көр садаҕа II
[Манчаары] Адаҕа тимиртэн, Сатара кымньыыттан Таҥнары көрбөтөх, Кылырдыыр чыыннардаах Кырыктаах тойонтон Толлору билбэтэх Уот чолбон даҕаны Харахтаах дэһэллэр. Амма Аччыгыйа
[Аал Луук Мас:] Сарадах чаҕылҕаннар Сатара моҕой буолан Түллэҥнии-түллэҥнии Төрөл салаабар эриллэллэрэ. И. Гоголев

туохт. Кырыктаахтык, өһүөннээхтик кыһый, өһүргэн, кыйахан. ☉ Гневно возмущаться, быть полным негодования
Петефи хоһоонноругар баайдар-тойоттор кыыллыы сигилилэрин абаран-сатаран туран саралааһын, баттабылы-атаҕастабылы утары охсуһууга ыҥырыы ордук күүһүрэн, сытыырхайан испиттэрэ. Софр. Данилов
Абаран-сатаран ылабын Ааспыт кэмнэри санааммын, Ыарыһах буолан турабын Ыар күннэри ааһаммын. С. Васильев
Мэктиэтигэр хараҕын дьүккэтэ кытта кытаран, абарар-сатарар. Н. Якутскай

туохт.
1. Саталан, сата түспүтүн курдук улаханнык тыалыр. ☉ Свирепствовать, бушевать (о непогоде)
Дьыбарсыйан сарсыарда Кыйыдыйан сатарда, — Силлиэрбэхтээн иһиирдэ, Сэбирдэҕи сиксийдэ. А. Абаҕыыныскай
2. Улахан тыас, саҥа охсуллуутуттан дуорааннан, тыас, саҥа дуорааннан (хол., тыаны, салгыны этэргэ). ☉ Наполняться громким шумом, сотрясаться от громового звука (напр., о лесе, воздухе). Тыа баһа сатарар хаһыыта иһилиннэ
□ [Ньургун Боотур] Халлаан сатарыаҕынан, Хабарҕата хайдыаҕынан Хабырына-хабырына Хаһыытаамахтаан ылла. П. Ойуунускай
Бүлүмүөт тыаһынан сатара Хараҥа түүн кэтит ытыһын Хабырҕаччы таһынара. С. Тимофеев
3. Күүскэ сатараа, сатараан иһилин (хол., саа тыаһа). ☉ Раздаваться, прокатываться, разноситься (напр., о выстреле, голосе, песне)
Тыа иһэ уотунан оргуйар, Саа тыаһа сатарар. А. Абаҕыыныскай
Ырыабыт чугдаардын, Саҥабыт сатардын, Дорообо, Саҥа дьыл. И. Артамонов
Хамандыыр илиитин өрө уунан: «Батарея, огонь!» — диэн хатан, чуор куолаһа сатарбыта. А. Бродников
4. көсп., поэт. Эбии күүрээннэнэн таҕыс, күүһүрэн кэл (абарыы-сатарыы эбэтэр үөрүү-көтүү туһунан этэргэ). ☉ Усиливаться, возрастать, нарастать, разгораться (напр., о каком-л. чувстве)
Абарбыт, сатарбыт санааны бурайа Дьаадара халлааҥҥа кыырайар. Эллэй
Хатаҥат тыала түһэр, Өһүөн ардах өрөөн барар Хара дьай күүһүн эһэр Өрөгөйдөөх өргөс, сатар! А. Абаҕыыныскай
Күн көрөн халлаан дьайҕарда, Көр-нар, үҥкүү сатарда. П. Ламутскай (тылб.)
△ Улаат, эбии уоҕур (хол., тымныы күүһүн этэргэ). ☉ Набирать силу, крепчать (напр., о морозе)
Кыһыҥҥы тымныы сатарбыт, Кыйыһыйбыт муус толоон. И. Чаҕылҕан

сильно гневаться; гневно возмущаться; абаран-сатаран эппитэ он говорил с гневным возмущением.