сущ
дуга

ж. . (в упряжи) дуга; 2. мат. дуга, дугалыы сурааһын; # вольтова дуга физ. вольт дугата (икки чох электродтар ыпсыы-ларыгар электрическэй ток чаҕылыйыыта).

ыгыы дугата (тыган тахсар гаас умайарыгар эбэтэр электромагнит хонуута тастан дьайыы-тыттан үөскүүр синньигэстик сирэличчи умайар күүстээх төлөн.)

туһалаах дьайыы коэффициена (эниэргийэни туһаныы кө-дьүүһүн көрдөрөр кэрин сыыппара. Т. дь. к. туһаньш-лыбыт уонна таһаарыллыбыт эниэргийэлэр сыһыаннарыгар тэн.)

электрическэй хамсатааччы туһалаах дьайыытыи коэффициена (электрическэй хамсатааччы ороскуотта-абыт эниэргийэтиттэи төһө өлүүтүн туһаҕа таһаарара. Э. х. т. дь. к. бииртэн кыра уонна төһөнөн бу чыыһылаҕз чугаһый да соччонон ордук, туһата элбэх»)

сыбааркаһыт мааската (көр Щиток.)

ууллаҕас баанна (сүрүн металл уонна электрод метала силлиһиннэриллэр ыпсыы-ны толору ууллубут убаҕас холбоһуга.)

сиэтэр, сыбааркалыыр ту-мук (электрод боробулуохатын сиэтии дугатын төлөнүгэр бэйэтэ киллэрэн биэрэ турар (автоматический) оноһук.)

сиэтии, сыбаарка умайыга (умайар гаас уонна кислород булкааһын сөптөөҕүнэн онорон таһаарар итиэннэ ол булкаас умайар телөнүн тыгар туһаайыытын салайар оноһук (инструмент).)

сиэтии, сыбаарка дугата (иһэрдиллэр металл уонна электрод икки ардыгар металл ионнурбут гааһыгар уонна паарыгар үөскүүр халбаннаабат туруктаах (стабильный) электрическэй сүүрээн (төлөн).)

туораттан дьайыылаах сиэтии, сыбаарка дугата (сыбааркалааһын электрическэй сүүрээнин сыабыгар холбоммотох дэтээллэри холбуу иһэрдэргэ туттуллар сыбаарка дугата (төлөнө).)

быһаччы дьайыылаах сиэтии дугата (сиэтии электрическэй сүурээнин сыабыгар холбоммут дэтээллэри холбуу иһэр-дэргэ туһаныллар сиэтии дугата (төлөнө).)

сыбааркаһыт мааската (сыбааркаһыт сыбаарка уотуттан уонна ууллубут металл бырдаҥалыырыттан харыстанан сирэйигэр кэтэр хаххата.)

сыбааркаһыт мааската (сыбааркаһыт сыбаарка уотуттан уонна ууллубут металл бырданалыырыттан харыстанан сирэйигэр кэтэр хаххата.)

прил
көнө

прил.
көнө

прил. 1. (ровный) көнө, быһа, быһа барар; прямая линия көнө сурааһын; прямая дорога быһа суол; 2. (гладкий) көнө, будьур-хайа суох; прямые волосы көнө баттах; 3. ж.-д. (беспересадочный) быһа, быһа сырыылаах (аара тохтообот); прямое сообщение быһа сылдьыһыы; поезд прямого сообщения быһа сырыылаах поезд; 4. (непосредственный) быһаччы; это его прямая обязанность бу кини быһаччы эбээһинэһэ; 5. (правдивый) көнө, судургу; прямой человек көнө киһи; прямой ответ көнө эппиэт; 6. (явный, открытый) көстөн турар, илэ, аһаҕас; прямой обман көстөн турар албыннааһын; 7. мат. көнө; прямой угол көнө муннук; 8. в знач. сущ. прямая ж. мат. көнө, көнө сурааһын; провести прямую көнөтө тарт; # прямая речь грам. сирэй саҥа; прямое дополнение грам. көнө толоруу; в прямом смысле слова тыл тустаах өйдөбүлүнэн; прямая линия родства быһаччы утумнаах уруулаһыы; прямая кишка анат. көнө оһоҕос; прямое попадание быһаччы табыы (снаряд, мина, бомба сыалга чопчу түһүүтэ).

быһаччы инвестор

реактивнай хамсатааччы (уһууран тахсар гаас эбэтэр убаҕас төттөрү анньар күүһүн туһанан үлэлиир хамсатааччы. P. x. уматыга умайарыгар салгын кислородун туһанар уонна туһаммат көрүҥнэрдээх. Маннайгылар салгын-реактивнай (воздушно-реактивный) иккистэр реактивнай хамсатааччылар дэнэллэр.)

прил. тех. сиэтэр, сиэтии; сварочный цех сиэтэр сыах; сварочные работы сиэтэр үлэлэр.

сиэтэр, сыбааркалыыр ап-тамаат (сыбааркалыыр үлэни окоһуллубут сорудаҕынан (программа) киһи быһаччы кыттыыта суох толорор аппараат. С. а. металы быһар эбэтэр иһэрдэр кыахтаах.)

сиэтии, сыбаарка көннөрөөччүтэ (сыбааркалыыр үлэҕэ туһанарга анаан уларыйыылаах электрическэй сүүрээни бастайааннай сүү-рээннэ кубулутар оноһук.)

сиэтии, сыбаарка генератора (сиэтии дугатын үөскэтэргэ аналлаах электрическэй сүүрээнинэн хааччыйар аппараат.)

сыбааркалыыр трактор (бэйэтэ хаамар (самоходная) тэлиэскэҕэ (тележка) олор-дуллубут, электрическэй дуга уотунан сыбааркалыыр аппараат.)

балтыһах үстүйэ (турбалары балтыһахтыы холбуурга аналлаах үстүйэ.)

в разн. знач. дуга; дугаҕа көлүллүбүт ат лошадь в упряжке; дуганы суруй = мат. описать дугу.

n. bow, arc

аат.
1. Олгуобуйаны хомууту кытта холбуур үксүгэр хатыҥ мастан оҥоһуллар иэҕэччи тэрил (ат тэрилэ). ☉ Часть конской упряжи, служащая для прикрепления оглобель с помощью гужей к хомуту, дуга. Өспөх сахалара сыарҕаны, дуганы, хомууту оҥостор буолбуттара. Саха сэһ
1977
Хамначчыт уолаттар аттары көлүйэллэр дугаларга чуорааннары баайталыыллар. Н. Якутскай
Аны туран, тыа сиригэр билигин ат дугатын сатаан иэҕэр киһини буларыҥ саарбах. «Кыым»
2. мат. Эргимтэ кэрчигэ; дугалыы сурааһын. ☉ Часть окружности или какой-л. другой кривой линии, дуга
Эргимтэ хайа эрэ чааһа дуга диэн ааттанар. КАП Г