самнайбыт диэн курдук
Бурдук отуттан ыры-ыгдаҕар сарыннаах, самнаҕар кааскалаах бэрийбит күтүр, …… бэттэх сүүрэн дарайан иһэрэ. Суорун Омоллоон

көр санньылхай
«Саллаҕар бастаах, Самнаҕар быһыылаах, Санньыххай санаалаах, Сарыытордох таҥастаах, Саах балаҕаннаах Сахачааннар» — аатыран олорбуппут?! Суорун Омоллоон
Киһи кутун-сүрүн баттыыр, көмүү санньыххай муусуката иһиллэр. Н. Босиков
Ол ырыа истиҥ иэйиилээх эмиэ да санньыххай матыыптааҕа. «ББ»

даҕ. Саннын өрө көтөҕөн, моонньун иһирдьэ киллэрбит. ☉ Съёжившийся
Эмискэ куһаҕан хаһыы иһиллибитэ. Онуоха көрбүтүм, үүнэн турар бурдук отуттан ыгдаҕар сарыннаах, самнаҕар кааскалаах бэрийбит күтүр, сүүрэн дарайан иһэр. Тулхадыйбат д. Размётов ыгдаҕар сарыннаах, оҕус курдук модун моойдоох киһи мичээрдии олорорун көрдө. М. Шолохов (тылб.)

аат. Алпаабыкка киирэр саҥа дорҕоонун бэлиэтэ. ☉ Буква
Кыһыл, күөх харандаастарынан олус дэхси тэҥ буукубалары кэчигирэччи туруортаан «Дневник» диэн суруллубут. Амма Аччыгыйа
Былыргы биир киһи сыҥаах баттанан олорон: «Дьиэ-буо»,• диэн дьиэрэтэн ыллыыр ырыатыгар эбии нуучча ырыатын куорматынан аһаҕас буукубатын ахсаана тэҥ ылланар ырыа диэн үөскээн таҕыста. Эрилик Эристиин
Арпагыраапыйа доҕолоҥнууруттан эбитэ дуу, олортон сорохторо (Алып Самнаҕай, Күөкэй Боллоҥ эҥин курдуктар) кыра, улахан буукубаттан булкуйа сурулланнар анал аат буолалларын мунаахсытан ылаҕын. ФЕВ УТУ
Кырачааннарга буукубаны биллэрэ, сатаан ааттата, олору холбооттотон тыл таһаартара үөрэтии хас биирдии ымпыга-чымпыга Евдокия Дмитриевнаҕа сүктэриллэр. «Кыым»

1. даҕ.
2. Кээмэйинэн аччыгый, дьоҕус. ☉ Маленький (по размеру, объему, габаритам)
   Кыра дьиэ. Кыра дьааһык. Кыра тоһоҕо. Кыра күөл.  Бэс чагда кэриитигэр үчүгэй баҕайы кыра бөһүөлэк көһүннэ. И. Данилов
   Бүөтүр сарсыарда эрдэ турда. Аа-дьуо аһаан, атын уулатан, от быраҕан биэрэн баран, кыра баҕайы сааны сүктэ. Р. Кулаковскай
3. Уҥуоҕунан улахана суох, намыһах (үксүгэр киһини этэргэ). ☉ Небольшого роста, невысокий (обычно о человеке)
   Бу киһи Кыра Уйбаан кыратын көрүмэҥ, бэйэтин биэһинэн таһымныыр киһи. Амма Аччыгыйа
   Бэйэтэ сүрдээх хачаайы, уҥуоҕунан кыра, күрэҥсийбит астаах эбит. И. Данилов
4. Улаата илик, аҕыйах саастаах (оҕо). ☉ Маленький, малолетний
   Кыра оҕо. Кыра кыысчаан.  Кыра баҕайы сылдьаммын биир сайын бар дьон саллаакка тутуур дии-дии айманалларын, ытаһалларын көрөр этим. Амма Аччыгыйа
   △ Ыччат, төрүөх (сүөһү). ☉ Молодняк
   Кэнчээринэн дьүүкээрбит сүөһүлэри, ордук кыра төрүөхтэри, аһаттылар. И. Данилов
   Чээн, кэбис, кырата бэрт, улааттаҕына уучах оҥостоор. Н. Тарабукин (тылб.)
