туохт.
1. Була сатыы-сатыы хаһыс, үрэйэ сатаа. ☉ Свергать, низвергать, сбрасывать кого-л.
Ыраахтааҕыны күөргэллии сатыыр эбиттэр. «ХС»
2. көсп. Сири көбүтэн, сахсатан биэр. ☉ Вскапывать и разрыхлять (почву)
Икки үлэһит сибэкки олордоору буору күөргэллииллэр. «ХС»

түһэр диэнтэн бэй
туһ. Бэргэһэтин көхсүгэр түһэринэн сылдьарын дьэ өйдөөтө. Амма Аччыгыйа
Сэбирийбит эргэ бараан бэргэһэни сирэйдэрин ортотугар дылы умса түһэриммиттэр. Эрилик Эристиин
Тугу эмэ кэпсээтэҕинэ наар бэйэтин түһэринэ соҕус, киһи күлүөх өттүн ордук чорбото бэлиэтээн саҥарар үгэстээҕэ. «Чолбон»
◊ Ыйааһыҥҥын түһэрин спорт. — кыра ыйааһыҥҥа киирсээри, эрчиллии көмөтүнэн ыр (күрэхтэһээччини этэргэ). ☉ Сбрасывать вес (о спортсмене)
Бөҕөс ыйааһынын түһэриммэт, онон кэлин тириттэҕинэ балаһыанньа уустугуруоҕа. Н. Лугинов
Тустааччы ыйааһынын түһэриммит буолан, сылайбыт чинчилээх. Е. Неймохов
Үчүгэйдик эрчилиннэхпинэ, сүүрдэхпинэ-көттөхпүнэ илистиитэ суох ыйааһыммын түһэринэбин. «Сахаада»
△ Аһылыккын хонтуруолланан ыр. ☉ Сбрасывать вес с помощью диеты. Быраас ыйааһыҥҥын түһэринэриҥ буоллар диэтэ

1. дьуххалаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Балаҕан өтөхсүйбүт: сыбаҕа дьуххаланан түспүт, түннүктэрэ аһаҕастар. Н. Якутскай
   Аҕыс салаалаах Аал Кудук мастара Алын силиһэ адаарыйбыт, …… Хатырыктыын дьуххаламмыт. С. Васильев
2. Таҥаскын уһул, сыгынньахтан, сыбыдахтан. ☉ Сбрасывать с себя одежду, оголяться
   Мин аргыһым, былҕайбыт кугас атыыһыт, симии эбэтэр тимир оһох иннигэр киирэн олорон, дьуххаламмытынан барар, ордук таҥаһын устуталаан кэбиһэр. В. Короленко (тылб.)

I
туохт. Кур түүгүн түһэр (сүөһү, кыыл, көтөр туһунан этэргэ). ☉ Сбрасывать с себя шерсть, линять (о животных, зверях)
Кыыллар саас түүлүүллэр: кыһыҥҥы көп түүлэрин оннугар сэдэх түү үүнэр. КЗА АҮө
Ыт сайын түүлүүр, онон кини сайын кылгас, убаҕас, ньуолаҕа суох түүлээх буолар. АФС БЫ
Кырса сылга иккитэ түүлүүр. ТВА ККИи
II
туохт. Быстах кэмҥэ ходуһаны оттоон туһанарга төлөбүр иһин биэр. ☉ Сдавать в аренду покосный участок
Тойоттор сири көҥүл апчарыйар, түүлээн, куортамнаан сиир, дьадаҥылары өлбүгэ сирэ суох хаалларар быраабы ылбыттара. ФММ ДьКС
Дьадаҥылар лоскуй ходуһаларын дуомугар сүөһүлэрин да кыайан ииппэттэрэ. Онон кыһалҕаҕа киирэн, ол кыра сирдэрин түүлүүллэрэ. СБТТ
II-с үйэҕэ үгүс сири бас билээччилэр, имениелэрин кыракый учаастактарга тыыраннар, көҥүл дьадаҥыларга түүлүүр буолбуттара. КФП БАаДИ

