сов. разг. тааҕытый; у лошади грйва свалялась ат сиэлэ тааҕытыйбыт.
Русский → Якутский
сваляться
Еще переводы:
тааҕылан (Якутский → Якутский)
туохт. Иилистэн, мөчөхтөһөн хаал (түү туһунан). ☉ Сваляться, сбиться местами (обычно о шерсти)
Түүлээҕи …… Иркутскайга тиэйэн илдьэн суортаан тутуохтарыгар диэри хас да ый ааһар. Ол тухары куулга симиллибит, ыарахан таһаҕас анныгар ыга баттаммыт тирии түүтэ-өҥө кубулуйан, тааҕыланан хаалар. «Кыым»
илбирий= (Якутский → Русский)
1) изорваться, изодраться; износиться (вконец); тангапа илбирийбит этэ одежда его была изорвана; 2) сваляться, висеть клочьями (о шерсти на животном); илбирийбит түүлээх ыт собака со свалявшейся шерстью # этим (или эт-этим , этим-хааным ) илбирийдэ я чувствую сильную физическую усталость, я чувствую себя разбитым.
олооҕос (Якутский → Якутский)
аат., түөлбэ. Ороҥҥо, сиргэ олорорго тэлгэтиллэр олбох, сыттык. ☉ Коврик, подушка для сидения
Ыал аайы ылар ыалдыт Ырдыыланан кэлэр буолта, Оҕолоох оҕонньор аатыран, Толбонноох түүлээҕинэн Олооҕос кээстэрэн Олоҕор туһаны оҥостубута. С. Зверев
◊ Олооҕос буол — элэй, тааҕытый (олбох түүтүн этэргэ). ☉ Сбиваться, сваляться (о шерсти подушки, коврика для сидения). Олорбут сир олооҕос буолла, сыппыт сир тааҕытыйда. Өс хоһ.
тааҕытый (Якутский → Якутский)
туохт. Тааҕы буол, иилиһин, мөчөхтөс (үксүн түү туһунан). ☉ Сваляться, спутаться, взлохматиться (обычно о шерсти животных)
Халыҥ арҕаҕын сүргэйэн таҕыста, Аччык күтүр ас көрдөөн хаамта, Тааҕытыйбыт түүтүн талахха ыста. Л. Попов
Өскөтүн [кырса] кур түүлэрин ылбатахха, онтулара үүнэ сатаан баран тааҕытыйар, саҥа үчүгэй түү үүнэрин мэһэйдиир. ИПС ЭКИи
Халлаан кырдьаҕас уучах арҕаһын тааҕытыйбыт түүтүнүү ыдьырык боруҥуй. «ХС»
таахатый (Якутский → Якутский)
туохт. Имиллэн, иирсэн, киртийэн үтүө көрүҥҥүн сүтэр, нэгир (үксүгэр түүлээх, кыыл, сүөһү түүтүн этэргэ). ☉ Спутаться, сваляться, сбиться в клочья, потерять первоначальный вид (обычно о шерсти, мехе)
Олорбут сир олоҕос буолла, сыппыт сир таахатыйда (өс ном.). Нэк буола таахатыйбыт түүлээх икки хара ыт, тылларын таһааран баран кини диэки ыстанан иһэллэр эбит. И. Никифоров
[Кыылы] тараатахха таахатыйбыт түүтэ суох буолар, кылааннаах уонна ньуолах түүлэрэ үчүгэйдик үүнэр. ТИиС
тааҕыр (Якутский → Якутский)
I
туохт. Бэйэ-бэйэҕин кытта сыстыс, иилиһин, мөчөхтөс (үксүн түү туһунан). ☉ Сбиться, спутаться, сваляться (обычно о шерсти животных)
Бэргээбит кэмигэр ат дьүдьэйэр, түүтэ-өҥө тааҕырар, аанньа аһаабат, уулаабат буолар. «Кыым»
Никита [эһэ] тааҕыран хаалбыт түүтүн тарааҕынан тарыы-тарыы бодьуустаһара, өрүскэ сиэтэн киллэрэн сөтүөлэтэрэ. М. Горькай (тылб.)
II
даҕ. Хатыылаах, дороххой, хатырбыт. ☉ Шероховатый, колючий, шершавый
Чиэрбэни өрөҕө өттүнэн илиигит иминэн устатын хоту төттөрү-таары бигээн көрүҥ. Оччоҕо чиэрбэ тааҕыр курдук хатыылааҕын билиэххит. ББЕ З
Кыһыл тараах, Кылдьыы харах, Тордуох тумус, …… Тааҕыр тарбах, Бөҕө куолас, Өтөс-мөтөс Бөтүүк бөтөс. С. Васильев
Синцов иэдэһинэн тааҕыр курдук хаары таарыйаат, окуопа сыҥаһатын нөҥүө түстэ. К. Симонов (тылб.)
ср. др.-тюрк. тазҕар ‘покрываться паршой’
илбирий (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Наһаа өр кэтиллэн, туттуллан тырыттан хаал (үксүгэр таҥас туһунан). ☉ Рваться, износиться до дыр, висеть лохмотьями (обычно об одежде)
Ханнык эрэ илбирийбит остуол сабыыта таҥаһы кимтэн эрэ бэлэхтэппитинэн Сөдүөччүйэ мөһөөччүк тиктэ охсон санныгар быраҕан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Ол ырбаахым илбирийбитэ үйэ буолла. Эн кыракый эрдэххинэ кэппит ырбаахым ээ. Л. Попов
Онтон Марба туран табах тарда-тарда, илбирийбит нэк сонун элээмэтин кэтэн, өҥө-дьүһүнэ бараммыт саал былаатын дуомун баанан, саҥата-иҥэтэ суох тахсан барда. Күндэ
2. Мөкөчөктөнөн, иилсиһэн хаал (хол., ыт түүтэ). ☉ Сваляться, свисать клочьями (о шерсти животных)
Чааскы олоҕун саҕа киэҥ баҕайы харахтардаах, сылларыстыгас муруннаах, илбирийбит уһун түүлээх, балаҕан саҕа улахан баҕайы ынырык кыыл сүрдээх киэҥ айаҕын кытарчы аппытынан, тиистэрин атыгыраппытынан көстөн кэлэ-кэлэ сүттэ. Л. Попов
♦ Этим (эт-этим, этим-хааным) илбирийдэ көр эт II