5. Бииргэ төрөөбүттэртэн балыстара; саамай (кыралара) кэнникилэрэ. ☉ Младший по возрасту (по отношению к единоутробным); самый младший ребенок
   [Дьаакып:] Ээ, кэммитинэн олоробут. Арай кыра уолбун баҕарара бэрдин иһин оскуолаҕа ыытаары гынабын. А. Софронов
   Аармыйаҕа сылдьар кыра уолуттан сурук кэлэн тоһуйбут. Софр. Данилов
   Мин саамай кыра уолларабын. Амма Аччыгыйа
6. Аҕыйах ахсааннаах. ☉ Немногочисленный. Кыра харчылаах. Кыра бултаах
7. Күүһэ суох, мөлтөх. ☉ Слабый, слабосильный
   Кыра долгуннаах. Бүгүн кыра тыаллаах.  Күһүҥҥү им балай, ыас хараҥа. Тыа баһа тыаһыыр, кыра соҕус тыал түспүт. Күндэ
   Кыра соҕус ардах түһэн барда, хараҥарда. Л. Попов
   △ Симик, бүтэҥи (хол., саҥа, ырыа, тыас). ☉ Негромкий, тихий (напр., о голосе, смехе)
   Кини кыра саҥалаах, наҕыл киһи этэ. С. Васильев
8. Улахан суолтата суох. ☉ Незначительный, неважный
   Балтыбыныын, бырааппыныын үһүө буолан ханнык эрэ кыра наадаҕа эргэ балаҕаҥҥа бардыбыт. Т. Сметанин
   [Киирик:] Ол мин эрэйим диэн кыра суол. С. Ефремов
   Бирикээсчик да буолар кыра дьыала буолбатах. Д. Таас
9. Тиийиммэт-түгэммэт, дьадаҥы, кыаммат. ☉ Неимущий, нищий, обездоленный (человек, люд, народ)
   Кыра киһи кыһалҕаны билэр (өс ном.). Кыра өттө, куттанан, Иэннэрэ кэдэҥнииллэр, Кырдьаҕастар аатын эрэ Имнэнсэн кэбиһэллэр. Күннүк Уурастыырап
   [Балаҕаммар] Баара аан дойду бары алдьархайа, Кыра киһи кыра үөрүүлэрэ. И. Гоголев
   Отторо тиийбэт кыра дьон, Чоочоттон ылыах буолан олорооччулар, сүөһүлэрэ эмиэ сутаабыт. МНН
10. Кыра дуоһунастаах, тугу да быһаарар кыаҕа суох. ☉ соотв. мелкая сошка
    Тоҕо кыра чыыннаахтар Кырыктана сатыыллар. Күннүк Уурастыырап
    Мин билбэппин. Мин кыра киһибин. М. Попов
    Дьэ, бу мин сылдьабын, кыра киһи. Туох эмэ кыһалҕалаах буолуум да, Үчүгээйэп барахсаҥҥа ойон тиийэбин. С. Ефремов
11. Уһуннук буолбат (барбат), кылгас кэмҥэ буолар. ☉ Непродолжительный, недолгий
    Кыра тохтобул кэнниттэн Николаев Николай саҥата иһилиннэ. Т. Сметанин
    [Барахсаанап:] Маайыс, манна кыра соҕустук олоро түһүөх. С. Ефремов
12. Ыарахана суох, чэпчэки (хол., баас, ыарыы, эчэйии, оһол). ☉ Легкий, неопасный (напр., о ране, болезни и др.)
