Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сиилэстэн

сиилэстээ диэнтэн бэй., атын
туһ. «Кураан охсубатар, сиилэстэниэх этибит», — диэн эрэнэр. П. Егоров
Биэс сүүсчэ сэнтиниэр бастыҥ сиилэстэниэм. А. Фёдоров
Мөлтөхтүк эбэтэр олох сиилэстэммэт үүнээйилэри элбэх саахардаах культураны эбэн сиилэстэнэр. ПАЕ УуАХО

сиилэс

I
сиилээ диэнтэн холб. туһ. Оччоҕо [былыр] иирсээн, этиһии, хоһулаһыы элбэҕэ, ким сиилэспэтэй… Н. Габышев
Таптаабыт киһи ытыыра — буруйга аахсыллыбат, Таах сырыттын муҥу көрө — сиилэһэ барыллыбат. Ш. Руставели (тылб.)
II
аат. Күөх үүнээйини дьаамаҕа симэн көөнньөрөн бэлэмнэммит сүөһү аһылыга. ☉ Силос
Кэллэ сиилэс угуута, Оҕо-дьахтар барыта Таҕыстылар хонууга. Р. Баҕатаайыскай
Хотоҥҥо киирэри кытта сиилэс сыта саба биэрэр. С. Федотов
Сииктээх от бэйэтэ итийэр, сиилэс курдук көөнньөр, онто икки-үс нэдиэлэнэн тохтуур. ПАЕ ОС

Якутский → Русский

сиилэс

силос || силосный; сиилэс омуһаҕа силосная яма; сиилэһи ук = заложить силос.

сиилэс=

совм.-взаимн. от сиилээ =.

сиилэстэн=

возвр.-страд. от сиилэстээ =.

Еще переводы:

сиилэстэнилин

сиилэстэнилин (Якутский → Якутский)

сиилэстэн диэнтэн атын
туһ. Күһүнүн сир үрдүгэр кэбиһэн, кэнчээрини үгүстүк сиилэстэниллиэхтээх. ПВА САСС
Хортуоппуйу, сүбүөкүлэни, турунуопуһу …… эмиэ сиилэстэниллэр. САС

кэҥэтилин

кэҥэтилин (Якутский → Якутский)

кэҥэт диэнтэн атын
туһ. Сиилэстэнэр культуралар ыһыыларын кэҥэтиллиэхтээх. ПВА САСС
Урукку билии хайа эмэ өттүнэн кэҥэтиллиэхтээҕэ, чуолкайданыллыахтааҕа умнуллуо суохтаах. ПНЕ СТ
Былаан быһыытынан …… Абзгур собуота кэҥэтиллиэхтээх этэ. «ХС»

силос

силос (Русский → Якутский)

сущ
сиилэс

силосование

силосование (Русский → Якутский)

сиилэстээһин (сүөһү сүмэһиннээх I аһылыгын бэлэмнииргэ сүрүн ньыма: сиилэстэнэр культу раны дьаамаҕа симэн чинэтэн баран сабан күҥкүтүү.)

Категория: Сельское хозяйство
силосный

силосный (Русский → Якутский)

прил. сиилэс; силосная яма сиилэс дьаамата.

силосоуборочный комбайн

силосоуборочный комбайн (Русский → Якутский)

сиилэстиир комбайн (сиилэстэнэр культу раны охсор, хомуйар, кыр-быыр уонна бэлэм күөх маассаны транспорга тиэйэр массыына. С. к. трактор эргийэр баалын күүһүнэн үлэлиир.)

Категория: Сельское хозяйство
маасса

маасса (Якутский → Якутский)

I
аат.
1. Ханнык эмэ эттик уопсай кэриҥэ, киэбэ, ыйааһына. ☉ Масса (количество, объём, вес)
Эттик маассата.  Хотугу Америка былаһын тухары салгын маассата …… хамсааһынын мэһэйдиир туора түһэн сытар сис хайалар суохтар. САИ ССРС ФГ
Маассата [ыйааһына] суох нейтрино үөскүүрүн дакаастыырга элбэх бириэмэ, элбэх күн, түүн наа да буолбута. В. Яковлев
2. Туох эмэ хойуу гына биир кэлимсэтик булкуллубута. ☉ Масса (бесформенная густая смесь)
Михаил Прокопьевич лотуок түгэҕэр сөҥөн хаалбыт маассаны ытыһар. И. Бочкарёв
◊ Күөх маасса көр күөх I
Кукуруза сиилэстээтэххэ өлгөм күөх маассаны биэрэр. «Кыым»
Сенаж траншеята — сенаһы бэлэмнииргэ саамай табыгастаах ньыма, манна күөх маассаны тыраахтарынан үчүгэйдик дьиппинитэллэр. ПАЕ ОС
Саҥа сиилэстэнэр күөх маассаны түргэнник уган бүтэрии үчүгэй сиилэһи ылыы биир суол дьоһуннаах усулуобуйатынан буолар. САС
II
аат. Үлэһит нэһилиэнньэ киэҥ араҥата, норуот. ☉ Народ, широкие слои населения, масса
Саха баайдара …… маассаны бэйэлэрин диэки төһө да уккуйа сатаабыттарын иһин, маасса кинилэргэ барбат, кыттыбат. Суорун Омоллоон
Норуот маассата бары ааспыт үйэҕэ уопсастыба кылаабынай оҥоруулаах күүһэ буолара. ДИМ
Уурастыырап «Ымыы уонна Налбыһах» диэн поэматын сүрүн идейнэй матыыба — эмиэ бу саха киэҥ маассатын олоҕор-дьаһаҕар, өйүгэр-санаатыгар тахсыбыт тосту уларыйыылары, ситиһиилэри көрдөрүү. КНП КУуА

