прил
сиреневэй, сирень өҥнөөх

прил. 1. сирень; сиреневый куст сирень ыарҕата; 2. (цвета сирени) сиреневэй, сиреньөҥнөөх; сиреневое платье сиреньөҥнөөх былааччыйа.

аат., бот. Маҥан эбэтэр саһархай сибэккилэрдээх талахха, үөккэ, сэппэрээккэ маарынныыр бобовайдар кылаастарыгар киирсэр үүнээйи бииһэ. ☉ Акация
Түннүктэр аттыларыгар үүммүт сирень уонна акация талахтара күлүгү биэрбэттэр. М. Шолохов (тылб.)
Кэннибитигэр күөх олбуор баара, акациялар сибэккилииллэрэ, сарсыарда чыычаах ырыатынан саҕаланара. «ХС»

сириэдий диэнтэн дьаһ
туһ. Туруохпут үлэлии, айа …… Кэрэни, кэскиллээҕи тэнитэ, Күн сиригэр олоҕу сириэдитэ. И. Федосеев
Хоту сирим нүөл буоругар Сирень сибэккитин сириэдитэн таһаарбыттар. Хоһоон т. Билигин уонтан тахса сиэн, өссө оннооҕор элбэх хос сиэн Харлампьевтар …… туппут олохторун салгыы сириэдитэллэр. «ХС»

туохт.
1. Хантан, туохтан эмэ кэл, тарҕан, тунуй (сыт туһунан). ☉ Разноситься, распространяться (о каком-л. запахе)
Ол [түүтэх от] төбөтүттэн аргыый аҕай сылаас күдэн күкээрийэр уонна никсик сыт аҥылыйан биллэр. Амма Аччыгыйа
Кинилэр дьиэҕэ киирбиттэрэ, киһи тыына хаайтарар дьаардаах сыт аҥылыйда. М. Доҕордуурап
[Булгунньах] оройугар чугаһаан истэх аайы улам бадарааннанан иһэр уонна ол бадараана сытыйбыт буорах сытынан аҥылыйар. Багдарыын Сүлбэ
△ Үчүгэй сытынан тунуй. ☉ Обдавать приятным запахом, благоухать
Охсуллубут от сыта минньигэс сытынан аҥылыйар. Эрилик Эристиин
Хайа таастаах буоруттан үүммүт жасмин, сирень сыттара киһини итирдиэх курдук аҥылыйаллара. Суорун Омоллоон
2
Үргүй, үр (тымныы салгын, тыал туһунан). Тянуть, дуть, обдавать (о холодном воздухе, ветре). Киһи куйахата дырдыргыыр, иэнэ кэдэҥниир, туох эрэ харбыах курдук сарбаҥныырга дылы буолар, уонна ханнык эрэ иин дьыбарын тымныытынан аҥылыйар. Суорун Омоллоон
Киэһэ төгүрүк остуолларын анныгар тымныынан аҥылыйа сылдьар күөх оту тэлгэппиттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Хаар түһэн намылыйар, Халлаан тымныынан аҥылыйар. С. Васильев
Томтордор диэкиттэн кыһыҥҥы тымныы тыал аҥылыйбыта. «Кыым»