быть несообразно длинным, не умещаться где-л.; бэрэбинэ сарайга баппат , тиргиллэ сылдьар бревно не умещается в сарае.

побуд. от хорҕой = укрывать, прятать кого-л.; аппын ардахтан сарайга хорҕоттум от дождя я укрыл своего коня в сарае.

сов. 1. (появиться) баар буол, копун; в сарае завелись мыши сарайга кутуйах-тар баар буолбуттар; 2. (установиться) олоҕур, төрүттэн; завелось обыкновение үгэс олоҕурда; 3. (начать действовать) собуоттан, үлэлээ (о моторе); собуоттан, хаамп, бар (о часах) . завет м. кэриэс.

дьүһ. туохт. Олус кыра буолан, кыччаан көһүн (үксүгэр ханнык эмэ эргэ, хаарбах тутууну, хол., сарайы этэргэ). ☉ Быть, казаться маленьким (обычно о каких-л. ветхих строениях, напр., о сарае)
Быыкаа отуу туомата чөкчөйөн көстөр. Н. Заболоцкай
Халдьаайы анныгар туруорбах саха сайылык балаҕана чөкчөйөн көстүбүтэ. «ХС»
◊ Чөкчөйөн олор — чохчойон олор. ☉ Сидеть на корточках
Камо саҥата суох Адычча уолун иннигэр чөкчөйөн олорбохтообута. Н. Якутскай
[Шура] биир күн хортууһу толору сиэмэ итигэстээн, олус сылайан, чөкчөйөн олорон сымнаҕас, хардаҥ оту арыйа тарта. ИКДь
ср. др.-тюрк. чөк ‘опускаться на колени’, чөкүт ‘низкорослый, приземистый’, туркм. чөкмек ‘оседать; опускаться на колени’