класть что-л. под сиденье; буобура тириитин олбохтоо = фольк. положить под сиденье бобровую шкуру.

имеющий подстилку (на сиденье); с ... подстилкой (на сиденье); эһэ тириитэ олбохтоох сидящий на медвежьей шкуре.

качающийся; шаткий; биэтэҥнэс олох шаткое сиденье; биэтэҥнэс олоппос кресло-качалка.

аат. Хачайданан оонньуурга аналлаах туорайга уһун быанан ыйанар хаптаһын олохтоох оҥоһук. ☉ Устройство для качания — сиденье, подвешенное на длинной верёвке к столбам или перекладине, качели
Тайаара оонньообут мас хачыалым Соҕотохсуйан, тулаайахсыйан, Тыалга хамсыы турдаҕа... Болот Боотур
Ээй, чэ күүскэ, Өссө күүскэ! Хачыалым күөрэҥниир, Күн миэхэ мичээрдиир! ДГИ КК
Света …… балаакка аттыгар быанан оҥоһуллубут хачыалга хачайданан оонньуура. «ББ»

возвр. от олбохтоо = использовать что-л. в качестве сиденья; ааһар былыты олбохтон= фольк. иметь своим сиденьем летучее облако.

I 1) сиденье; олохто биэр = приглашать садиться; 2) жизнь || жизненный; байылыат олох зажиточная жизнь; общественнай олох общественная жизнь; культурнай олох культурная жизнь; олох илгэтэ образ жизни; олох очура жизненные невзгоды; олох иһин охсуһуу борьба за жизнь; олоххо киир = входить в жизнь; өрүс долгуннаах, олох очурдаах погов. река волниста, жизнь бугриста; 3) местожительство; местопребывание; олохпут куоракка наше местожительство (находится) в городе; олох сир постоянное местожительство # олох ат верховая лошадь (в отличие от көтөл ат — вьючной лошади).
II нареч. абсолютно, совершенно; олох билбэппин я совершенно не знаю.
III основа; база; комп. база данных (database)

аат.
1. Олорор сиргэ уурар, тэлгиир сымнаҕас тэллэх (хол., тирии, таҥас). ☉ Подстилка для сиденья (напр., из кожи, шкуры)
Уот иннигэр эһэ олбох уурдулар. П. Ойуунускай
Кээтии олбох уһугар сыҕарыс гынна. Софр. Данилов
Василий Иванович кэнники олбоххо кэккэлэһэ олорон иһэр. И. Егоров
△ Түү, сымнаҕас уйа. ☉ Гнездо (из пуха, перьев)
Тииҥ олбоҕун көбүтүнэр. И. Федосеев
Хоптолорго үлтүркэй тааһынан олбох оҥордулар. М. Доҕордуурап
2. түөлбэ. Өрүс, үрэх хаата, сүнньэ. ☉ Русло реки, речки
Үчүгэй үрэҕэ таас олбоҕор сүүрүгүрэн кылбаһыйар. Н. Заболоцкай
◊ Аас олбох этногр. — улаханнык ытыктанар ыалдьыкка анаан тэлгэнэр (хол., эһэ, үрүҥ сылгы тириитэ) олбох. ☉ Подстилка (из медвежьей шкуры или шкуры лошади белой масти), предназначенная для почётного гостя
Дьиэлээхтэр аал уоттарын иннигэр аас олбоҕу тэлгииллэр. Л. Попов. Ойуун аас олбоҕун иннигэр аргынньахтаан олорор. «ХС»
ср. тюрк. олбук, олпок ‘тюфяк, матрац, сиденье’, монг., бур. олбог ‘тюфяк, подстилка для сиденья’

I
даҕ., эргэр.
1. Ыар, дьиппиэр. ☉ Тяжёлый, плотный
Үс сиринэн боҕуралаах, сэттэ сиринэн кудурҕаннаах, кутаа Уот байҕал ортотуттан үүнэн тахсыбыт тоҕус халлаан оройугар тиийэ Муус суорун булгунньах баар буолуо. Ньургун Боотур
Бастаах-атахтаах Най хара суорун былыт Тоҕо ытыллан түстэ. П. Ойуунускай
2. көсп. Кыратык да халбаҥнаабат, бигэ; нүһэр, дьиппиэн. ☉ Непреклонный, непоколебимый; суровый, угрюмый
Аҕамсыйбыт суорун киһи тапталлаах эдэр хотунун үөрэтэ саҥарар быһыытынан, атыыр көҕөн …… саҥарталаан барда. Амма Аччыгыйа
Соҕуруу дойдуттан …… сүүс ордугуна сүүрбэ судаарыскай суоруннара кэлэннэр дьоллоох Дьокуускай куорат дьогдьойор саалыгар тоҕуоруйбуттар үһү. Болот Боотур. Дуолан Хаҕыстай ойуун — дьүһүн-бодо көп суорун киһи, уһун хара баттахтаах, үрүҥүнэн көрбүт кылар харахтаах, сирэйэ бар түү бытык. Саха сэһ
1977
ср. бур. зуруу, зүрүү ‘упорный, упрямый’
II
аат., эргэр. Дьиэ, дьиэуот. ☉ Дом, жильё, обиталище.
ср. п.-монг. саҕури, МНТ саури, орд. суури ‘сиденье, место; местожительство’

аат. Көлөнү миинэргэ, ындыы ыҥыырдарга арҕаһыгар ууруллар туспа оҥоһуулаах олох. ☉ Часть сбруи — сиденье, укрепляемое для езды на спине животного, седло
Оһуордаах чаппараах хоҥхочохтоох, Симэхтээх дэпсэ тэллэхтээх, Кутуу көмүс хоҥсуоччулаах, Кырылас оһуор кытыылаах Кычымнаах ыҥыыр киэргэллээх, Үрүҥ көмүс үллүктээх Үүт маҥан аттар. С. Зверев
Ыҥыырга олорор Сүөдэр эмиэ хайдах эрэ уоста-симиттэ быһыытыйда. Амма Аччыгыйа
Сүөдэр ыҥыырыгар оҕотун кууһан олордо, кэргэнэ сыттык ботуоҕа мэҥэһиннэ. И. Гоголев
◊ Ыҥыыр ат (таба) — ыҥыырдаммыт, ыҥыырдаах ат, таба. ☉ Осёдланная лошадь, осёдланный олень
Сайын аайы окко киириэх иннинэ Бииктэр биэссэр, Уйбаан учуутал ыҥыыр атынан куораттыыллар. Амма Аччыгыйа
Ыал дьиэтин таһыгар хас да ыҥыыр аттар баайыллан тураллар. Эрилик Эристиин
Биһиги ыҥыыр табаларынан аймахтарбытыгар көһөн испиппит. А. Кривошапкин (тылб.)
ср. тув. ыҥҕыр ‘коровье седло’, казах. ыҥыршак ‘бычье седло’, уйг. егэр ‘седло’