Якутские буквы:

Якутский → Якутский

симин

  1. сим I диэнтэн бэй. туһ. Таня ыҥыырын үрдүгэр …… ыга симиммит улахан бэрэмэдэйдээх. Л. Попов
    Оо, хаарыаны, ити өрөһөлөнө сытар үбү харбаан ылан хачыгыраппытынан сиэппэр тобус-толору симинэн кэбистэрбин. И. Гоголев
    Хамсатыгар ыга симинэн баран, бааҥкалаах табааҕы сиэбигэр уктан кэбистэ. Т. Сметанин
  2. көсп., кэпс. Олус элбэҕи ыга тотуоххар диэри сиэ, хаалан. ☉ Наесться до отвала, навернуть
    Остуолга аата-ахса суох лэппиэскэ, арыы, баахыла элбэх эбит. Онтон иһэ ыларынан симиннэ, күскэччи тотто. Н. Түгүнүүрэп
    Киилэлии эти симинэннэр Кинилэр аһаансиэн бүтэллэр. Дьуон Дьаҥылы
    Ол эрээри кини билэр: бөрө билигин кыайан хамсаабат гына ыга симиниэҕин, сыылаҥхайдыы сылдьыар диэри киэптэнэ аһыаҕын. И. Федосеев

Якутский → Русский

симин=

1) возвр. от сим= I 1) набивать что-л. (себе, для себя); малый куулугар симиннэ вещи он набил в мешок; 2) прост. лопать.

Еще переводы:

жрать

жрать (Русский → Якутский)

несов. что, прост, сиэ, симин, бэтэр.

обожраться

обожраться (Русский → Якутский)

сов. прост, наһаа аһаа, наһаа симин, киэптэн.

бэтэр

бэтэр (Якутский → Якутский)

туохт., үөхс. Түргэнник, иҥсэлээхтик аһаа, симин. ☉ Жрать, лопать жадно, много
Маны аһаа, бэтэр. ПЭК СЯЯ

симиммэхтээ

симиммэхтээ (Якутский → Якутский)

симин диэнтэн тиэт
көрүҥ. Таарыйа таба муоҕун хоонньугар симиммэхтээтэ. Амма Аччыгыйа
Тюрбанын уһугун саҕатын иһинэн симиммэхтии-симиммэхтии, хабырдык саҥартыыра. Ч. Айтматов (тылб.)

амсыырдаа

амсыырдаа (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Аһаа-сиэ, симин. ☉ Вкушать, отведывать; жадно есть, жрать
[Манчаары:] Бука барыгыт, Аттанар аспыттан амсыырдааҥ! А. Софронов
Сиэмэлэрин сиэн кээстэр, Аттарын амсыырдааҥ кээстэр, Оҕустарын оһоҕоско уктубуттар. Өксөкүлээх Өлөксөй

кыаппаһын

кыаппаһын (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс., сөбүлээб. Тугу да ордорбокко барытын сиэаһаа, симин. ☉ Сожрать, выпить все без остатка
Дьиэлээхтэр аны киһилэриттэн куттанан бардылар. «Абааһыҥ аны наһаа кыаппастан кэбиһэн, өлөн хаалаарай?» — диир хаһаайка. В. Ойуурускай
Дьэ, доҕор, соҕотоҕун кыаппастыбыт буоллаххына — сэрэн, тииҥ курдук мас төбөтүнэн сүүрдүөҕүм. Саһарҕа
«Хата, кэпсээ эрэ, бэҕэһээ хас бытыылка кыһылы кыаппаһынныҥ?» — диир биир киһи уонна үөннээх соҕустук көрөн кэбиһэр. «Кыым»

маҥый

маҥый (Якутский → Якутский)

туохт.
1. кэпс. Харса суох симин, иҥсэлээхтик аһаа-сиэ. ☉ Ж а д н о глотать, набивая полный рот
Кини диэтэх туттуна-кыбыста барбата, аһаан маҥыйа олордо. Саха сэһ. II
Сүөһүлэрбит барахсаттар маһы маҥыйан истэрэ адаарыйбатын, дулҕа буорун сиэн таҥ кычахтара тааһырбатын, ы р а н , д ь үдьэйэн өлбөтүннэр. В. Ойуурускай
2
көр маҕый. Чуочаас туох баар күүһүнэн харбаан маҥыйда. П. Тобуруокап
Коля Мординов «город Якутск» диэбиттэригэр сүүрэн маҥыйан, чэрэйэн иһэрэ харахпар бу баар. ПНИ АДХ