    Манна ыалдьыыта кыра, кырдьыыта улахан. Амма Аччыгыйа
    [Дуня:] Сеня, бааһырдыҥ дуу? [Саввин:] Кыра, кыра. Уҥуохпун таарыйбата быһыылаах. С. Ефремов
13. аат суолт.
14. Ол-бу бытархай, буолар-буолбат, улахан суолтата-солуута суох туох эмэ. ☉ Всякая всячина, всякая мелочь, что-л. незначительное, не стоящее серьезного внимания
    Хааларга, ааһарга, кыраҕа Хаһан да кыыһырсар буолумуох! П. Тобуруокап
    Оо, алдьархайга киирэр кыраттан да буолар эбит! Суорун Омоллоон
    Бука, кыраттан киирсибэтэх дьон буолуо. И. Никифоров
    Арыт киһи кыраттан Соҥуйар, сүөм түһэр. Баал Хабырыыс
15. Дьиэҕэ олорор иитийэх дьон, оҕодьахтар (дьиэ баһылыгар, тойоҥҥо, хотуҥҥа сыһыаннаан этиигэ — үксүгэр э. ахс. тут-лар). ☉ Домочадцы (обычно по отношению к хозяину, хозяйке — употр. во мн
    ч.). Оҕолоругар олус бэрт, Кыраларыгар кытыын бэрт. Өксөкүлээх Өлөксөй
    [Ыстапаанньыйа:] Бэйи, кыраларгын олус куттаама. Н. Неустроев
    Кыраттан кыйахаммат, кыраларыгар кыыһырбат; Дуона суохха долгуйбат, Дьонугар суоһурҕаммат. Р. Баҕатаайыскай
    △ Кыаммат-түгэммэт, дьадаҥы дьон (урукку тойотторго сыһыаннаан этиигэ, билигин элэк.). ☉ Беднота (по отношению к бывшим тойонам, сейчас — ирон.), те, кто ниже по положению
    [Балыксыт:] Кыраларгын үөҕэ-мөҕө сылдьарыҥ, тойон, көҥүлүҥ буоллаҕа дии. П. Ойуунускай
    Кыайарын билэн бу тойооску Кыраларга наһаа дьохсойооччу. Болот Боотур
    ♦ Кыра аайы — аахайыллыа суох, аахсыллыа суох түбэлтэттэн (хол., кыыһыр, өһүргэн, ааҕыс). ☉ По пустякам, из-за пустяков (напр., сердиться)
    Инникитин өйдөөх буолуллуо, кыра аайы аны киирэн бэриллиэ суоҕа. А. Кривошапкин (тылб.)
    Николай билигин ол-бу кыра аайы кыһаммат буола дьэбирсийбит. Л. Толстой (тылб.). Кыра кырата өтөр — туох эмэ кыра буоллаҕына күүһэ, кыаҕа, мөлтөҕө куруук көстөн тахса турар. ☉ От маленького и польза небольшая
    Үлэһит күүс аҕыйаҕыттан үрэҕи солооһуҥҥа биэс уонча гаа сирин ыарҕатын эрэ ыраастаатыбыт. Онон хайа да күн кыра кырата өтө турар. М. Доҕордуурап. Кырата буоллаҕына — онтон (этиллибиттэн) улахан (элбэх) да буолуон сөп. ☉ Самое меньшее, по меньшей мере
    Кини миигиттэн, кырата буоллаҕына, сүүрбэччэ сылынан аҕа көрүҥнээҕэ. Н. Якутскай
    Оннук наада кэллэҕинэ, кырата буоллаҕына, лабораториялар сэбиэдиссэйдэрэ бары ыҥырыллааччылар. В. Яковлев
    Бэйэни көрүнэр ыал буолар туһугар, кэргэн аайы кырата иккилии сүөһү наада этэ. И. Аргунов. Кыраттан сылтаан — дуона суохтан тэптэн, дуона суоҕу төрүөт оҥостон. ☉ Из-за пустяка, по пустяковому поводу
    Уон араас кыраттан сылтааннар, Дьадаҥы көҥүлүн бохсоллор. Эрилик Эристиин. Кыратыттан улаханыгар тиийэ — ким да ордубакка бүүс-бүтүннүү бары хабыллан. ☉ От мала до велика (все поголовно).
