Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бэтин

туохт.
1. Үөһэттэн баттыыр ыараханы уйбакка кэдэй, аллараа өттүгүнэн тоһун (хол., өһүө туһунан), булгу бар, тоһун (хол., сылгы, таба сиһин туһунан). ☉ Надломиться, треснуть; сломаться, переламываться
[Боруллуону] үс эрэ ат уйар, атын сылгылар систэрэ бэттэн өлөллөр үһү. Саха сэһ. I
Ньыгы-ньыгы ньыгыйыкпын Ньыкырдыыра далбарайбын Соҕотох соххор хараҕым Тэстэ илигинэ, Аҥаардас аҥаар атаҕым Алдьана илигинэ, Билгэлээх биир илиим Бэттэ илигинэ Биэрэрим аата суох. П. Ойуунускай
Кыргыһыы бөҕө кытаанаҕа турда, Кырыылаах кырыылаахха кыыратынна, Биилээх биилээххэ бэтиннэ, Уһуктаах уһуктаахха уйадыйда. П. Ядрихинскай
2. көсп. Тулуурдаах буол, олох эриирин-мускуурун, охсуутун эмсэҕэлээбэккэ тулуй. ☉ Быть выносливым, стойко переносить невзгоды
Ороскуоттаах курдугун иһин, холкуос хаассатыгар биллибэтинэн-көстүбэтинэн өлгөм үбү кута турар. Оччоҕо эн дьылҕа хаан тыйыс да охсуутугар бэттэн, кэдэйэн биэриэҥ суоҕа. С. Федотов
Ханнык да соллоҥ күүс, Хаһан да кэлэн түс! — Тахсыбыт күн киирбэт, Туппут дьол бэттибэт, Баар олох кэхтибэт! Дьуон Дьаҥылы
Үлэҕэ, кэрэҕэ дьаныары, Дойдуга маҥнайгы тапталы Эр санаа бэттибэт тэтимин Эн миэхэ харыстаан ииппитиҥ, Оо, күүһүн эбитин, Күн көмүс ийэкээм! И. Алексеев

Якутский → Русский

бэтин=

надламываться, надтреснуть; өһүө бэттибит перекладина надломилась.

Еще переводы:

надломиться

надломиться (Русский → Якутский)

сов. 1. бэтин, эчэй, булгу бар; 2. перен. тоһун, самын.

бэттии

бэттии (Якутский → Якутский)

бэтин диэнтэн хай. аата. Хата, туох да эчэйии, бэттии тахсыбата

подломиться

подломиться (Русский → Якутский)

сов. 1. бэтин, тоһун, тосту бар; лёд подломился под ногами муус уйбакка тосту барда; 2. (о ногах, коленях) боку с гын, босхо бар.

подломить

подломить (Русский → Якутский)

сов. что бэтиннэр, тоһут; подломить сук мутугу тоһут.

бэтиннэр

бэтиннэр (Якутский → Якутский)

бэтин диэнтэн дьаһ. туһ. [Арыгы] Бэрт даа мэйиилээҕи бэтиннэрэр, Үтүө даа өйдөөҕү үлтүрүтэр, Сайаҕас даа санаалааҕы сарбыйар, Эдэр эмньик бэйэлээҕи Эрдэ эмэнситэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бэрин, өстөөх, бэрин: Бэйэм — Чапай кэллим! Биэлэй, Колчак бииһин Бэтиннэрдим, эстим! Күннүк Уурастыырап
Иҥэн-тоҥон ааспакка-арахпакка иһэн-аһаан бардаххына, хайдахтаах да өйдөөҕү өйүн сүүйэр, бэттэри да бэтиннэрэр, сир-буор сирэйдиир амырыын аптаах ас буоллаҕа. «ХС»

биилээх

биилээх (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Биитэ оҥоһуллубут; сытыыламмыт. ☉ Имеющий лезвие; острый
    Биилээх сүгэ. — [Баһылай] биилээх үҥүүтүн буруустаан кикирийэ олорор этэ. Л. Попов
  2. аат суолт. Быһарга анаан сытыы өрүттээх туох эмэ; биитэ оҥоһуллубут сэп-сэбиргэл. ☉ Предмет, имеющий режущую часть, лезвие
    Биилээх биилээххэ бэтиннэ. Чохооччу чохооччуга чуҥкунаата. П. Ядрихинскай
    Кылааннаах да биилээх Кыайан кыларыппат, Хоноҕой да төбөлөөх Кыайан хоппот. С. Зверев
    Туохпунан быһыахпыный, сиэппэр биилээх диэн мэлигир эбит. С. Никифоров
надломить

надломить (Русский → Якутский)

сов. 1. что бэтиннэр, эчэт, булгурут; надломить ветку дерева мас лабаатын булгурут; 2. кого-что, перен. тоһут, самнар; надломить силы күүһүн тоһут.

