сов. 1. (сломаться) тоһутталан, алдьан, үлтүруй; 2. разг. (покривляться) кунаачардаан ыл, кубулҕатыран ыл.

ж. 1. (по гл. сломать 1, 3) тоһутуу, алдьатыы, көтүрүү; булгурутуу, иннин ылыы; дом, предназначенный на слом көтүрүүгэ анаммытдьиэ; 2. (по гл. сломаться 1) тостуу, алдьаныы; булгуруйуу, тосту уларыйыы.

туохт.
1. Үөһэттэн баттыыр ыараханы уйбакка кэдэй, аллараа өттүгүнэн тоһун (хол., өһүө туһунан), булгу бар, тоһун (хол., сылгы, таба сиһин туһунан). ☉ Надломиться, треснуть; сломаться, переламываться
[Боруллуону] үс эрэ ат уйар, атын сылгылар систэрэ бэттэн өлөллөр үһү. Саха сэһ. I
Ньыгы-ньыгы ньыгыйыкпын Ньыкырдыыра далбарайбын Соҕотох соххор хараҕым Тэстэ илигинэ, Аҥаардас аҥаар атаҕым Алдьана илигинэ, Билгэлээх биир илиим Бэттэ илигинэ Биэрэрим аата суох. П. Ойуунускай
Кыргыһыы бөҕө кытаанаҕа турда, Кырыылаах кырыылаахха кыыратынна, Биилээх биилээххэ бэтиннэ, Уһуктаах уһуктаахха уйадыйда. П. Ядрихинскай
2. көсп. Тулуурдаах буол, олох эриирин-мускуурун, охсуутун эмсэҕэлээбэккэ тулуй. ☉ Быть выносливым, стойко переносить невзгоды
Ороскуоттаах курдугун иһин, холкуос хаассатыгар биллибэтинэн-көстүбэтинэн өлгөм үбү кута турар. Оччоҕо эн дьылҕа хаан тыйыс да охсуутугар бэттэн, кэдэйэн биэриэҥ суоҕа. С. Федотов
Ханнык да соллоҥ күүс, Хаһан да кэлэн түс! — Тахсыбыт күн киирбэт, Туппут дьол бэттибэт, Баар олох кэхтибэт! Дьуон Дьаҥылы
Үлэҕэ, кэрэҕэ дьаныары, Дойдуга маҥнайгы тапталы Эр санаа бэттибэт тэтимин Эн миэхэ харыстаан ииппитиҥ, Оо, күүһүн эбитин, Күн көмүс ийэкээм! И. Алексеев

1) оставаться; дьиэҕэр хаал = остаться дома; 2) оставаться, сохраняться; хаассаҕа уонча билиэт хаалла в кассе остался десяток билетов; биэс мунүүтэ хаалла осталось пять минут; 3) оставаться, доставаться; нэһилиэстибэ бүтүннүу киниэхэ хаалла всё наследство осталось ему; 4) оставаться; оказываться, очутиться; попадать, находиться; үлэтэ суох хаал= оказаться без работы; харчыта суох хаал = остаться без денег; хааман хаал = а) лишиться имущества, остаться без крова (напр. в результате стихийных бедствий); б) прост, остаться без места (за столом, в аудитории); 5) не использоваться; оҕоруот аһын ото биһиэхэ хаалар, туһаныллыбат ботва у нас остаётся, не используется; хаалыа суоҕа разг. пригодится; (бу да) хаалбат разг. и то польза; и то хорошо; 6) оставаться неосуществлённым, не иметь результата; мунньахха ылыныллыбыт уураах хаалыа суохтаах решение, принятое на собрании, не должно оставаться неосуществлённым; хаалар тыл пустые слова пустословие; хаалары саҥар = говорить пустое, пустословить; 7) не иметь последствий; оставаться без изменений; буруйуҥ хаалыа твой проступок ничего за собой не повлечёт; урукку дуоһунаскар хаал = остаться на своей старой должности; иккис сылгар хаал = остаться на второй год; 8) отставать; поезтан хаал = отстать от поезда; былааны толорууга хаал = отстать в выполнении плана; чаһым хаалар у меня часы отстают; дьонтон хаалыма не отставай от других; 9) выходить из употребления; выходить из моды; көмүлүөк оһох аны хаалан турар теперь уже камелёк отошёл; 10) приходить в негодность; выходить из строя; мотуор хаалбыт мотор вышел из строя; 11) терять силу, переставать действовать; урукку сокуон аны хаалар старый закон теперь теряет свою силу; 12) терять прежнюю силу, привлекательность (об умении, мастерстве кого-л. в чём-л.); ырыата хаалбыт теперь он уже не может петь так хорошо, как раньше; 13) в сочет. с деепр. на =ан, =эн основного гл. выступает в роли вспомогательного гл. и означает законченность, категоричность действия: баран хаал = уйти; алдьанан хаал = разбиться; сломаться; сүтэн хаал = потеряться, затеряться; кууран хаал = высохнуть, засохнуть; харааран хаал = почернеть # кулгаах хаалар, муос үүнэр погов. уши отстают (в росте), (а) рога растут (т. е. будущее за тем, кто развивается, работает над собой); тыыннаах хаал = остаться в живых; харыс хаал=, сүөм түс = сильно огорчиться, пасть духом.