    ◊ Кыра буукуба — этии саҕаланыытыттан, анал аат бастакы буукубатыттан уратыга туттуллар буукуба. ☉ Строчная буква
    Алын самнаҕай, Күөкэй Боллоҥ эҥин курдуктар кыра, улахан буукубаттан булкуйа сурулланнар анал аат буолалларын мунаахсыйан ылаҕын. ФЕВ УТУ. Кыра мэйии көр мэйии. Кыра омук — аҕыйах ахсааннаах, урут үксүгэр батталга, холуонньаҕа олорбут омук. ☉ Малочисленный народ
    Хайа да баттаммыт кыра омукка аптаныамыйа боппуруоһа этигэр-хааныгар чугас буолуоҕа. П. Ойуунускай
    Кыра омук киһитэ диэн буоллаҕа буолуо, биһиги киһибитин нуучча грамматикатынан оччо олуйбат эбиттэр. Амма Аччыгыйа
    ср. монг. киру ‘разрезать на мелкие куски’

аат.
1. Сүһүөхтэрдээх көҥдөй умнастаах, куолаһыгар туораах сиэмэлэрдээх, оҥоһуулаах сиргэ аска анаан ыһыллар үүнээйи култуурата. ☉ Зерновые растения
Сытыган лаҥхатын өрт уотунан куугуначчы салатан, ыраастаан-чэбдигирдэн баран, үтүө ходуһаны таһаар, бурдугу, оҕуруот аһын үүннэрэн үллүктээ. Амма Аччыгыйа
Күһүн буолан от-мас хагдарыйан эрэр, оттон холкуос бурдугун үксэ хомулла илик. Т. Сметанин
Бэс ыйын саҥатыгар үстүөрт түүн субурутан хаар хаһыҥнар буолуталаатылар, бурдук үлүйдэ, отмас сиэмэтэ кэҕиннэ, үүнээйи чэмпэрдэ. У. Нуолур
2. Бурдук үүнээйи ас буолар өттө — туорааҕа, сиэмэтэ. ☉ Зерно, семя зерновых
Сиэҥкэ диэн Доромоон тоҕустаах оҕото, суол аанын диэки туран, кэлиигэ бурдук сынньар. Күндэ
Хачыгыр чабычахтаах бурдугуттан биирдэ балтаччы баһан, онон-манан ойута барбыт тааһын айаҕар кутан биэрдэ. Эрилик Эристиин
Лоҥкууда сиһин солоон аҕыйах сылларынан аҥаардас солооһуннарга эрэ бурдугу ыһар буолуохпут. М. Доҕордуурап
3. Ас бэлэмнииргэ анаан бурдук туораахтара мэлийиллэн бороһуоктуҥу көрүҥнэммит мээккэтэ. ☉ Мука
Хотонтон Хобороос, Даайыс тахсаллар, таҥастара бурдукка биһиллибит. А. Софронов
• Бу оҕом хантан харчы булан, үрүҥ бурдук атыылаһаҕын? — Тыый, ийээ, оттон дохуоппар кэллэҕэ дии. М. Доҕордуурап
Дьахтар имигэс тарбаҕынан лапса оҥорон бурдукка булкуйар, өрүтэ көтөҕөн таммалатар. Н. Габышев
4. эргэр. Бурдук быһыллан түүтэхтэммитэ. ☉ Сжатый хлеб (в снопах)
[Дьаакып:] Хобороос, бурдуккун киэҥ сиргэ таһырдьа таһаар. А. Софронов
Доромоон астыы олорор бурдугун тиэтэйэсаарайа хомуйан баран, дьиэтин харбаан кэбистэ. Күндэ
Кыдаманан эһиллэр, Кыстык оппут кээһиллэр, Кыһыл көмүс бурдукпут Кылааттара чуоҕуспут. А. Абаҕыыныскай
5. Хатарыллыбыт эт эбэтэр үүнээйи аһылык мээккэтэ. ☉ Мука из сушеных мясных или растительных продуктов
