I кулик; уу чөкчөҥөтө болотный кулик.
II мушка (ружья); саа чөкчөҥөтө көстүбэт буолла ружейная мушка не видна (т. е. становится темно, пора прекратить охоту).
III сверчок; дьиэ чөкчөҥөтө сверчок.

аат.
1. Дьиэҕэ эбэтэр сүөһүгэ үөскүүр, киһи, сүөһү хаанын уулуур үөн-көйүүр. ☉ Клоп
Түүнүктээх түрмэ хотун Түгэх түптүрүгэр Кулахы кутуллубут, Быт быгыалаабыт. А. Софронов
[Бэрэбиэсчит:] Сөрүүн дьиэ. Кулахы суох. С. Ефремов
2. көсп. Бары өттүнэн барытынан туохха да наадата суох киһи, ким да аахсыбат, болҕомтоҕо ылбат киһитэ. ☉ Ничтожество
Кыһыллар эһигиннээҕэр кытаанах соҕус өстөөхтөрү көрсүбүттэрэ. Эһиги диэн кыһылларга кулахылар буоллаххыт дии. Амма Аччыгыйа
◊ Кулахы ойууна (дьиэ чөкчөҥөтө) эргэр. — тас көрүҥүнэн таракааҥҥа маарынныыр көнө кынаттаах, кэлин атаҕа аһыҥа атаҕар маарынныыр үөн-көйүүр (түүн сырыылаах, атыыра кынатын кынатыгар аалан тыһыргыыр). ☉ Сверчок домовой. Элбэх кулахылаах дьиэҕэ мас быыһыгар мэлдьи чаһы тыаһын курдук тыһыргыы турар баар буолар, ону саха кулахы ойууна диэн ааттыыр А. Софронов
Истиэнэҕэ кулахы ойууна тыһыргыыр тыаһа кытта иһилиннэ. М. Доҕордуурап

I
аат. Уу кытыытыгар бадарааҥҥа сылдьар уһун атахтаах, уһун тумустаах дьоҕус көтөр (бараах бииһин ууһа). ☉ Небольшая болотная птица с длинными ногами, кулик
Уол, илиитэ уот аһыйа түспүтүттэн соһуйан, чөкчөҥөнү сыыһа ытан кэбиспит. Суорун Омоллоон
Хаар уутуттан үөскээбит чалбах кытыытыгар чөкчөҥөлөр дьоһуннук хаамсан догдоҥноһоллор. Е. Неймохов
Дурдам иннигэр икки чөкчөҥө тобуктарынан ууга аһыы сылдьаллар. «ХС»
◊ Дьиэ чөкчөҥөтө — көнө кынаттаах, сырдыргыыр тыаһы таһаарар кыра үөн (дьиэҕэ үксүн истиэнэ быыһыгар баар буолар). ☉ Сверчок
Сэбэргэнэҕэ дьиэ чөкчөҥөтө, чаһы курдук, «чук-чук» диэн тиһигэ быстыбат биир кэминэн чукчуйара. Р. Кулаковскай
Аһыҥаларга, сверчоктарга (дьиэ чөкчөҥөлөрүгэр), атын да сыыбырҕас тыастаах уонна «ырыаһыт» үөннэргэ-көйүүрдэргэ истэр уорганнара сайдыбыттар. ББЕ З
Оһох кэннинээҕи муннукка дөрүн буола-буола, биир кэмник, киһини утутуохтук, дьиэ чөкчөҥөтө чылыргыыр. А. Куприн (тылб.)
ср. эвенк. чэкчэнгэ ‘кулик’
II
аат. Саа илин сыала. ☉ Мушка ружья
Мин саам луоһун санныбар тирээтим да чөкчөҥөтүн да, сыалын да көрбөтүм. В. Арсеньев (тылб.)