образн. 1) взъерошиваться, лохматиться (о волосах, шерсти); ыдьырыйбыт баттах взъерошенные волосы; ср. будьуруй =; 2) сворачиваться, створаживаться (о молоке, сливках, сметане); үүт иирэн ыдьырыйбыт молоко створожилось.

туохт. Атахтаргын бокутуоххунан бокутан түүрүлүн (сытар кыра киһини этэргэ). ☉ Лежа на боку, подбирать к себе ноги и сворачиваться (обычно о человеке небольшого роста). Оҕо утуйан букулла сытар

страд. от туораа = 1) поворачиваться, сворачиваться, быть повёрнутым; сыарҕа суолтан туоратыллыбыт сани убраны с дороги; күрэхтэһииттэн туоратыллыбыт перен. он отстранён от соревнования; 2) перевозиться, переправляться, быть перевезённым, переправленным (напр. через реку).

возвр.-страд. от түүр = свёртываться, сворачиваться; быть свёрнутым; туос уоттан түүрүлүннэ берёста в огне свернулась; ыт тымныыттан түүрүллүбүт собака свернулась от холода; быа түүрүллүбүт верёвка смотана; түүрүллүбүт кумааҕы рулон бумаги.

туохт. Түүрүлүн, кумуччу тутун. ☉ Сворачиваться клубком, калачиком, сжиматься в комок
[Баһылай] таҥаһыгар мукулайданан баран, утуйаары гыннаҕын аайы, …… тымныы курдары киирэрэ. Н. Түгүнүүрэп
Куобах барахсан тымныыттан ханна да куотан быыһанар сирин булбакка, биир сиргэ мукулайданар. Н. Кондаков

туохт.
1. түүр
1.
диэнтэн атын. туһ. Аттыларыгар хас да кирис өтүүлэр түүрүллэн сыталлар. Р. Кулаковскай
2. Илиилэргин-атахтаргын хомуйа, кумуччу тутун (киһини, тыынар тыыннааҕы этэргэ). ☉ Подбираться, сжиматься, съёживаться (о человеке, животном)
Василий Иванович эмиэ утуйа илик бадахтаах …… мунна тыаһаабат, сотору-сотору атаҕын чиккэччи тэбэр, онтон төттөрү кумунан эмиэ түүрүллэр. Болот Боотур
Хачыгыр …… утуктуура баһыйан, тоҥоруттан ыт курдук түүрүллэн, дьигиһийэ-дьигиһийэ утуйан барбыта. Эрилик Эристиин
Куоска оһох үрдүгэр тахсан түүрүллэн хаалла. Бырааттыы Гриммнэр (тылб.)
△ Быччыҥнаргын күүрдэн кумуччу тутун (туох эмэ түргэн, сымса хамсаныыны оҥороору). ☉ Напрягая мышцы, поджиматься (готовясь к резкому движению)
Хобороос, түүрүллээт, Кыһалҕаны икки атаҕынан түөскэ тэптэ. И. Гоголев
Бөрө сылгылартан чугас соҕус, түүрүллэн, түгэн буллар эрэ, сылгыларга түһэргэ оҥостон ахан бүгүллэн олороро. В. Протодьяконов
Эһэ …… чыпчылыйыах түгэнэ түүрүллэ түһэн баран, биһиги диэки биирдэ ыстанан кэбиһэрдии туттубут. И. Егоров
3. Түүрэ тардан сууланар курдук өҕүлүн, суулана эрилин (хол., сэбирдэҕи этэргэ). ☉ Свёртываться, сворачиваться (напр., о листьях)
[Тэллэй сэлээппэтин] кытыыта ис өттүгэр түүрүллүбүт. УГС ССКОТ
Арассаада маҥнайгы сэбирдэҕэ түүрүллэн эрдэҕинэ аһаҕас сиргэ көһөрөллөр. ВБТК
[Тилээ сиэтэҕинэ моонньоҕон] сэбирдэхтэрэ түүрүллэллэр, умнастар эриллэллэр уонна үүнүүлэрэ тохтуур. ЧМА МУХСҮү