ХIХ үйэ ортотугар унньуула бурдуга Дьокуускай баһаарыгар атыыланара уонна буута буут сэлиэһинэй бурдук сыаната сыаналааҕа үһү. Багдарыын Сүлбэ
Сүөһүгэ анаан үрдүк белоктаах аһылыктар улам элбэхтик оҥоһуллуохтара: балык уонна уҥуохтаах эт бурдуга, аһылык буолар доруоһалар, фосфаттар. ЭБТ
ср. тюрк. бүртүк ‘зерно’
◊ Бурдугу астаа — түүтэх бурдугу үлтү сынньан туорааҕын арааран ыл. ☉ Молотить (напр., снопы вручную)
Сайыныгар кыстык дьиэҕэ үүт кыынньараллар, бурдук астыыллар, тирии имитэллэр. Амма Аччыгыйа
Доромоон, отуччалаах киһи, уҥа диэки олорон, хаппыт сүөһү тириитигэр хас да түүтэх бурдугу киллэрэн, биир улахан саар ыаҕаска бурдук астыы олорор. Күндэ
[Түүтэхтэри] Итини молооччугунан (ураҕаска баайыллыбыт эпчиргэнэн) үлтү кырбыыллар. Бу аата бурдук астыыллар. Багдарыын Сүлбэ. Бурдугу ыс — анаан бэлэмнэниллибит сиргэ туораах бурдугу тарҕата ыһан эбэтэр анал массыынанан олорт. ☉ Сеять (зерно, хлеб)
[Мэхээлэ:] Холобур хайдах бурдугу ыһары, оту оттууру, сүөһүнү иитэри көрдөрбүт киһи, син ону үтүктэн иһиэ этилэр. А. Софронов
Ким сүөһүнү иитиэй, ким даҕаны бурдугу ыһаат, бааһына диэки күһүҥҥэ диэри эргиллэн көрбөт, от хомууругар барар. П. Егоров. Бурдук ас — бурдуктан оҥоһуллубут астар. ☉ Мучные изделия
Оччотооҕу кэмҥэ Саха сиригэр бурдук ончу ыһыллыбат буолан, бурдук ас суоҕа. МНН
• Чэйдэрин испэккэ эрэ бары матыспакка, ымсыырбыт-баҕарбыт курдук аһыы олороллорун көрөн баран, кырдьык, өтөр бурдук аһы амсайбатах дьон барахсаттар эбит ээ, — дии санаатым. А. Софронов
Майаҕа кулинарнай маҕаһыын эмиэ үчүгэйдик үлэлиир. Манна саха лэппиэскэтин, буспут сылгы этин, соркуойдаммыт балыгы, бурдук ас арааһын уо. д. а. атыылаһыахха сөп. «Кыым». Бурдук аһылыктаах — бурдугу сиир, бурдугунан аһылыктанар. ☉ Питающийся хлебом; зерноядный
Арыыбурдук аһылыктаах, Араҕас дьоруо аттардаах, Амма, Таатта оҕолоро, Артыаллаахпын билэннэр, Ахтан ааспат буоллулар. Саха нар. ыр. II. Бурдук атаҕа — бурдугу бастакы көтүтэн ыраастааһын тобоҕо. ☉ Остатки, охвостья зерновых после первой очистки
Күүтүүлээх дохуот дьэ түҥэтиллэр буол-ла. Дьон сугулааҥҥа муһунна. Элбэх үлэһиттээх дьон арыыны, эти, бурдук атаҕын ылаттаатылар. Н. Босиков
Элбэх аһылыгы бааһынаттан мунньуохха сөп. Ол курдук бурдук атаҕын, мэкиинэни, соломону кыратык да энчирэппэккэ хомуйуллуохтаах. «Кыым»
