несов. что 1. (рассматривать, расценивать) кер, сыаналаа; 2. (истолковывать) тойонноо, толкуйдаан таһаар, өйдөө.

несов. 1. кого-что өйдөө; я понимаю вашу мысль эн санааҕын өйдүүбүн; 2. что, в чём (быть сведущим) өйдөө, бил; он хорошо понимает музыку кини музыканы үчүгэйдик өйдүүр; 3. кого-что (расценивать, толковать) өйдөө; как это явление понимать? бу көстүүнү хайдах өйдүөххэний?; # вот это я понимаю! дьэ ити сөп,итинник буолуохтаах!

1) оценивать что-л., определять стоимость чего-л.; табаары сыаналаа = определить стоимость товара; 2) перен. оценивать, расценивать что-л.; признавать значение кого-чего-л.; маны үчүгэй быһыынан сыаналыыбыт это мы расцениваем как хороший поступок; кини килбиэннээх үлэтин правительство үрдүктүк сыа-налаабыта правительство высоко оценило его доблестный труд.

I несов. 1. аах, ахсаанна аах; считать до десяти уоҥҥа диэри аах; научить считать кого-л. ахсаан ааҕарга үөрэт; 2. кого-что (определять количество) аах, ахсаанна аах; 3. кого-что (принимать в расчёт при исчислении) аах; билет годен дпое суток, не считая дня приобретения бндиэт, ылбыт күнү аах-пакка эрэ, икки күн туһалыыр; 4. кого-что (принимать во внимание) аах, ахсааҥҥа киллэр; 5. кого-что (расценивать) аах, холуй; я считаю его хорошим человеком мин кинини үчүгэй киһинэн ааҕабын; 6. с * *союзом "что" (полагать) аах, санаа; **считаю, что прав кырдьыгы этэбин дии саныыбын.

туохт.
1. Тэҥэ суох буол, аҥаар өттүгэр аһара түс (туох эмэ икки өттүнэн ыйаммыты этэргэ). ☉ Висеть криво; перевешивать в одну сторону
Кээлээни ындыыта кэлтэгэйдээбитигэр дылы (өс ном.). Токур-макыр тиит ыйааһына хайа диэки кэлтэгэйдээн турарын кэрдээччи быһаарыахтаах. «Чолбон»
2. көсп. Улахан аҥаарын аһар, бүтэр (кэмнэнэр өйдөбүллэри этэргэ). ☉ Перевалить (о пределе во времени)
Арай түүн үөһэ арыый кэлтэгэйдээн эрдэҕинэ, икки …… киһи тугу да билбэккэ аллара күлүгүлдьүһэ турбуттар. Саха ост. I
Күн ортото кэлтэгэйдээн эрэр. Н. Түгүнүүрэп
Муус устардааҕы уһун күн улам кэлтэгэйдээн, бүтэн барбыта. Н. Заболоцкай
3. көсп. Толорута суохтук сыаналаа, аҥаардастыы көр. ☉ Судить, расценивать односторонне, однобоко
Ол гынан баран теоретиктар үксүгэр кэлтэгэйдииллэрин билиммэт буолар эмиэ сатаммат. Л. Толстой (тылб.)
Кинилэр олохтоох омук дьоно этилэр, онон мөккүөргэ өссө ордук кэлтэгэйдииллэр. Л. Толстой (тылб.)

несов. 1. кого-что туруор; ставить в строй стройга туруор; ставить столбы баҕаналарда туруор; 2. кого (для работы) туруор, анаа; ставить к станку станокка туруор; 3. кого-что (размещать) олохтоо; ставить на постой быстах олохтоо; 4. (помещать) уур, ук; ставить посуду на стол иһити остуолга уур; ставить автомобиль в гараж автомобилы гаражка ук; 5. кого, перен. ук, киллэр; ставить в неловкое положение табыгапа суох балаһыанньаҕа киллэр; 6. кого-что, перен. (расценивать) туруор, тут; ставить его выше других писателей кинини атын суруйааччы-лартан үрдүктүк туруор; 7. что и без доп. (в азартных играх) туруор, уур; 8. что уур, туруор, үктэн; ставить ногу на носок атаххын төбөтүнэн үктэн; ставить правильно часы чаһыны сөпкө туруор; 9. что (устанавливать для действия) туруор, уур; үт; ставить телефон телефонна туруор; ставить компресс компреста уур; ставить сеть илимнэ үт; 10. что (сооружать) туруор, тут; ставить избу дьиэтэ туруор; 11. что (налаживать, производить) оҥор, тэрий; всё ставить по-новому барытын саҥалыы тэрий; 12. что, театр. туруор, көрдөр; ставить новую пьесу саҥа пьесата туруор; 13. что (выдвигать, предлагать) туруор, киллэр; ставить вопрос на обсуждение боппуруоһу дьүүллэһиигэ туруор; 14. что (рассматривать как что-л.) туруор, аах; ставить своей задачей бэйэҥ соруккунан туруорун; # ставить в известность биллэр; ставить в связь сибээстээ (холбоо); ставить диагноз диагнозта туруор; ставить рекорд рекорта оҥор; ставить на (своё) место кого-л. сөптөөх миэстэтин көрдөр; ставить себя на чьё-л. место (ким эмэ) оннугар бэйэҥ буолан көр (кини балапыанньа-тыгар түбэспит курдук санаан көр); ставить вопрос ребром боппуруоһу быһаччы ту- РУор.