Якутские буквы:

Якутский → Русский

саадьаҕай

имеющий белый чепрак, с ... белым чепраком вдоль хребта (о рогатом скоте).

Якутский → Якутский

саадьаҕай

даҕ.
1. Сиһин батыһа үрүҥнээх, үрүҥ систээх (ынах сүөһү уонна көтөр дьүһүнүгэр). С белой полосой вдоль хребта, с белой спиной (о масти крупного рогатого скота или окрасе птиц). Саадьаҕай ынах. Саадьаҕай тоҥсоҕой
Үчүгэйкээн бэйэлээх хара саадьаҕай тыһы ньирэй, киинин санньылыппытынан хааман бакаалаабытынан барда. Күннүк Уурастыырап
Сүрдээх чуордук «курук-курук» дэһэн атыыр моонньоҕоттор, уһун саадьаҕай моонньуларын араастаан күөкэҥнэтэн, устан ньолбоҥноһоллор. Уустаах Избеков
2. түөлбэ. Дьарҕаа ойуулаах, дьарҕаалаах. В полоску, полосатый
Чынаара хайатын ханатар арҕаһыттан эриэннэммит кыһыл саадьаҕай бэрэбинэлэр …… моҕотой курдук таҥнары сырсан дьулугураһаллар. М. Доҕордуурап
Синньигэс бииллэринэн быһа ылбыттаах, уһун саадьаҕай ойуулаах соннорун кэппит, …… узбектар ньэндэһэллэр. Эрилик Эристиин
Оноолоох саадьаҕай — сиһин кэлин эрэ өттүнэн кэтит саадьаҕайдаах уонна арҕаһын иннинэн үрүҥнээх, оттон арҕаатынан саадьаҕайа суох (ынах сүөһү дьүһүнүгэр). С широкой белой полосой на задней части хребта и на передней стороне лопаток (о масти крупного рогатого скота)
Оноолоох саадьаҕай Оҕус тахсан, Улахан алааска Улуутуйан киирэн, …… Уйгулаах сайыны Уруйдаатаҕым диэн Уһуутуу турда. Эрилик Эристиин. Салбырҕас саадьаҕай — буутугар, санныгар кытта түһэр саадьаҕайдаах (ынах сүөһү уонна көтөр дьүһүнүгэр). С белой полосой вдоль хребта, переходящей на бёдра и лопатки (о масти крупного рогатого скота или окрасе птиц)
Тэтэркэй түөстээх ымыылар, кыһыл төбөлөөх чооруостар, салбырҕас саадьаҕай чыып-чааптар, кугас кукаакылар. Амма Аччыгыйа. Саппыйа саадьаҕай — буутугар, ону кытта, сороҕор, холугар эмиэ улахан үрүҥнээх саадьаҕай (ынах сүөһү дьүһүнүгэр). С белой полосой вдоль хребта и с белым пятном на бёдрах, а иногда и на лопатках (о масти крупного рогатого скота)
Үчүгэйиэн, саппыйа саадьаҕай Ньирэй тигиилээн ойоро Ырыа аргыстардаах кыргыттардаах Баай холкуос сайылыгар. С. Данилов. Сарбынньах саадьаҕай — ойоҕоһун ортотугар диэри быдьына (быдьыгырас) үрүҥнэрдээх саадьаҕай (ынах сүөһү дьүһүнүгэр). С мелкими белыми пятнами вдоль хребта и по бокам (о масти крупного рогатого скота)
Сарбынньах саадьаҕай ынахтарыгар Аан дойду уола айаатаан, Ала оҕус аҕалаах буолуом этэ. Саха нар. ыр. II. Таллан саадьа- ҕай — өттүгэр, санныгар кытары түһэр ордук кэтит саадьаҕайдаах (ынаҕы дьүһүннүүргэ). С широкой белой полосой вдоль хребта, переходящей на бёдра и лопатки (о масти крупного рогатого скота)
[Хотуна ыҥырбытыгар] уол этэ дыр гынна, Оройо бүрүтэ тарта. «Таллан саадьаҕайы кыайан этэрбэккэ, Таһыллыах сорум кэллэҕэ дуу?» — диэтэ. С. Васильев
ср. монг. шаазгай, орд. шаадьагэ, халх. шаадзге ‘сорока’