Үүнүүлээх от, бурдук атаҕа хадьымалга сытан ардаҕа суох күннэргэ ситэ куурбат, түүн аайы силбигирэр буолла. САБСБ. Бурдук бааһыната — бурдук ыһарга анаан хорутуллубут сир. ☉ Вспаханное поле для зерновых
Бурдук бааһынатын кытыытыгар, Булуук ойоҕос арытыгар, оннооҕор сыһыы ортотугар, От ньуурун талыытыгар, сыыс от кыбыллан тахсааччы Сытыган эрбэһин баар буолааччы. С. Васильев. Бурдук буолага — бурдук ыһар сир. ☉ Пашня
Сырдык, ыраас сарсыарданы эҕэрдэлээбиттии, бурдук буолагын үрдүнэн күөрэгэй чыычаах көмүс чуораан куолаһа дьырылыырчарылыыр. Н. Якутскай. Бурдук быһааччы — бурдугу сиэрпэнэн быһар киһи. ☉ Жнец
Кинилэри кытта Кэлбиттэр онно Улуу мунньахха Тыа, куорат дьоно: Тимир ууһа, Таҥас баайааччы, Ыал хамначчыта, Бурдук быһааччы. С. Данилов. Бурдук быһар массыына — бурдугу быһан түүтэх-түүтэх түһэрэр массыына. ☉ Жнейка
[Чокуурап:] Бүгүн ити сарайга баар бурдук быһар массыынаны көрөн, өссө өрөмүөннүөххэ наада. С. Ефремов. Бурдук (миэлиҥсэ) быыла — миэлиҥсэҕэ тартарыллыбыт бурдуктан көтөн онно-манна (истиэнэҕэ эҥин) түспүт өттө. ☉ Мучная пыль, осевшая на стены и другие предметы
Биэрэ эмээхсин куулу ылан көрбүтэ: түгэҕэр икки кии-лэ холобурдаах мээккэ бурдук сылдьар эбит. — «Ээ, миэлиҥсэ быылын сотон аҕаллым, бурдуккар холбуу кутан кэбис», — диэтэ оҕонньор. Д. Таас
Быйыл кыһын сааһа сүүрбэтин туолан, Арыпхаджаев барабыыгын бурдугун быылыттан ороон, [Абдуркулланы] саллаакка ылбыттара. Эрилик Эристиин. Бурдук кылаата — түүтэхтэммит бурдук кэбиһиллибитэ. ☉ Скирд, скирда (снопов)
[Егор Егорович] Илин диэки сонуок кэтэҕэр, бурдук кылаатыгар, аттаргын, мин кэргэммин сибилигин илт. С. Ефремов. Бурдук маҥхааһайа — ыраастаммыт, куурдуллубут туораах бурдугу харайар ыскылаат. ☉ Зернохранилище
Бурдук ото — соломо диэн курдук. Маайыс быыс буллар эрэ хомуһунан оонньуур, бурдук отунан, күөл хомуһунан «кырыымпа» оҥостон, ыллыыр. Амма Аччыгыйа
Үүнэн турар бурдук отуттан ырыыгдаҕар сарыннаах, самнаҕар кааскалаах, бэрийбит күтүр, — субу бэттэх сүүрэн дарайан иһэрэ. Суорун Омоллоон
Эргэ тапчаан ороҥҥо, Ботуой курдук симиллибит Бурдук ото матарааска, Уута кэлэн биэриминэ Утуйбакка сытта Ымыы. Күннүк Уурастыырап. Бурдук силим — мээккэ бурдугу ууга суурайан оҥорбут силим. ☉ Мучной клейстер
Бурдук сирэ — бааһына диэн курдук. Тыаны туораан иһэн тыа саҕатыгар өтөх томторугар, бурдук сиригэр, мин ыалым Арамааскы уолун Уйбаанчыгы оҕус сиэттэрэн сир хорута сылдьарын көрөммүн, онно бардым. Амма Аччыгыйа