киистэлэн

киистэлэн (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кыл курдук уһун синньигэс утахтан (от, бурдук туһунан этэргэ). ☉ Колоситься (о травах, зерновых)
Сэлиэһинэй бурдуктара …… Сиэр убаһа сиэлин саҕа Киистэлэнэн килбэйдэ. Саха нар. ыр. III
Төһөлөөх элбэх сири тиэрэн, тараан, көмүс киистэлэнэн куолас куппут сонуоктартан өлгөм үүнүүнү ылбыккытын ааҕан да сиппэт буоллугут ини. М. Доҕордуурап
Киистэлэнэн туораахтаныар диэри сиилэстэммит сытыган эрбэһин …… подсолнечниктааҕар ордук наадалаах аһылык буолар. ПВА ССССБ
2. поэт. Тылын, көҕөр, чэлгий. ☉ Распуститься, зеленеть, расцвести
Иинэн-хатан турбут Титирик тиит мастар Тэтэркэй киистэлэммиттэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэтит тайҕа киҥкир тыата Кэрэ туораах киистэлэннэ. С. Васильев
3. көсп. Элбэх утахтан, сарбынньахтан. ☉ Распускаться, расстилаться зубчатым, резным узором
[Бэргэһэ] Кыраай омук оҥорбут Кыһыл сукуна киистэлэммит. Саха нар. ыр. II
Киэһээҥҥи сарыал Кэрэ ытарҕа илбиргэһинии Киистэлэнэн киириитэ. Р. Баҕатаайыскай
Кирбии тумул кытыыта Киис тиҥилэҕинэн киистэлэннэ. С. Васильев

сйлос

сйлос (Русский → Якутский)

м. (корм для скота) сиилэс.

тэллэй

тэллэй (Якутский → Якутский)

I
дьүһ. туохт.
1. Кэтирээбит үллүбүт-баллыбыт курдук буолан көһүн. ☉ Быть, казаться широким, округло-расширенным (напр., о намокших торбасах, лице)
[Оҕо] этэрбэстэрин уллуҥаҕа улаатан, тэллэйэн хаалбыттар. Суорун Омоллоон
[Дьэргэ бытыылканы] айаҕын атан, таах иһиллээн тэллэйэн олорор оҕонньорго туттаран кэбистэ. Болот Боотур
[Далбаев] улам-улам тэллэйэн, тиэстэ курдук ньлаҕайан истэ, тыла-өһө бөлүөстэн барда. В. Ойуурускай
2. Аллара диэки тиэриллэн түс (үксүгэр аллараа уоһу этэргэ тут-лар). ☉ Опуститься, потеряв упругость, отвиснуть (напр., о нижней губе)
[Тоҥхоорой] уоһа тэллэйэн, хараҕын быһа симэн, умса түһэн олорор. Болот Боотур
[Уол] тэллэйэн түспүт аллараа уоһун ыһыктан, ытыах курдук быллаҥнаата. М. Доҕордуурап
[Зоотехник] сирэйэ-хараҕа бөлөнүйэ, алын уоһа тэллэйэн түһэн, дьэ сүөргү дьүһүн-бодо. Н. Лугинов
II
аат.
1. Сибэккитэ, сиэмэтэ суох споранан ууһуур, сэлээппэлээх уонна төҥүргэстээх, ойуурга сиртэн быган үүнэр араас көрүҥнээх үүнээйи. ☉ Гриб
Отон өлгөмө, тэллэй дэлэйэ, сибэкки кэрэтэ — барыта ойуурга үүнэр. Амма Аччыгыйа
Соломо Сэлээппэ муҥунан Сугуну, тэллэйи хомуйдум. Күннүк Уурастыырап
От-мас быыһа, сыыр сирэйэ — Отон да, тэллэй уйата. «ХС»
2. кэпс. Хатыҥ умнаһын чэрэ, кунаах. ☉ Нарост на стволе берёзы, чага
Хатыҥҥа үүнэр кунаах тэллэй — чага эмкэ туттуллар. АЭ СТМО
◊ Түүнүк тэллэйэ — туох эмэ сииктээххэ (хол., дьиэ маһыгар) үүнэн тарҕанар үрүҥ өҥнөөх түүнүгү үөскэтэр үүнээйи. ☉ Плесневые грибы
[Дьиэ] түүнүк үрүҥ тэллэйэ бырдаҥалаабыт эркиннээх. Амма Аччыгыйа
[Бырааба дьиэтэ] үрдэ дэлби түүнүк тэллэйэ буолбут. Эрилик Эристиин
Түүнүк тэллэйдэрэ сүөһү сиилэстэнэр аһылыгар салгын киириитин түмүгэр үөскүүллэр. САС