аат. Тугу эмэ гына, оҥоро, тугу эмэ ситиһэ сатааһын (түмүгэ хайдах буоларыгар улахан эрэмньитэ суох эрээри). ☉ Намерение, план, замысел, задумка
Олус улахан эниэргийэлээх частицалары үөрэтэргэ сорунуу диэн — кураанах лахсыыр, бэйэ кыаҕын аахсыбат буолуу. В. Яковлев
Икки төгүл үрэҕи туоруурга сорунуу табыллыбатаҕа. КНЗ ТС
Ол-бу «эмчит» дьон сүбэлэринэн оҕону эмтии сорунуу, ньүдьү-балай быһыы буоларын ааһан, куһаҕан содулланарын төрөппүттэр кытаанахтык өйдүөх тустаахтар. Дьиэ к.

1. аат.
2. Улахан аймалҕан, араллаан (туохтан эмэ содулланан тахсар). ☉ Волнение, беспорядки (как результат каких-л. громких событий)
   Сэрии ыар дьайаанын ынырыгын билбит, Суоһар муҥҥа бохсуллан, Сору көрбүт куорат турар. Күннүк Уурастыырап
   О, күн айана Унньуктаах уһун, уһун, Ол устар былаһын Дуолан охсуһуу, Хабыр хапсыһыы Ахпат дьайаана. «ХС»
   Хабырыыс хотон тас аанынан үөмэн сыбдыйан киирэн тарбыйах уулуур хоруудата умса уурулла сытарын үрдүгэр олорунан кэбистэ уонна туох дьайаан буоларын иһиллээтэ. «Сахаада»
3. Туох эмэ үлүскэнэ, уххана (хол., суруйар дьарык). ☉ Азартное увлечение, воодушевленное занятие чем-л. (напр., творчеством)
   Эрэллээх эн доҕоруҥ Баҕар охтуо охсуһуу толоонугар, Баҕар умайыа айар дьайааныгар. Таллан Бүрэ
   Суруйар идэ дьайаана миигин Николай Егоровичтыын өссө биирдэ көрсүһүннэрэн турар. М. Тимофеев
   Өрүһүм эппэҥниир балкыыра Дьайҕардар саппахтаах санаабын. Бу манна туох алып дьайаана Баарын мин дьэ таайа сатыыбын. А. Михайлов
4. сыһ. суолт., поэт. Олус, сөҕүмэр, наһаа (быһаарар тылы күүһүрдэн биэрэр). ☉ Очень, слишком, чересчур (обозначает превосходную степень признака предмета)
   Чаллах тииккэ дьааһыйбытынааҕар Дьайаан улахан тыас тыаһаата да, Көстүбэт уолун тыла төрдүнэн Көтүрү ыстанан хаалла. С. Васильев