аат., эргэр., түөлбэ. Буору хаһар, быта силиһин түөрэр тоһоҕо курдук мас. ☉ Заострённый кол для разрыхления земли, добывания корней черноголовника, кол-копоруля
Урут манна киһи сиир үүнээйититтэн арай ымыйах диэн бэрт иинэҕэс ас үүнэрэ, ону саха дьоно күһүн хойуоһунан хаһан ылан, кыһын үөрэҕэ кутан сииллэрэ. Н. Заболоцкай
Сардааны түөрэр анал хойуос диэн маһы аҥаар уһугун кус бөтүөнүн курдук холбоччу, конустуу, киһи тутар диэки уһугун мүлүрүччү кыһаллар. «Кыым»

I
туохт.
1. Суох буолан хаал, сүтэн хаал. ☉ Исчезнуть бесследно; пропасть, скрыться (из виду)
Былыт быыһынан күн уота тыга түһэн баран мэлийэн хаалла. Н. Неустроев
Биирдээх оҕотун эмээхсин балаҕаныгар хаалларан баран, ууга тааһы бырахпыттыы мэлийбитэ. И. Гоголев
2. Туга да суох хаал; туохха да тиксимэ. ☉ Быть обделённым чем-л. (напр., при разделе, раздаче чего-л.); остаться ни с чем
Күһүн өрүс арыытыгар кустаан бараммын, мэлийэн, олус сылайан Тыл инс титутугар арыычча тиийбитим. Амма Аччыгыйа
Уол эдэр буолан олус оннук үлүскэлэспэккэ, бултуйдаҕына — үөрэн, мэлийдэҕинэ — хомойон сылдьыбыт. Далан
Харчы дохуотуттан букатын мэлийдэ. М. Доҕордуурап
3. кэпс. Ким, туох эмэ аһыылааҕы сүтэр, кимтэн, туохтан эмэ мат. ☉ Лишаться кого-чего-л., терять, утрачивать ко го-что-л.
Хаарыан бэйэлээх оҕолоруттан мэлийбит ийэлээх аҕа соҕотох хаалбыт оҕолоругар олус ыллараллар. И. Федосеев
[ Уһун Лөгөнтөй] оҕонньор кырдьык уһун, баабый кырдьаҕас эбитэ үһү да, эрдэ икки хараҕыттан мэлийэн, оттообот-мастаабат буолан хаалла. «ХС»
4. Тугу эмэ көрдөөн баран булума. ☉ Не добиться результата в поисках
Күн ортото ааһыар диэри сир-сири кэрийэн баран мэлийдилэр. Н. Заболоцкай
Сиэнньэ табаарыһынаан Сэргэйдиин, тэл лэйи батыһан мээнэ кый-бырах барбыт пиэрмэ ыанньык ынахтарын көрдөөн, …… булбакка мэлийэн иһэллэр. В. Миронов
ср. эвенк. малии-мии ‘лишаться ч его-л.; ничего не добыть на охоте’
II
туохт. Тугунан эмэ хабырыйан мээккэлээ эбэтэр үлтүрүт, кумалаа. ☉ Молоть, толочь, размельчать
Тоҥ туорааҕы тааска мэлийбитинэн барда. Амма Аччыгыйа
Хаппыт сардааны үлтү мэлийэн суоракка булкуйдахха үтүө ас. Сэмээр Баһылай
Эһэ икки баппаҕайдарынан [туораахтары] үлтү мэлийэн, эриэхэтин тылыгар сыһыаран сиир эбит. Я. Семёнов
ср. эвенк. бурдуква мели-мии ‘обмолот’, монг. мэлү ‘быть гладким, полированным’