туохт.
1. Төбөҕүн икки өттүгэр хамсатан дьигиһит. ☉ Мотать, трясти головой (часто в знак неодобрения или отрицания чего-л.)
Эдэр нуучча чачархай куударатын өрө анньынна, хантас гынан илгистэн кэбистэ уонна көхсүнэн уокка олоруна оҕуста. Амма Аччыгыйа
Маадьаҕар атахтаах, салҕатыттан төбөтүн илгистэ-илгистэ килэччи көрбүт киһи саҥарда. Эрилик Эристиин
Бэл харсыылаах оҕустардыын сылаарҕаан, дьулайан, илгистэн кэбиһэ-кэбиһэлэр, кэннилэринэн тэйсэ сылдьаллар. Н. Заболоцкай
2. Бүтүн бэйэҕинэн дьигиһийэн илгэн кэбис, киэр бырах (бэйэҕэр сылдьар тугу эмэ). ☉ Сбрасывать, отшвыривать с себя что-л., сотрясаясь, содрогаясь всем телом
[Ат барахсан] уҥуоргу өттүгэр [үрэҕи] таҕыста да, дьигиһийэн илгистэн кээспититтэн уута уҥуоргу биэрэккэ тиийэ ыһылынна. П. Ойуунускай
Тайах оҕото биэрэккэ тахсан уутун илгистэр, ол-бу диэки көрбөхтүүр. Н. Заболоцкай
[Ыт сиртэн] ойон тураат, буорун-сыыһын тэбэнэн, илгистэн дьигиһийбэхтээтэ. И. Федосеев
3. Илибирээ, тэлибирээ, дьигиһий (үүнээйи туһунан - үксүгэр поэз.). ☉ Дрожать, трепетать, колыхаться (о растениях - преим. в поэз.)
Чуҥкунуу иһиирэн, чуумпу түстэ Манна, дьол төрөөбүт түөлбэтигэр, Чинара сэбирдэҕэ илгистэр. Л. Попов
Элиэнэ көҕөрбүт талаҕа Сөҕөрдүү сүр күүскэ илгистэр, Хааннааҕы булбатах буулдьаҕа Кэлэйэн киистэтин чэлгитэр. Эрилик Эристиин
Солко кур субуллар, суугуна диэбитим Имиллэр сэбирдэх илгистэр эбит дуу. П. Тулааһынап
♦ Баһын (төбөтүн) быһа илгистэр көр бас II
«Суох, биһиги киэһэ барыахпыт», - Петя төбөтүн быһа илгистэр. Н. Лугинов
Биирдэ «хамыһаар ойоҕо», тоһуйбут иһиттэрин көрө тахсан баран, саҥарбат буолуор диэри сөхпүтэ, төбөтүн быһа илгистибитэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Отчуттар кунантан төбөтүн, түөрт атаҕын, тириитин эрэ хаалларбыттар. Кулуба ону истэн баран баһын быһа илгиһиннэ. «ХС». Кутаа уотунан илгистэр кэпс. - уот сиэн эрэрин курдук күлүбүрэччи харса суох саҥарар, кутар-симэр, үөҕэр-этэр. ☉ Будучи сильно раздраженным, разразиться сердитой, гневной тирадой (букв. трястись, метая вокруг искры пламени). Эмээхсин икки модороон харытын ньыппарыммытынан, кутаа уотунан илгистибитинэн барда. Кутаа уотунан илгиһин - уотунан, төлөнүнэн, туох эмэ суостааҕынан уһуур, төлө биэр. ☉ Пылать, обдавать жаром, огнем, пламенем, изрыгать пламя
[«Катюша»] Саҥа позицияҕа тиийэн эмиэ хабырынар, эмиэ кутаа уотунан илгистэр. ПДА СС
Кыһыл төлөнүнэн илгиһин - кутаа уотунан илгиһин диэн курдук. Суостаах тааҥкалар …… кыһыл төлөнүнэн илгистэллэр. С. Никифоров
Аҕыйахта уунаҥнаатын кытта кыра ырааһыйа ортотугар кыһыл төлөнүнэн илгистэ турар кыракый ампаар көһүннэ. «ХС». Хаанынан илгиһин - быыстала суох хаанынан уһун, хаанынан ыһыахтан. ☉ Истекать, брызгать, орошать кровью, иметь большое кровотечение
Оо! Хара ыт, баайдар кутуу чэйдэригэр, хамса табаахтарыгар атыыламмыт дьон баар буоланнар, баҕалаах хааҥҥынан илгистэн эрэр баҕайы, тугу эппэт буолуоҥуй?! Эрилик Эристиин
Бары хаанынан илгистэ турар аты тула үмүөрүстүлэр. П. Филиппов
Суох, хара санаалаах, суох, дьиккэр, Москва палаһын илиитигэр Мэлдьэһэ, хаанынан илгистэ, Иҥиирин тартаран сөрүөстэ, Эн экчи кэмсинэн кырыаҕыҥ. А. Пушкин (тылб.)
◊ Кыыһыран илгиһин - айдааран, силбиэтэнэн, күүскэ хамсанан-имсэнэн кыыһыр. ☉ Громко и резко выражать свой гнев, возмущение чем-л., разъяриться. Киһибит эмискэ кыыһыран илгистэн турда