свёртывать, заворачивать; сматывать; көбүөрү түүр = свернуть ковёр; быаны түүр = смотать верёвку; утуйар таҥаһы түүр = свернуть постель.

туохт. Тугу эмэ мөкүнүк быһыылаах гына оҥор. ☉ Придавать чему-л. форму шара (напр., сматывать в клубок). Түүнү мөкүчүктээн мээчик оҥор

свёртывать в трубку; сматывать в клубок; скатывать в комок; кумааҕыны мөкүчүктээ = свернуть бумагу в трубку; түүнү мөкүчүктээн мээчик сҥос-тубут скатав шерсть в комок, он сделал себе мячик.

аат. Туох эмэ туохтан эмэ доргуйан ханнык эмэ дорҕоону таһаарыыта, оннук дорҕоон иһиллиитэ. ☉ Звук, шум
Тыаһа суох саба барыйан кэлэр баар үһү (тааб.: түүн). [Көссүө Көөдөкүс] бу олордоҕуна, орон анныгар чаархаан тыаһа хап гынар. Саха фольк. Бу кэнниттэн сүрдээх улахан тыас тыаһаабыта: этиҥ этэн лүһүгүрээбитэ. Суорун Омоллоон
Ыраах саа тыаһа иһиллэр. С. Ефремов
♦ Тыас тахсыа — туох эмэ буолуо (ханнык эмэ суолталаах түбэлтэни этэргэ). ☉ Что-то будет, что-то случится (о каком-л. неожиданном событии — букв. возникнет шум)
[Эмээхсин:] Үчүгэй олох буолла, куһаҕан тыас эрэ тахсыбатар! С. Руфов
[Никандр] кутуруктастаҕына, куһаҕан тыас тахсыахтаах. А. Кривошапкин (тылб.). Тыас хомун — тыаһа-ууһа суох тэскилээ, баран хаал (куттанан, туох эмэ куһаҕан буолуоҕун билэн). ☉ соотв. сматывать удочки
[Булумдьу дьахтар хараҕын уутун тулуйбакка] бэрт түргэнник тыас хомунар: быраһаайдаспакка даҕаны таһырдьа ыстанар. Л. Попов
Бу кэнниттэн кини буруйдаах киһи быһыытынан тыас хомуммута, атахха биллэрбитэ. И. Данилов
Эрдэтинэ, саакка киириэх иннинэ, тыас хомуммут ордук дуу? Ф. Постников
◊ Тыаһы үтүктэр тыллар тыл үөр. — араас тыаһы-ууһу, саҥаны-иҥэни үтүктэр уларыйбат тыллар. ☉ Звукоподражательные слова. Саха тылыгар тыаһы үтүктэр тыллар элбэхтэр
ср. др.-тюрк. тавыш, тавуш, хак. табыс, казах. дауыс, уйг. тавуш ‘голос, звук’