суруй: «Биһиги Салбаҥ нэһилиэгин дьонун уопсай мунньаҕа, быһаардыбыт». Н. Якутскай
Ол кыһалҕатыттан дьахталлары соруһарга быһаардахпыт дии. Ч. Айтматов (тылб.)
4. Арааран, араҥалаан бил, өйдөө. ☉ Определять, отличая что-л. от другого
Олорон эрэ санаан көрбүтүм: дьиэм хайа да диэки баарын быһааран билбэтим. Н. Неустроев
Мин үөһэ тахсан баран, илиммин-арҕаабын быһаарбат буолан хааллым. А. Софронов