сынтарый

сынтарый (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ньыҕалын, ньыҕаллан сыппаа (туох эмэ уһуга, биитэ). ☉ Тупиться, притупляться (об остром конце чего-л.). Тоһоҕо уһуга сынтарыйбыт
□ Кырыылаах кырыылаахха сынтарыйда, Уһуктаах уһуктаахха уйадыйда, Биилээх биилээххэ бэтиннэ, Чохооччу чохооччуга чуҥкунаата. П. Ядрихинскай
Сэлии муоһун ууга сытыаран баран оҥордоххо ханнык баҕарар сэпсэбиргэл хотор, биитэ сыппаабат, сынтарыйбат. ПСН УТС
2. көсп. Туох эмэ кыаллыбатаҕыттан, ыараханыттан ылыммыт санааҕын ыһыгын, чаҕый. ☉ Отступать перед трудностями, сникать, падать духом
Урукку өттүгэр олох ыараханыгар түбэһэн өссө сынтарыйан көрө илик, хорсун киһини …… санаа түһүүтэ сүһүөхтэрин ылҕаан киирэн барда. В. Яковлев
[Бандьыыттар] соторутааҕыта Чапчылҕан дэриэбинэтин атаакалаан, уон сэттэ киһилээх гарнизону кыайан ылбакка, муннулара сынтарыйда. П. Филиппов
Фёдор Фёдорович Серпилин ыар олоҕу олорбут уонна ол ыар олохтон сынтарыйбатах дьонтон биирдэстэрэ этэ. К. Симонов (тылб.)
ср. монг. шантрах ‘ломаться, разрушаться; расстраиваться; теряться, робеть; разочаровываться’

мындырдаа

мындырдаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ уустук, бириинчик өттүн таба көр, таба өйдөө. ☉ Правильно понимать, вникать в тонкости чего-л.
Кини быраас быһыытынан, олох ымпыгын-чымпыгын мындырдаан билэринэн, эмиэ билиилээх, аптарытыаттаах эмчит. Р. Баҕатаайыскай
Бул чут сыыстарбатах этэ. Кини мындырдаан көрө үөрэммит хараҕа сотору кэминэн сыыр эниэтигэр арҕах дьөлө охсуллубутун көрбүтэ. Тумат. Тугу барытын олус мындырдаан көрөр быһыылааҕа. «ХС»
△ Тугу эмэ дириҥник иһигэр киирэн, ымпыктаан-чымпыктаан оҥор, бил. ☉ Проявлять тонкость, скрупулёзность в выполнении чего-л., в каком-л. д е л е
Саха киһитэ төрөөбүт-үөскээбит айылҕатын дьиктитин-дьээ бэтин …… мын дырдаан билэ-көрө үөрэнэрин наадалааҕынан ааҕабын. Тумат. Н и к о л а й В асильевич нэһилиэгин сирдэрин мындырдаан олус сиһилии билэр. Баг дарыын Сүлбэ. Тириини таҥастаа һын — тириини салгыҥҥа сиэтии. Бу саха омук мындырдаан, уһун сылларга бэйэтэ айбыт ньымата буолар. «ХС»
2. Киһи дэбигис сатаабатын курдук уустук, бириинчик, ордук уус-уран буолар гын, оҥор. ☉ Выполнять, делать что-л. очень искусно, умело, ювелирно
[Ырыа Ылдьаа] бэйэтэ мындырдаан саха кырыымпатын арааһын сиэдэрэйдик оҥорор. «ХС»
[Охоноос] тутуу үлэтигэр да дьо ҕурдаах, сүрдээх сыстаҕас. Ол иһин даа чатыгар бэркэ диэн мындырдаан ону-маны оҥорбута баар буолар. «Кыым»

над=

над= (Русский → Якутский)

(надо=, надъ=) приставка, суолтатынан: 1. туохтууру үөскэтиигэ туттуллар уонна көрдөрөр: 1) туох эмэ үрдүгэр тугу эмэ эбии оҥорууну, салҕааһыны, хол. надрисовать үрдүнэн уруһуйдаа; надставить салҕаа, уһат; 2) хайааһын предмеккэ бүтүннүүтүгэр тиийбэккэ кыратык тас эрэ өттүн таарыйарын, хол. надломить бэтиннэр, эчэт; надрубить суоллуу кэрчий, суоллуу кэрт; 2. ааттары, даҕааһын ааттары үөскэтэргэ туттуллар уонна көрдөрөр: туох эмэ үрдүнээҕини, туох эмэ таһынаны, хол. надземный сир үрдүнээҕи.