эриэн-саадьаҕай

даҕ. Ононманан бөдөҥ-бөдөҥ үрүҥнэрдээх, толбоннордоох, үрүҥ саадьаҕай (ынах сүөһү дьүһүнүгэр). Имеющий на шкуре крупные белые пятна (о масти крупного рогатого скота)
Хойуу үүттээх-астаах эриэн-саадьаҕай саха ынаҕа этэ. В. Гаврильева
Эриэн-саадьаҕай ынаҕын Эмиэ тахсан ыан барда. «Чолбон»


Еще переводы:

полосатый

полосатый (Русский → Якутский)

прил
(вдоль) саадьаҕай; (поперек) ала

саадьаҥка

саадьаҥка (Якутский → Якутский)

көр саадьаҕай
1.
Саадьаҥка бургунас, Салҕан адьас, Син ыалдьардык Сиэлийбит кыратык. П. Дмитриев

сүллүкүччүс

сүллүкүччүс (Якутский → Якутский)

сүллүкүччүй диэнтэн холб. туһ. Сотору талахтар быыстарынан эриэн, саадьаҕай, кугас ынахтар сүүрэн сүллүкүччүһэн таҕыстылар. Амма Аччыгыйа

саппардаа

саппардаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Биир кэм аа-дьуо сыылбатык хардыылаан хаамп. Идти вяло, ровным шагом
Салдьыр муостаах, саппардаан хаамар саадьаҕай оҕус. «Кыым»

дыабалын

дыабалын (Якутский → Якутский)

дыабай диэнтэн бэй
туһ. Саадьаҕай кэннигэр атаҕын өлөрбүт оҕус тыһаҕас кэлэн дыабаллан турара. Н. Заболоцкай
Дыабаллан туран эрэ тайах Эппит кыратык дархамсыйа. П. Дмитриев

кикилдьит

кикилдьит (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Бытааннык, сүһүөххүн босхо ыытан, кыараҕастык атыллаан хаамп. Идти медленно, расслабив суставы, мелкими шагами
Сүөдэр …… саадьаҕай оҕуһун көлүнэн Баатылылыыр суолу тутан, хаамтаран кикилдьитэ турда. Айталын

килгэй

килгэй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Олус бөдөҥ, модун буолан көһүн. Быть внешне могучим, мощным
Холкуоспут саадьаҕай оҕуһа …… Бөҕөһү ыҥыран килгэйэр. Эрилик Эристиин
Тыраахтар …… Кэтирээн, улаатан киппэйдэ, Киэбирэн, киспэтэ килгэйдэ. Күннүк Уурастыырап

ньолбоҥнос

ньолбоҥнос (Якутский → Якутский)

ньолбоҥноо диэнтэн холб. туһ. Атыыр моонньоҕоттор уһун саадьаҕай моонньуларын араастаан күөкэҥнэтэн, устан ньолбоһоҥноһоллор. Уустаах Избеков
Тайах ойоҕосторо, уус күөрдүн курдук, өрүтэ хапсыҥнаһаллара, икки өттүнэн үстүү бөрө сырсан ньолбоҥноһоллоро. Тулхадыйбат д.

силтэлдьий

силтэлдьий (Якутский → Якутский)

силтэй диэнтэн арыт
көстүү. Оҕус мөҥүрүү-мөҥүрүү тиэргэҥҥэ силтэлдьийэн кэлэн, түптэ күлүн хаһыйан бурҕаҥнаппыта. П. Аввакумов
Муоһун уһуга лэппиллибит саадьаҕай оҕус тиэргэҥҥэ силтэлдьийэн киирэн кэллэҕинэ, киниттэн куотан хотон дуу, ампаар дуу үрдүгэр тарбачыһан тахсарбыт. «ББ»

тараҕар

тараҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Тараадыччы баран адаарыйан көстөр. Торчащий в разные стороны, растопыренный
Табакам барахсан Тараҕар муоскунан Хахсааты утарсан Хантаччы туттунан, Чугулаан ис эрэ. Болот Боотур
Тараҕар муостаах хара саадьаҕай оҕуһу мииммит Лаһыай Дьаакып лаппырдатан иһэр. В. Протодьяконов