туохт. Иннигин мэһэйдиир тугу эмэ туора анньан халбарыт эбэтэр икки аҥыы тутан арый. ☉ Раздвигать в стороны что-л. (напр., ветви), рассекать (напр., волны)
Теплоход, балысхан сүүрүгү силэйэн, уҥуоргу эҥээргэ чугаһаан истэ. Н. Лугинов
«Хаарыан тириини буортулаабыккын», — диэтэ оҕонньор, тииҥ көхсүн түүтүн икки эрбэҕинэн силэйэ баттаан, үрэн көрөкөрө. Л. Попов
Хойуу иһирик ойууру быыһынан, икки бүлгүннэринэн күөх лабаалары силэйэн хаамсан бара турдулар. Эрилик Эристиин
ср. бур. сэлихэ ‘открыть, обнажить’, сэли ‘откидывать, распахивать’

аат. Киһи, сүөһү айаҕын иһигэр баар үрүҥ күүгэннээх сынньылхай убаҕас. ☉ Слюна, плевок
Клавдия Михайловна силэ бырдаҥалыар диэри хаһыытыыр, айдаарар. Н. Якутскай
[Эһэ] силинэн тыбыыра-тыбыыра, сатарыччы кыланар. Л. Попов
Байанай хааннаах силинэн бандьыыт тойонун малаҕар сирэйигэр уун-утары тибиирдэ. П. Филиппов
♦ Силин (быһа) ыйыстар — 1) аһыан наһаа баҕарар, аска ымсыырар, иҥсэрэр. ☉ Сильно хотеть есть, глотать слюнки
Кыысчаан сэниэтэ суохтук: «Аһым бараммыта икки хонно», — диэн хардарбыта, аһы тоҕо санатаҕын диэххэ айылаах силин быһа ыйыстыбыта. Ф. Софронов
Өлүөскэ ас сыта минньигэһинэн аҥылыйбытыгар, таныытын хамсатта уонна силин ыйыһынна. Эрилик Эристиин
Уһун Уйбаан иҥсэрбитин омунугар күөмэйин кылк гыннаран силин ыйыһынна. «ХС»; 2) туохха эмэ олус ымсыырар, баҕатыйар, иҥсэтийэр. ☉ Сильно хотеть, желать чего-л., зариться на что-л. Онуоха Сэмэнчик силин быһа ыйыстан баран, аат эрэ харата эттэ: «Маайаа, тоҕойуом, уураһыах эрэ». Н. Неустроев
Дьоппуон исписэлиистэрэ …… Нерюнгри чохтоох разреһын көрдөхтөрүнэ сөҕөн-махтайан тылларыттан маталлар, силлэрин быһа ыйысталлар. «ХС»
ср. бур. шүлһэн, алт. чилекей, уйг. шөлгей, п.-монг. силүһүн ‘слюна, плевок’

1) плевок; баҕа силэ байҕалга эмтээх посл. даже плевок лягушки прибавка к океану; 2) слюна || елющшй; сил былчархайдара слюнные железы; ср. сыраан 1 # силин быһа ыйыстар он очень хочет есть.

раздвигать; раскидывать в обе стороны; илиитинэн оту силэйэ-силэйэ баран истэ он шёл, раздвигая руками траву.

n. saliva; силлээ= v. to spit