Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сиритэ

сиирэ диэнтэн хат.-күүһүр. Кытыыта сиритэ барбыт алтан солуурга ыга симэн, оҕонньор …… эти холумтаҥҥа уурда. Амма Аччыгыйа
[Эһэ арҕаҕыттан] тахсаары тыынар чуолҕаннарын сиритэ тыытан барбыт. Далан
[Иэлискэ] били таастаах боруонса ытарҕатын кулгааҕын эминньэҕиттэн сиритэ тыытан ылбыттар. Эрилик Эристиин

сири

сири иһит көр иһит III
Сири иһит олус үчүгэй оҥоһуулаах, улахана да сүрдээх — омуна суох билиҥҥи тимир буочука саҕа. «Чолбон»
Симэхтээх сири иһиттэргэ арыылаах кымыс дэбилийэ турар. «ХС»
ср. монг. шир ‘кожа, шкура (крупного рогатого скота)’

сиритэ-хайыта

сыһ. Хас да сиринэн сиирэ, хайа барар курдук. Так, чтобы разорвать, распороть, располосовать в нескольких местах
Кэрчиэс буулдьалар, санаабар, миигин сиритэхайыта көтөн, ыйылаһан-сарылаһан аастылар. Р. Кулаковскай
Кыыла [эһэтэ] аҥаар босхо атаҕынан киһини сиритэ-хайыта сынньар. М. Чооруоһап
Таҥас оҥостор тириилэрин сахалар сиритэ-хайыта быспакка, бэркэ харыстаан сүлэн, ууннары тардан, көнө сиргэ тэнитэ быраҕан тоҥороллор. АНП ССХТ

Якутский → Русский

сири

уст. выделанная особым способом непромокаемая бычья кожа, из к-рой шили мешки, изготовляли сосуды; сири иһит сосуд из сири .

сири туһаныы уонна тутууну ыытыы быраабы-лата

правила землепользования и застройки

сири-уоту уратытык туһанар усулуобуйалаах түөлбэлэр

зоны с особыми условиями использования территорий


Еще переводы:

лөөһөрүй

лөөһөрүй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Сүүр (ула хан, модьу көстүүлээҕи этэргэ). Бе жать, бросаясь в глаза своей толстой мешковатой фигурой
[Сибиинньэ] Дөөдөрүйэр, лөөһөрүйэр, Көхсө үллэ бөк ү н ү й э р , Сири-буору тиҥсирийэр, Сиритэ анньар, кэйэр. П. Тобуруокап

дьуххарт

дьуххарт (Якутский → Якутский)

дьуххар диэнтэн дьаһ
туһ. Кураанах бэчиэнньэ күөмэйгэ барбат этэ. Кыһыл арыгынан күөмэйбитин дьуххардыбыппыт. Далан
Сэмнэҕин-тобоҕун сиикэйдии Сиритэ-хайыта тыытан сии-сии, Күөмэйин дьуххардар утахха баҕаран, Көҥүскэ-үрэххэ сүүрбүтэ үһү. Улуро Адо (тылб.)

маатырҕас

маатырҕас (Якутский → Якутский)

маатырҕаа диэнтэн холб. туһ. Кустар маатырҕаһаллар
 Арай элгээннэргэ кустар маатырҕаһаллар, түүҥҥү үрүмэччилэр …… сиритэ көтөн «тирк-тирк» гынан ааһыталыыллар. Болот Боотур
Сэрэхтээх сара көҕөннөр бэйэлэрэ көстүбэккэ хомус ортотугар олорон аргыый маатырҕаһаллар. Далан

түллэҥнэт

түллэҥнэт (Якутский → Якутский)

түллэҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. Түннүктэрэ салапаан сабыылаах, ону тыал түллэҥнэтэн сиритэ-хайыта тыытан эрэр. С. Руфов
Мотуруостар …… туох баар күүстэрин муҥунан эрдиилэрэ иэҕиллиэр диэри эрдэн түллэҥнэтэн, уолаттар диэки барбыттара. Л. Толстой (тылб.)

