ж. саһарымтыйыы, араҕастыйыы.

сыһ. Олох суох гына, киччэччи (баттаҕы кырыйтарыы туһунан). ☉ Наголо, до корней волос (о стрижке)
Аҕатын баттаҕа күлтүччү кырыллыбыт, барыҥый өҥнөөх ырбаахытын ыга курдаммыт, үлэ саппыкытын кэппит. В. Протодьяконов
Маҥхайа сатаан баран саһарымтыйбыт баттаҕын күлтүччү кырыйтарбыта көбөөбүт. Ыҥырар ыл.

даҕ.
1. Кугас, саһарымтыйан көстөр (үксүгэр баттах өҥүн туһунан). ☉ Рыжеватый, жёлтый (обычно об оттенке волос)
Эдэр нуучча чачархай куударатын өрө анньынна. Амма Аччыгыйа
Фёдор аҕатын курдук тэтэркэй хааннаах, ыраас иэдэстээх, саһарымтыйан көстөр чачархай баттахтаах. Софр. Данилов
Билбэт дьон бу икки уу саха дьахтардаах эр киһиттэн хайдах маннык чачархай оҕо төрөөбүтэй диэн оҕону ороһуйа көрөллөр. П. Аввакумов
2. Хойуута суох, сэдэх, убаҕас (туох эмэ үүнэн турары этэргэ). ☉ Редкий, жидкий, негустой (о чём-л растущем)
Бурдуга чачархай уонна курааннаабыт буолан, эрдэ хаппыта. Н. Якутскай
Көлүйэ кытыытыгар чачархай уонна иинэҕэс оттор үүнэллэр. И. Данилов
Сорох кыыл, холобур эһэ, тараһатын түүтэ чачархай, сорох сирдэринэн тараҕайдаах, оттон уорҕата көп түүлээх буолааччы. АБН ЭТМС

туохт. Маҥхай; саһархайдыҥы маҥан буол; саһарымтый, саһархайдыҥы сырдык өҥнөн (үксүгэр баттах туһунан). ☉ Белеть; седеть; быть белым с желтоватым оттенком; стать изжелта-белым (обычно о волосах)
Баттаҕа аастыйан хаалбыт, буоспалаабыт маҥан сирэйэ дэлби мыччырыстыбыт, ыдьырыйбыт, ордук кэтирээбит, дарбайбыт. Болот Боотур
Баттаҕа туртайарын ааһан аастыйбыт. ПЭК СЯЯ. Кини баттаҕа биллэ-көстө аастыйбыта, уорастыйбыт сирэйигэр олох эйэҕэс мичээрэ охсуллубат буолбута. А. Федоров

даҕ. Эҥин араас чаастартан турар, булкаас, булкаастаах. ☉ Смешанный, разнородный
Мин кэннибин көрө иһэбин. Тыраахтар сыарҕата бадараан былаастаах ирбит хаары хайа суруйар. Далан
Ыам ыйын ортотугар хаар былаастаах ардах түһэн ааспыта. А. Бэрияк
Иһирдьээҥи көлүйэни хоту өттүнэн үөт былаастаах хатыҥ чараҥ сэлэлиир. Сэмээр Баһылай
Миитэрэй оҕонньор абырҕал быыһынан саһарымтыйа көҕөрөн көстөр уу былаастаах аҥхайы туораан баран, тохтоон, атыттан түстэ. Хомус

туохт. Хагдарый, кубарый, өҥҥүн сүтэрэ быһыытый (оту этэргэ). ☉ Блёкнуть (о траве)
Балаҕан ыйын саҥатыгар от-мас орохсуйан, күөх тыа ала-тала саһарымтыйан эрдэҕинэ, Дьуурай …… уҥуоргу сөкүнү уутун хорон түһэрэргэ дьону ыҥырар үһү диэн улахан сонун тарҕаммыта. А. Фёдоров
Охтон убуур уһун дьылыс мастаах Уостан орохсуйар ууллаҕас оттоох, Уолан эппэҥниир убаҕас уулаах Улуу кэрэмэс дойду. П. Ядрихинскай

даҕ. Соһуйбут, куттаммыт курдук, киэҥ-киэҥник көрүтэлиир (харахтардаах), өрө тахсыбыт (хаастардаах). ☉ С большими, широко открытыми глазами, с высокими надбровными дугами, словно от удивления или страха
Кырааскалаах хара кыламаннарынан чарапчыламмыт саһарымтыйар тэрбэлдьигэс харахтардаах. Софр. Данилов
Үлэтиттэн Олус дуоһуйан, Тэрбэлдьигэс хааһа Тэнийбэхтии киэркэйэр. Р. Баҕатаайыскай

даҕ. Сырыынньа, биллэбиллибэттик намтаан барар (хол., сыыр). ☉ Пологий, отлогий, покатый (напр., о горке)
Иккиэн эргиллэн, саһарымтыйар бурдуктаах ньылбаа сыыр анныгар бачыгыраспыт дьиэлээх бөһүөлэги көрөн турдулар. Н. Габышев
◊ Ньылбаа <маҥан> сирэйдээх — үчүгэй, сырдык сэбэрэлээх киһини (үксүгэр дьахтары) ойуулуур эпиитэт. ☉ С ослепительно белой кожей лица (обычно о женщине)
Бөһүөлэк күһүҥҥү быыллаах-буордаах уулуссатынан уһун ньылбаа сирэйдээх курбууламмыт эдэр киһи тиэтэйэ-саарайа хааман иһэр буолара. С. Тарасов
Кэргэнэ Малааппыйа ньылбаа маҥан сирэйдээх, үрдүк субурхай муруннаах, уһун илиилээх-атахтаах нууччалыы көрүҥнээх дьахтар. Р. Кулаковскай

туохт. Тугу эмэ тиискинэн ытыран баран тыастаахтык быһыта, тоҕута тардан ыл. ☉ Выдёргивать, рвать зубами
Саһарымтыйа туртайбыт оту аччыктаабыт ат хадьырыйан сытыы тииһин тыаһа кирдиргиирэ. И. Гоголев
Күөрэгэй тутуспут мутуга модьу буолан, бөрө иккиһин нэмийэн хадьырыйыан иннинэ атаҕын ньылбы тардан ылла. Т. Сметанин
Ол икки ардыгар бүтэҥи көҕүс тыаһа тиҥиргээтэ уонна тугу эрэ хадьырыйар тыас иһилиннэ. Тумарча
ср. монг. хадрах ‘рассекать клыками (о кабане)’, бур. хазаха, монг. хазах ‘кусать’

туохт.
1. Уһаан, хойдон көп буол, хаҥаа (туох эмэ түүтүн эбэтэр оту этэргэ). ☉ Вырастать, становиться густым, пышным, пушистым, распушиться (о траве, шерсти)
Оҕонньор от көбөөбүтүн кэннэ онон-манан оҥоон оттоото. Н. Заболоцкай
Кыһыл тииҥ көбөөбүт. Күл курдук өлбөөрбүт. Е. Васильев
Маҥхайа сатаан баран саһарымтыйбыт баттаҕын күлтүччү кырыттарбыта көбөөбүт. Ыҥырар ыл. Тириини итинник имиттэххэ субатыгар хаалбыт сыата ыраастанар, хаптайар, түүтэ көбүүр. КИиЫ
Күөх хонуу көхсө Күлүмнүү-мичиҥнии көбөөтө. «Чолбон»
2. Элбээн, туолан ис (хол., отону хомуйар иһит туһунан). ☉ Постепенно наполняться (о посуде)
Иһиттээх отоно көбөөтөр көбөөн истэ. «ББ»