[Варя:] Бардыбыт, бардыбыт тыаҕа, — Бурдук сирин кэҥэтиэхпит, Өлгөм үүнүүнү ылыахпыт. С. Ефремов
«Доҕордоһуу» холкуос ыаллара, Дойду нэлэмэн кытылыгар Бурдук сирэ солоннулар, Булуук, барана булуннулар. С. Васильев. Бурдук соҕотуопката истор. — судаарыстыба сэбиэскэй кэмҥэ былаан быһыытынан холкуостартан, сопхуостартан хомуйар туораах бурдуга. ☉ Хлебозаготовки
Тихон Павловы нэһилиэгэр бурдук соҕотуопкатын тэрийэ, кулаактарга садаанньа биэрэ, ону толотторо сырыттаҕына, ыкса күһүн кулаактар саанан ытан өлөрбүттэр. А. Бэрияк
Өрөспүүбүлүкэ киин оройуоннарын бары холкуостарыгар, сопхуостарыгар даҕаны бурдугу соҕотуопкалааһын саҕаланар кыахтаныах этэ. П. Егоров
Бурдук сонуога — бааһына диэн курдук. Үрэх арҕаа саҕата, ытыс саҕа лоскуй бурдук сонуогуттан ыла, ыраас халдьаайы буолан барар. А. Бэрияк. Бурдукта быс эргэр. — үүнэн турар бурдугу сиэрпэнэн быһан түүтэхтээ. ☉ Жать хлеб (вручную)
Тойоммут аахха эрдэхпитинэ, бурдук быһа сылдьан Мэхээскэни кытта аргыстаһан кэлбиппин көрөҥҥүн кыыһырбытыҥ. Амма Аччыгыйа
Сатала суох астаах, Саһархай куоластаах, үүнүүлээх бурдугу быһыахпыт, Үгүс көп түүтэҕи таһыахпыт. Күннүк Уурастыырап
Дьэ ол курдук, Хайа баайын хаһан, ыстаал кутан, бурдук быһан, Үүнэр-сайдар олох кэскилин оҥостобут. А. Абаҕыыныскай
Бурдук тардар таас көр суоруна. Көтөр буордаах саха балаҕана, Көмүлүөк куйаас сыралҕана, Бурдук тардар таас сыналҕана, Ыһыырынньык Үгээрдээх чаана... Эллэй. Бурдукта тарт — суорунаҕа туораах бурдугу мэлий. ☉ Молотить зерно (на жерновах)
[Хобороос:] Даайыс, ынах киириитэ чугаһаата, онуоха диэри бурдукпутун тардыах.А. Софронов. Мин саах күрдьэбин, торбуйах уулатабын, бурдук тардабын, мас кыстыыбын, кэргэттэр олорор дьиэлэриттэн тахсаммын тойонум аахха үлэлиибин. Амма Аччыгыйа
Хара өлүөр диэри, кыайбатар даҕаны, бурдук тардар, муус көтөҕөр, от мунньар, бурдук ыһар, бугул угар киһи буолла. Суорун Омоллоон. Бурдук үлэтэ — бурдугу ыһыы уонна хомуйуу үлэтэ. ☉ Работы по посеву и уборке хлебов. Бурдук үлэтэ буолла дии. Быйыл бурдук үлэтин күннэригэр өр утуйбаттар
□ [Түмэппий:] Оппут — бурдукпут үлэтэ бүттэҕинэ, сирбит баарданыыта бүттэҕинэ, уопсай хотоммутун тутуохпут баар ээ, доҕоттор. Күндэ. Бурдук хадьымала — быһыллыбыт бурдук сиригэр хаалбыт бурдук отун төрдүгэстэрэ. ☉ Жниво, жнивье, стерня. Бурдук хомуура — үүнэн буспут бурдугу сиэрпэнэн, массыынанан, комбайнынан быһыы, быстарыы. ☉ Жатва (уборка урожая).