Якутские буквы:

Якутский → Якутский

салаҥнык

сыһ.
1. Ууһа-урана, тупсаҕайа, сатабыла суохтук; маратык. Топорно, грубо, несуразно
Уолчаан баттаҕын саха кыптыыйынан салаҥнык кырыйбыттар. И. Гоголев
Хайдах эрэ салаҥнык уураан ылбыта. Далан
Салаҥнык, симиктик Санаабын этэрим, — Санаата суох, мэник Күлүүнү истэрим. И. Чаҕылҕан
2. кэпс. Наһаатык, олустук. Необыкновенно, чрезвычайно (о проявлении чего-л. в высшей степени — напр., радоваться)
Тойонноро, кыыһын аҕалбыттарын көрөн баран, туох да салаҥнык үөрэр. Саха ост. I
Самаан сайын салалыннаҕына, Саха сирин алаастара Салаҥнык да киэркэйэллэр! И. Данилов

салаҥ

даҕ.
1. Ууһа суох, сатаан туттубат, уустугу-ураны тупсаҕайдык сатаабат, айбат. Неумелый, неискусный, беспомощный в делах. Салаҥ киһи. Салаҥ дьахтар. Салаҥ уус
Салаҥ киһиэхэ хара тыа маһа ытыыр (өс хоһ.)
Салаҥ худуоһунньуктар оҥорбут кынаттаах аанньаллара хамсаабат харахтарынан эмиэ кинилэри көрөргө дылылар. М. Доҕордуурап
Уйбаан чугаһаан иһэр. Толоос уҥуохтаах-иҥиэхтээх, салаҥ киһи уһанан баллырдаабытын санатар. А. Сыромятникова
2. Ууһа-урана, тупсаҕайа суох. Лишённый художественности, выразительности, топорный. Салаҥ тыл-өс. Салаҥ оҥоһуу. Салаҥ уруһуй
Маны хоһуйарга мин тылым алыс салаҥ, өйүм өрүү татым, …… быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Биһиги дьиэбит түөрт эрэ ыал арыччы олорор кыра дьиэтэ эрээри, икки мэндиэмэннээх буолан, өрө дуодайан тахсыбыт салаҥ тутуулаах. ВВМ
3. кэпс. Наһаа, олус. Непередаваемый, неописуемый, ужасный, дикий (о высокой степени проявления чего-л.напр., о жаре). Салаҥ куйаас түстэ. Тыал күүһэ салаҥ
[Өлүөнэ өрүс:] Саҥарыалаах балыктары Салаҥ дириҥнэрбэр саһыаран, Үөскүүр балыктары Үтүө чүөмпэлэрбэр үөрдээн, Үрүҥ көмүс өҥнөөн, Үтүмэн элбэҕи үүрэн киллэрдим. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэлэн хоһун оҥосто сылдьар, хоһум үчүгэй диэн үөрүүтэ салаҥ. А. Софронов
Таҥна оҕус, биэбэкээм, Таһырдьа тымныы салаҥ. И. Сысолятин
Хоро салаҥ — букатын тугу да сатаабат салаҥ, букатыннаах салаҥ. Абсолютный неумеха
Эдэр сааһыгар хоро салаҥ буолан, сүгэтин наар дьон уктаан биэрэллэрэ. В. Иванов. Тэҥн. салбаҥ
ср. монг. салан ‘нерадивый, небрежный, неаккуратный’, алт. чалаҥ ‘неосторожный, рассеянный; шаткий’, др.-тюрк. чалаҥ баши ‘пустослов, болтун’

Якутский → Русский

салаҥ

I неумелый, неискусный; хоро салаҥ диал. не приспособленный ни к какому ремеслу; салаҥ сабы барыыр поел. неумелый нитку изводит.
II разг. обозначает высшую степень полноты, качества: салаҥ элбэх балыктаах күөл озеро, изобилующее рыбой; салаҥ тымныы түстэ наступили страшные холода.


Еще переводы:

сапсаахайдаа

сапсаахайдаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Салаҥ-салаҥнык сапсынан көт. Лететь, неуклюже и вяло махая крыльями
Оттон кырдьаҕас тураах: «Буору хаһыы тураах үлэтэ буолбатах», — диэтэ, антах диэки көтөн сапсаахайдыы турда. М. Ефимов

модорооннук

модорооннук (Якутский → Якутский)

сыһ. Салаҥнык, олус модороон гына (тугу эмэ оҥор). Без изящества, грубо (сделать что-л.)
Модорооннук да быһыллыбыт бу ойуу. ПЭК СЯЯ

сабыах-ибиэх

сабыах-ибиэх (Якутский → Якутский)

сыһ. Сэниэтэ суохтук, салаҥнык сапсынан эбэтэр тугунан эмэ оннук сапсыйан. Неуклюже, неловко взмахивая крыльями (лететь — напр., о вороне)
Икки тураах …… , ол-бу диэки көрбөхтөөт, тыа диэки сабыахибиэх дайбааттаан, көтө турдулар. Р. Кулаковскай

халҕаччы

халҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Халҕайа сылдьар курдук. Так, чтобы просторно висело
Нуучча генералын салаҥнык тигиллибит мундирын халҕаччы кэппит Пфуль генералы, урут хаһан да көрбөтөх эрээри, кинээс Андрей аан маҥнай хайдах эрэ уруккуттан билэр киһитин курдук санаата. Л. Толстой (тылб.)

