туохт. Сигиритэ оҥор, талаҕынан кыспата оҥор. ☉ Делать нежные тальниковые стружки, настрогать стружек из тальника.

сэйбэй диэнтэн холб. туһ. Уйаара-кэйээрэ биллибэт Олоҥхо дойдута — хочоҕо, Сэмэйдик сиэттиспит, сэйбэспит Сигири-будьуру иирэҕэ Ылларыаҥ, хайаан да таптыаҕыҥ, Ыллаабат да буол, Эн ыллыаҕыҥ. Д. Васильев

сыһ. Тус-туспа бөлкөйдөрүнэн, тус-туспа бөлкөй буола. ☉ Отдельными густыми рощицами, зарослями
Сигири курдук хойуутук үүммүт иирэ талахтар, томтор сирдэргэ бөлкөй-бөлкөй, арыы-арыы куустуспут хахыйахтар …… бары, кэлэн иһэр күһүнү билгэлээн, күөх лабааларын быыһыгар көмүс араҕас сэбирдэхтэри кыбытыммыттар. Э. Соколов
Өссө икки ытыс дьэдьэни сиэн баран, хатыҥнар анныларынан Нуоралдьыма …… эргэ бүтэйин кыйа үүммүт биэ эмиийин бөлкөй-бөлкөй уктарын диэки хаамабын. Н. Лугинов

I
дьүһ. туохт. Сигири курдук ииччэх-бааччах буолан көһүн (хол., киһи баттаҕын туһунан). ☉ Иметь взлохмаченный, взъерошенный вид (напр., о волосах)
Эһиги ити сигирийбит түүлээх холбуйаҕыт иһигэр туох хараҥа сөҥөн сылдьарын билбит суох. П. Аввакумов
II
көр сигидий
2
[Өлүөнэ өрүс] сир биэрэктэригэр тахсан сигирийэн ылбыта, буор боллохтору бурал-сарал ыспыта. Т. Сметанин

сыһ. Кыра лоскуй саҕа, лоскуй-лоскуй буола (ураты көстүүлээх үүнүүлээх сирдэри этэргэ); он-но-манна, онон-манан. ☉ Там-сям, там и сям, островками. Атырдьах диэн сир-гэ от арыы-арыы эрэ хойуутук үүм-мүт
□ Алаастарбыт тыалара дүөдэ б уолан дьөлүттэн эрэллэр буолбат дуо? Арыы-арыы биэстиитүөртүү гаалаах эрэ үчүгэй сирдэр бааллар
М. Доҕор-дуурап. Элгээннэри, боротуокалары кыйа сигири курдук хойуутук үүммүт арыыарыы куустуспут хахыйахтар көмүс сэбирдэхтэри кыбыммыттар. Э. Соколов

I
туохт. Тугу эмэ быһаҕынан чараас гына элийэ быс (хол., маһы, балыгы). ☉ Строгать
Болугур оҕонньор балыктарын кыһар. Н. Якутскай
Мас буллум. Быһахпын ылан сигири кыстым уонна испиискэбинэн ол сигирибин уматтым. Суорун Омоллоон
Ох саабыт оноҕоһун тииттэн кыспыппыт. Н. Босиков
Оҕонньор сытыы быһаҕынан хаппыт талаҕы кыһан кырылатта. А. Сыромятникова
ср. тат. кисү ‘резать, отрезать; рубить’
II
аат. Дьыл саамай тымныы кэмэ, кыһын. ☉ Зима
Сылыйда, сырдаата. Кыс тыына уурайан Сай кэллэ бу аата. Болот Боотур
Кыс устатыгар баһаам уларыйыы тахсыбыт. Г. Колесов
Кыс ааһыа, саас кэлиэ, оччоҕо Барыта саҥалыы салаллыа. «ХС»
Дэлэйдик, өлгөмнүк оттооҥ, оту кытаатыҥ — Кыһы быһа тоттук-өҥнүк Ынах аһаан кыстаатын. «ХС»
◊ Кыс мас — кыһын тэлгэһэҕэ кыстыыр маһы уурар, эрбиир уонна хайытар сир. ☉ Место во дворе для распилки, рубки и укладки дров
Бүөтүр кыс маһыгар, бэрэстээк үрдүгэр сүгэ уга буолар хатыҥы суора турар. Р. Кулаковскай
Кыс маска аҕыйах кураанах дүлүҥ кыстана сытарыттан, биирдэстэригэр тэрээк сүгэ батары охсуллубут. Тумарча
Сарсыарда, барыахтарын иннинэ, Сэргэйдээх Киирик кыс маска тахсан олорон кэпсэттилэр. «ХС»
△ Кыстыыр мас саппааһа. ☉ Запас дров на зиму. Быйыл кыс маспыт аа дьуо тиийэр. Кыс хаар — күһүн түһэн баран ууллубакка кыстыыр хаар. ☉ Выпадающий поздней осенью обильный снег, остающийся на зиму
Үгүскэ кыс хаар уулунна, Үгүскэ күөх от хагдарыйда, Эн эрэ суоххун мин таспар, Арай өрүү бааргын сүрэхпэр. Л. Попов
Кыһын, — Кыс хаар үллүктүүрэ, Кырса суорҕанынан үлбүйэрэ. С. Васильев
Хараҥа халлаантан кыс хаара Түһэрэ аргыый намылыйда. Дьуон Дьаҥылы. Кыс хаар ортото — кыһын үгэнэ, кыһын буолан турдаҕына. ☉ В середине зимы, глубокой зимой
Кыс хаар ортото кыталык этинэн сүрэхтэппиккэ дылы (өс хоһ.). Ото суох буоллаҕына, кыс хаар ортото сүөһү ханна баран аһыай? «ХС»
тюрк. кыш