бабдьыгыраа

бабдьыгыраа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Ыга кыыһыран, тардыалатан, төлүтэ биэрэн улаханнык саҥар, үөҕүс. Громко браниться, заикаясь от злости
Аргыылап бабдьыгыраат, чааскытын киэр элиппитэ уонна лэппиэскэ кэрчигинэн кыыс миилэтин сиритэ-хайыта анньыалаабыта. Софр. Данилов
Орлосов бабдьыгырыы түһээт, оҕонньору саа уоһунан көхсүгэ саайда. Н. Габышев
Онтон эмискэ атыыһыт бабдьыгыраата, Ойон туран Кынчаайабы тиэрэ баттаата. С. Васильев

миилэ

миилэ (Якутский → Якутский)

аат. Тиис төрдүнээҕи быччыҥныҥы кытаанах эт. Десна, дёсны
Миилэтэ испит.  Аргыылап, кыыс сыҥааҕын атытаары, и к к и о м у рд у н б о бо тута-тута, лэппиэскэ кэрчигинэн миилэтин сиритэ-хайыта анньыалаабыта. Софр. Данилов
Эбэм тииһэ суох миилэтинэн тугу эрэ ыстаан мүлүктүүр. Н. Якутскай
Маарыйа эмээхсин миилэтигэр тиийэ элэйбит тиистэрэ бытыгыраан, бу күлэн турара. «ХС»

сиирэҕэс

сиирэҕэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Бүүрүгүнэн алдьаммыт, хайдыбыттаах (үүт, хайаҕас туһунан). Порванный, разорванный по краю (отверстия)
[Уот Уһутаакы] Сиритэ сытыйбыт Сиирэҕэс таныылаах Хааҥсаар хара мунна Хаҥсас гына түстэ. П. Ойуунускай
[Чороон от] сибэккилэрин чааскыта түөрт-биэс уһуктаах, аҥаар ойоҕоһунан хайа киэптэммит курдук сиирэҕэстээх. МАА ССКОЭҮү

сарымын

сарымын (Якутский → Якутский)

туохт. Кытыыгынан, бүүрүккүнэн сиритин, сиритэ бар. Расщепиться, треснуть, расколоться по краю от износа, повреждения. Сарымтыбыт саар ыаҕас. Айаҕа сарымтан хаалбыт чаанньык
[Уйа] иһиттэн саппараҥ кутуруктаах, сарымта сытыйбыт кынаттаах дьүдьээки элиэ тахсан эргийэ көтө сырытта. Амма Аччыгыйа
Онтон сарымтыбыт чаампылаах улахан ампаар дьиэ аһаҕас түннүктэрэ чөҥөрүстүлэр. Д. Таас
Суор таһыгар мэкчиргэ олорон …… таҥалайын тыаһатан таҥырҕатара уонна эмиэ бүк түһэн сарымтыбыт кыһылы тардыалаһара. Т. Сметанин
ср. тюрк. йарыл ‘треснуть, расколоться, расщепиться’

сыралҕан

сыралҕан (Якутский → Якутский)

  1. аат. Уот, итии күүскэ суоһааһына, суостаахтык тыгыыта. Жар (напр., огня), зной (напр., солнца). Күн уотун сыралҕана. Уот сыралҕана
    Сымала уотун Сыралҕанын курдук Сылаас паарынан Сырылаччы тыынна. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Бу балаҕаҥҥа …… күн сыралҕаныттан куотан, сылгылар сөрүөстэллэр. И. Федосеев
  2. даҕ. суолт. Олус итии, куйаас. Невыносимо жаркий, палящий. Сыралҕан куйаас. Сыралҕан итии
    Сыралҕан куйаас сыламнаабыт. П. Ойуунускай
    Абытай куйааска Ырбаахы кэппэккэ, Сыралҕан уот эппин Сиритэ сиир этэ. Н. Степанов
сигэй

сигэй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Көннөрү тыытар эрэ курдук анньыалаа, кэйиэлээ (хол., киһи сирэйин). Трогать, легко толкать кого-что-л. рукой или чем-л.; тыкать (напр., в лицо)
Сирэйигэр-хараҕар Силлээх хокуосканы Сигэйбитинэн барда, Сиритэ кэйдэ. П. Ойуунускай
[Ат] иҥэрсийэ-иҥэрсийэ сымнаҕас муннунан Сэмэни сигэйбитэ, арыт муннун кини хонноҕун анныгар, арыт икки атаҕын ыккардынан угуталыыра. Н. Якутскай
Каака [ойуун аата] адьарай муннугар биир-биэс кэпсэтиитэ суох бадыа-идиэ курдук сутурукпун сигэйиэм буоллаҕа. С. Курилов (тылб.)
2
сыҕай 2 диэн курдук. Бу сиргэуокка төрөөн-үөскээн алдьаммыттарын курдук төрөппүттэрин быһа сирэй-харах анньан сигэйэн тахсаллара баар ээ кыһыыта! В. Протодьяконов