абыкылдьый

абыкылдьый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Ыксалынан ыпсаҕайа суох салаҥнык хамсан; түбүгүр (акыйбыт уһун уҥуохтаах хатыҥыр киһини этэргэ). Делать неуклюжие торопливые движения; суетиться (о худом высоком нескладном человеке)
Семен абыкылдьыйан тахсан, бинсээгин устан талахха ыйаан кэбистэ, били ньолбойбута ханан да суох буолбут. Н. Босиков
Мин профком саҥа талыллыбыт бэрэссэдээтэлигэр, абыкылдьыйбыт Абыраамапка …… этэн көрбүппэр өһүргэнэн өттүгүн үлтү түһэ сыспыта. В. Титов

адаҥхалаа

адаҥхалаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Ыараханнык, салаҥнык үктэнэн хаамп-сиимп, сүүр, ой (уһун илиилээх-атахтаах көнтөрүк киһи туһунан). Неуклюже и широко шагать, бегать, прыгать (о нескладной фигуре с длинными руками, ногами)
Акыым атыыһыт сонно адаҥхалаан тиийэн, ат үрдүгэр түһэн, айан суолун устун көтүтэ турда. А. Сыромятникова
Ала Моҕус ол курдук адаҥхалаан иһэн, кэтэҕин тыаһа биирдэ этиҥ этэ түһэр. Саха ост. I
Хайдах эрэ көнтөрүктүк, адаҥхалаан хаамарсиимэр. «Кыым»

бороҕодут

бороҕодут (Якутский → Якутский)

  1. бороҕодуй диэнтэн дьаһ. туһ.
  2. көсп. Наһаа судургутут, салаҥнык судургутут (туох эмэ өйдөбүлүн, ис хоһоонун). Упрощать что-л. ( понятие, содержание чего-л.) до примитивности, допускать упрощенчество в чем-л.
    Батараак уонна баай бааһынай икки ардыларыгар уопсай капиталистическай сыһыаннаһыы нуучча сиринээҕи уратыларын умнар эмиэ итинник бороҕодутан өйдөөһүн. В. Ленин (тылб.)
бороҕойдук

бороҕойдук (Якутский → Якутский)

сыһ. Сатабыла суохтук, мындырдааһына суох салаҥнык. Неумело или без достаточной тонкости, топорно
Уол аһыммыт курдук Умса көрөн тураахтыыр, Тобуктаан баран бороҕойдук [бааһырбыт холуубу] Хаанын тохтото сатаахтыыр. С. Руфов
Билиҥҥи сыты араарар прибордар олус, өссө да олус бороҕойдук үлэлииллэр. Г. Угаров
Кини наар тылбаастыыр идэлээҕэ, өссө үксүн хоһоону. Онтуката олус бороҕойдук, киһи күлүөн курдук тахсар. «ХС»

сотуохайдаа

сотуохайдаа (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Илиигин салаҥнык туттан сотуолуур курдук тугу эмэ гын, оннук хамсаныылары оҥор. Делать что-л., неловко двигая руками
Аанчык икки аҥаардаах. Ытаан туран, хомус ылла. Айаҕар аҕалан сотуохайдаан барда. К. Уткин
Алик ыксаан, соһуйан, кыылы санныттан түһэрээри, илиитинэн туора-маары сотуохайдаан, кутуругуттан тардыалаһа сатаабыта. ПИС СТС

салбаҕыр

салбаҕыр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ытаан-соҥоон эбэтэр аанньа утуйбакка, олус илистэн көлбөҕүрбүт дьүһүннэн (киһи сирэйин-хараҕын этэргэ). Иметь заплаканный или невыспавшийся, утомлённый вид
[Арыгыһыттар] салбаҕырбыттарын, ыалдьыбыттарын таһынан эрэмньитэ суохтук дук-дах туттар, акаарылыы килээриччи көрөр үгэстээхтэр. Н. Босиков
[Табаарыһым] сирэйэ-хараҕа салбаҕырбыт, улаханнык аймаммыт көрүҥнээх. Г. Угаров
Сөдүөрэ ытаансоҥоон салбаҕырбыт сирэйдээх. Эрилик Эристиин
Хойут утуйан, эрдэ уһуктан сылайбытыттан сирэйэ-хараҕа салбаҕырбыт. «ХС»
2. көр саппаҕыр
2
Салбаҕырбыт санаам Салаҥнык сайҕанна. Өлбөөдүйбүт өйүм Үгүстүк үөрдэ. А. Софронов