кудулуй

кудулуй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кэҥээн, улаатан көһүн. ☉ Казаться безгранично широким, обширным
[Кыыс Тыгына эбэкэм] Аан Тараҕана сайылыктыын Арыаллаһан, Кудулуйа унаарар Хотугулуур улаҕатынан Дьампа үрэҕэ эбэлиин …… үөскээбит, доҕоттор. П. Ядрихинскай
Субу мантан тус соҕуруу Туналҕаннаах добун байҕал «Кулу» диир кудумньулаах Кудулуйар куулатыгар, …… Алтан килэди хаһаа …… Күөрчэхтии ытылла турара буолуо. П. Ядрихинскай
2. Күүскэ, тохтоло суох уһун, сүүрүгүр (хол., өрүс). ☉ Течь, струиться быстро, стремительно, беспрепятственно (напр., река)
Быһыт үөһээ өттүнэн, сыыр кэдээнинэн саһаан холобурдаах дириҥ хоруу кудулуйан бара турар. Амма Аччыгыйа
Дьэ бу иһэн көрдөхтөрүнэ, Кудулуйа, балкыйа устар Күндү Өлүөнэ барахсаным, …… Үчүгэй да эбиккин. Н. Габышев
3. фольк. Тугу эмэ оботтоохтук, иҥсэлээхтик сиэ, симин. ☉ Жадно глотать, поглощать пищу
[Кулун Куллустуур абааһы киһиэхэ:] Анаарбыккын эрэ айаххар аһыыргын саныыгын, туһаайбыккын эрэ кудулуйаргын толкуйдуугун. ПЭК ОНЛЯ III

хаалан

хаалан (Якутский → Якутский)

I
1.
хаалаа I диэнтэн бэй., атын. туһ. Ньукулай сотору соҕус тоҥ отону сонун икки сиэбигэр толору хааланна. Амма Аччыгыйа
Мөһөөччүгү толору хара саарба хаалана сылдьар. И. Гоголев
Ботуоҥкатын иһигэр хаалана сылдьар малларын илиитинэн булкуйа-булкуйа хаста. С. Никифоров
2. көсп., кэпс. Тото-хана аһаа-сиэ, элбэҕи аһаа, симин. ☉ Поесть плотно, набить желудок
Ити курдук, Саадьаҥка ынахпыт күөх оту култаччы хааланан, ыраас ууну ыадаччы иһэн, үүт бөҕөнү биэрэр ээ. Р. Кулаковскай
Сылаас сыаны харса суох хааланан, быһыыта, уҥуоҕурдаабыт этэ. А. Сыромятникова
3. көсп., кэпс. Аһара мунньулун, элбээ (хол., сонуну этэргэ). ☉ Накапливаться, набираться (напр., о новостях)
Ээ, ол миэхэ туох оччолоох билгэһитэ хааланыай? В. Протодьяконов
Хоодуотап: «Оттон сонуну эн толору хаалана сырыттаҕыҥ дии». С. Ефремов
Төбөм эргийэн хаалбыта, олус элбэх санаа-оноо баспар эмискэ хааламмыта. «ХС»
◊ Ууну хаалан кэпс. — хойууну буолбакка, убаҕаһынан аһаа; элбэх уута ис. ☉ Принимать жидкую пищу; пить много воды. Бу оҕо бүгүн үчүгэйдик аһаабата, ууну хааланан таҕыста
□ Өстүөпэбит миин диэн биһиги саамай ытыктыыр аспытын билиммэт, ууну хааланаҕыт диир. Э. Соколов
II
хаалаа II диэнтэн бэй., атын. туһ. Хомус чыычааҕа алдьамматын наадатыгар, хайаан да хааланыахтаах. ЧАИ СБМИ