поэт. 1) покрываться буйной зеленью (о земле); буйно цвести (о растительности); сир-дойду силигилээбит земля в цвету; 2) перен. расцветать; Советскай дойду силигилиир расцветает Советская страна.

аат.
1. Күөлгэ, өрүскэ муҥханы түһэрэн таһаарар сир. ☉ Участок водоёма, где ловят рыбу неводом, то ΄ня
Бу күөлү уруккуттан кини баһылаанкөһүлээн тартарар, уутун билэр буолан, туонатын кини хааман биэрээччи. Болот Боотур
Табыллыбыт туонаҕа хас да туонна балыгы биирдэ ылаллар. И. Данилов
Мүрү олус минньигэс бөдөҥ соболооҕо, Хоро, Сабарай, Лөгөй нэһилиэктэрэ күөл туонатын аҕа уустарынан үллэстэн муҥхалыыллара. «Чолбон»
2. Туох эмэ (хол., сир, халлаан) киэҥ нэлэмэн ньуура, дуол. ☉ Обширное пространство, простор
Бу хатыҥнаах кырдал, ыраас сир, үйэ-саас тухары тапталлаахтар дьаарбайар, эйэҕэстик кэпсэтэр туоналара буола туруохтун. А. Софронов
Халлаан илин туоната саҥардыы боруоран, булчут оллоонунуу хараара тэнийэн иһэрэ. Н. Абыйчанин
Борокуот, теплоход манна [Аммаҕа] мунньустар, тохтуур туоната. Ф. Софронов
3. поэт. Дьол тосхойор, төлкө олоҕурар, ким, туох эмэ туругурарыгар аналлаах түһүлгэ, эйгэ. ☉ Место, где уготовано счастье, сопутствует удача, где расцветает всё и вся
Хайа, доҕоор, бачча өр Ханна сылдьан мэлийдиҥ! Туруу дойду туонатыгар Тугу көрдүҥ, иһиттиҥ? Күннүк Уурастыырап
Үлэ буолар киһи уһаарыллар оскуолата, хатарыллар кыһата, эриллэр, эрдийэр туоната. В. Протодьяконов
Ааттаах улуу түһүлгэлэргэ Арыылаах кытах билгиһийдин! Дьоллоох үтүө туоналарга Чороонноох кымыс долгуһуйдун! С. Васильев
◊ Туона үктээ — туоналаа диэн курдук
Оҕонньор, сарсыарда халлаан сырдыыта туран, күөлүгэр туона үктүү барбыта. С. Тумат
Сокур Хабырылла …… күөл хомуһун хомуйа тутан ылаат, туона үктээн ыллаҥнаппытынан барда. Н. Босиков