шум; звук; тыа тыаһа шум леса; тыал тыаһа шум ветра; муора долгунун тыаһа шум морского прибоя; мутук тостор тыаһа треск сучьев; саа тыаһа звук выстрела; чуораан тыаһа звон колокольчика; ат туйаҕын тыаһа топот лошадиных копыт; этиҥ тыаһа раскаты грома, громовые раскаты; артиллерия тыаһа гул артиллерии; мотуор тыаһа рокот мотора # тыаһы үтүктэр тыллар грам. звукоподражательные слова.

шум, гам; звон-стук; мастарыскыай иһигэр тыас-уус в мастерской стоит звон-стук.

n. noise

аат. Туох эмэ туохтан эмэ доргуйан ханнык эмэ дорҕоону таһаарыыта, оннук дорҕоон иһиллиитэ. ☉ Звук, шум
Тыаһа суох саба барыйан кэлэр баар үһү (тааб.: түүн). [Көссүө Көөдөкүс] бу олордоҕуна, орон анныгар чаархаан тыаһа хап гынар. Саха фольк. Бу кэнниттэн сүрдээх улахан тыас тыаһаабыта: этиҥ этэн лүһүгүрээбитэ. Суорун Омоллоон
Ыраах саа тыаһа иһиллэр. С. Ефремов
♦ Тыас тахсыа — туох эмэ буолуо (ханнык эмэ суолталаах түбэлтэни этэргэ). ☉ Что-то будет, что-то случится (о каком-л. неожиданном событии — букв. возникнет шум)
[Эмээхсин:] Үчүгэй олох буолла, куһаҕан тыас эрэ тахсыбатар! С. Руфов
[Никандр] кутуруктастаҕына, куһаҕан тыас тахсыахтаах. А. Кривошапкин (тылб.). Тыас хомун — тыаһа-ууһа суох тэскилээ, баран хаал (куттанан, туох эмэ куһаҕан буолуоҕун билэн). ☉ соотв. сматывать удочки
[Булумдьу дьахтар хараҕын уутун тулуйбакка] бэрт түргэнник тыас хомунар: быраһаайдаспакка даҕаны таһырдьа ыстанар. Л. Попов
Бу кэнниттэн кини буруйдаах киһи быһыытынан тыас хомуммута, атахха биллэрбитэ. И. Данилов
Эрдэтинэ, саакка киириэх иннинэ, тыас хомуммут ордук дуу? Ф. Постников
◊ Тыаһы үтүктэр тыллар тыл үөр. — араас тыаһы-ууһу, саҥаны-иҥэни үтүктэр уларыйбат тыллар. ☉ Звукоподражательные слова. Саха тылыгар тыаһы үтүктэр тыллар элбэхтэр
ср. др.-тюрк. тавыш, тавуш, хак. табыс, казах. дауыс, уйг. тавуш ‘голос, звук’

аат. Биир күдьүс улахан тыас (араас тыастар холбоспуттара). ☉ Сильный, громкий шум, шум-гам
Дьокуускай куорат уулуссаларыгар массыыналар тыастара-уустара намыраабыт. У. Ойуур
Антон Телёнкин …… олоппоско тахсабын диэн охтон, тыасуус бөҕө буолбута. ВЛ РБЫ
[Кыргыһыы хонуутун] тыаһыттан-ууһуттан кини аан маҥнай хайдах эрэ үөрэ-көтө өрүкүйбүтэ ааһан, …… аны, атыннык саҥарар буолла. Л. Толстой (тылб.)