сыһ. Туох эмэ тас өттүнэн, тас кытыытынан. ☉ Вскользь по поверхности, по краю чего-л.
Куоската, хантас гынаат, кулгааҕыттан сиирэ хапта. С. Руфов
Гарри ампаар иһигэр иитиллибит айаҕа түөһүн сиирэ көтүттэрбит, онон бааһырбыт. Н. Габышев
[Үлэһит] өр-өтөр гыммата, сыыр үрдүгэр ыга халыйан киирбит сааскы садырыын уутун аллара сиирэ хорон түһэрдэ. П. Филиппов
◊ Сиирэ ас — тугу эмэ (хол., киһи тириитин) туох эмэ уһуктааҕынан, сытыынан дьөлө буолбакка, хайа барар курдук халты ас. ☉ Слегка вспороть, рассечь чем-л. острым вскользь (поверхность чего-л. — напр., кожу человека)
Адьарай [үрүҥ эһэ] аһаран биэрдэ! Сиирэ астаран, хаана саккырыы-саккырыы, куотан хаалла. И. Гоголев
Улам-улам сиирэ астахха симэһин тахсыбат киһитэ буолан иһэр, аҕатынааҕар чиҥ буолбут. Болот Боотур
Кини бааһырбатах даҕаны, барбах кыратык кумааҕыны тута сытар илиитин сиирэ анньан ааспыттар. Н. Заболоцкай. Сиирэ көт — кими, тугу эмэ тас өттүнэн эбэтэр кытыытынан хайа көтөн алдьат, бааһырт (буулдьа). ☉ Рассечь, поранить вскользь (поверхность чего-л. — напр., о пуле)
Буулдьа уҥа чанчыкпынан дириҥник сиирэ көтөн ааспыт, хата мэйиибин, мэйиим сарыытын таарыйбатах үһү. А. Бэрияк
Өстөөх сидьиҥ үспүйүөн Өлүү тыыннаах буулдьата Лейтенаммыт сүлүөмүн Сиирэ көтөн ааспыта. А. Абаҕыыныскай
— Хайа, бааһырбыккын дии. — Ээ, халымыр, бүлгүммүн сиирэ көттө, — Егор хардарда. ИИФ УС

туохт. Туох эмэ аһаҕас (үүт, хайаҕас) бүүрүгүн хайыт, алдьат. ☉ Порвать, разорвать что-л. по отверстию, дырке. Иннэм үүтүн сиирэн кэбистим
□ Эн хайҕатаары, [Мотуоһа] кулгааҕын сиирбит эбиккин, арахсыа суоҕа дуо
Саамай сөпкө арахпыт. Эрилик Эристиин
△ Уу хаайтаран турар бүүрүгүн көҥү хас, алдьат (хол., күөл уутун ыытарга). ☉ Прорыть, разрушить какую-л. преграду, препятствующую выходу воды из водоёма (напр., для спуска воды из озера)
Аны күөлү ыытыытын даҕаны эмиэ сыыһа кэмҥэ ыыппыттара — сайылыкка тахсыы саҕана көҥүс бэлэһин сиирбиттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Ону [сүбэни] Сыгынык ылынан, саас кэлэн, [күөл] тамаҕын сиирэ киирбит. Багдарыын Сүлбэ
ср. др.-тюрк. йер, тат. еру ‘расщеплять, раскалывать; прорывать, прорвать’

сыһ.
1. Таарыйартаарыйбат гына; сөп түбэһэр-түбэспэт курдук. ☉ Едва, чуть задевая, вскользь; едва попадая
Куһа туттарыахча туттарбатаҕа, туой сиирэ-халты харбатан испитэ. Суорун Омоллоон
Микиитэ …… сиирэ-халты үктээн, охто сыһа-сыһа, ийэтин кэнниттэн хааман татыгынайан истэ. Амма Аччыгыйа
Буулдьалар биһигини сиирэ-халты көтөн, чуһууран ааһаллара. М. Доҕордуурап
Бэс мас төбөтө үрэх анараа биэрэгэр сиирэ-халты тиийдэ. Т. Сметанин
2. Лаппа ситэритэ, толорута суохтук. ☉ Недостаточно полно, не в полном объёме, едва
Айанньыттар, сиирэ-халты аһаат, тус хоту түстүлэр. Софр. Данилов
Түөрт уон биирис сыллаахха педагогическай училищены сиирэхалты бүтэрэрбин кытары сэрии буолар. С. Никифоров
Хабырылла уонна Марыыҥка, былыргы дьон үгэстэринэн, сокуоннай саастарын сиирэ-халты туолаат, ыал буолбуттара. «ХС»

аат. Сиппэрэҥ, силбик. ☉ Дождь со снегом, слякоть
Хаайыылаахтар Киренскэй куораттан хаары-сиири аннынан сатыы Иркутскайга айаннаабыттара. П. Филиппов
Күһүҥҥү тыал арыт хантан эрэ былыты үүрэн аҕалан, хаар-сиир аргыстанар. В. Миронов
Кыыллар хаартан-сииртэн, тыалтан, тымныыттан саһан ырыганнаабыт, хаспаҕы булбут буолуохтарын сөп. ГНК ТССМ
△ Халыҥ хаар. ☉ Толстый слой снега
Ол кэмҥэ чугастааҕы сэппэрээк быыһыттан хаар-сиир буолбут улахан ыт ойон тахсыбыт. Далан
Таах хаар-сиир сиэҕинээҕэр, оҕолорбор хааһылаан биэриэм диэммин тооруссаны чооруостаһабын. Айталын
Сылгы хаара-сиирэ суох далга төһө да элбэх оту сиэппит, уулаппыт иһин, сүгүн көнөн биэрбэт. ОГИ С

прорывать, разрывать (напр. ткань, кожу); сиирэ бар = разорваться; сиирэ ас = прорвать (ткань, кожу).

нареч. мимо, едва задевая (бросать, ударять и т. п.); сиирэ-халты бырах = бросить мимо цели, чуть задев.

v. to tear