уст. низкий стол из досок или берёсты у древних якутов.

поэт. лучезарный; сандал сайын лучезарное лето.

I
аат., эргэр. Былыргы сахалар аҕыс муннуктаах, тутум курдук атахтардаах эбэтэр эмиэ оннук намыһах түөрт муннуктуу судургу оҥоһуулаах туос эбэтэр мас остуоллара. ☉ В старину у якутов: восьмиугольный низкий стол из бересты или деревянных досок на коротких ножках, такой же низкий стол из бересты и досок четырёхугольной формы
[Ыһыахха] Көйөргө кымыһы …… Таала күөх хонуу Таһаатын тохору Тардылла сытар Таҥалай ойуулаах Талыы сандалыларга Тарҕаччы таттылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Былыргы ыһыахтарга] тыа саҕатынааҕы күөх хонууга тэлгэтиллибит аҕыстыы уонна уон алталыы туостаах араҕас сандалыларга асүөл адьырыйара, чороон айах чуоҕуһара. БИГ ӨҮөС
ср. монг. сандал, бур. һандалы ‘скамейка, стул’
II
сандал 1 диэн курдук
[Элиҥкэй Тэбэнэт] этиһии, охсуһуу диэни билбэтэх ыраас сандалы куйаарга хара баланаҕы түһэрэн, табатын сүнньүн анньан кэбистэ. Д. Апросимов
Үрүҥ түүн сандалы киэһэтэ Балааккам эҥээрин дьэ сапта. Балык миинин хана истэ Ленам омуннаах балыксыта. Н. Калитин (тылб.)
◊ Сандалы ох эргэр. — таҥалай куйаҕы хотор ох. ☉ Стрела для пробивания брони из железных пластинок.

1. даҕ., поэт.
2. Сандаархай күннээх, күүстээх тунал сырдыктаах. ☉ Яркий, полный сияния, света, лучезарный (напр., о солнце, весеннем светлом дне). Сандал күн. Сандал халлаан
   □ Былыт, …… быһытталанан арылла биэрдэ да — аан дойду көхсө сандал сырдыгынан арылыс гына түстэ. П. Филиппов
   Хоту дойдуга саамай кэрэ кэм — күүттэриилээх сандал саас үүннэ. «ХС»
3. Дьэҥкир ыраас, сырдык. ☉ Хрустально чистый, светлый, прозрачный (напр., о воздухе, стекле)
   Айгырас киэргэллэрин устан, сыгынньах дьылыгыраһан турар кытархай мастар быыстарыгар сандал салгын көҥүл күүлэйдиир. Л. Попов
   Саҥа ый күөрэйэн таҕыста, Сандал саҕаҕы сырдатта. Саһарҕа
4. Сандаара сырдаан көстөр, сырдык, сандаархай дьүһүннээх. ☉ Светлый, яркий, выделяющийся светлым нарядным видом
   Сайылыгым барахсан, Саҥа ырбаахылаах саҥастыы Сандал дьиэлэриҥ бачыгыраан, Сандаарбыккын саҥалыы. Р. Баҕатаайыскай
   Алтаны-көмүһү бүрүммүт Алар тыа сырдыы алаарар, Сандал дуй мандардаах күһүммүт Сайыны ыраах атаарар. М. Ефимов
5. көсп. Сырдык, сырдык иэйиилээх. ☉ Светлый, счастливый, радужный (напр., о мыслях)
   Төрөөбүт түөлбэ көмүс күөлүм Үөскээбит үллэр үрүмэ үрэҕим! Сырдык сыһыы сандал санааҕытын Санньытар, саппаҕырдар эрэ буолумаҥ. М. Тимофеев
   [Хомус] Өссө ыллыыр Лена сандал Бүгүҥҥүтүн айхаллаан, Киниэхэ баар үрдүк анал, Киниэхэ баар соргу-талаан. И. Гоголев
6. аат суолт. Чаҕылхай сырдык; сандаарыы, чаҕылыйыы. ☉ Яркий свет, сияние чего-л. (напр., солнца, луны); светлый, яркий вид чего-л.. Сайан үүнэр сарсыардам Сандалыгар тэҥниирим, Үөмэн кэлэр киэһэкэм Үчүгэйэ диэхтиирим. Д. Васильев
   Халыҥ ойуурга киирдилэр. Киһи уҥуохтаах намыһах ньылбаан сыыр ый сандалыгар хаҥас субу көстөн кэллэ. Н. Габышев
   Биһиги кэннибитигэр халлаан илин аҥаара көстө илик эрээри адьас чугас күн сандалынан туолар. В. Быков (тылб.)
   ср. тюрк. йан ‘гореть’