I
аат. Өттүктэн бэрбээкэйгэ диэри тиийэр, үөһээ өттө тураҕас сыалдьаҕа эбэтэр курга быанан иҥиннэриллэр түүлээх эбэтэр сарыы таҥас. ☉ Предмет традиционной одежды северных народов из меха или замши, покрывающий ноги от бедра до ступни, привязываемый ремешками (сургунах) к натазникам (сыалдьа) или к ремню, наколенник
[Сорук боллур уол сүүрбүтүгэр] Этэрбэһэ туура ыстанна, Сутуруота борбуйугар Сулбу түһэн хаалла. ТТИГ КХКК
Матаҕатын хаһан-хаһан, онтон киис таһааран, итии сыалдьа, куобах тириитинэн сутуруо, кээнчэ тигитэлээбитэ. Далан
Имитиллибит ньирэй тириитэ сутуруотун оннугар Тыаһыт Бииктэр бэлэхтээбит билиис ыстааннаах, даба ырбаахылаах. Л. Попов
♦ Сутуруо быатын саҕа соллоҥ — туохха да топпот иҥсэ, сиэмэх быһыы. ☉ Ненасытность, кровожадность
[Аттар] сутуруо быатын саҕа соллоҥноох Суор тойон оҕонньор Аҕатын уустарын Ааһа баттаатылар. П. Ойуунускай
Ама кинилэр [сибииккэҕэ сытааччылар], сутуруо быатын саҕа соллоҥнонон, этэрбэс быатын саҕа идэмэрдэммиттэрин иһин …… ханна бардахтарай, бааллар. Эрилик Эристиин
◊ Сутуруо быата — сутуруону ыстааҥҥа иҥиннэрэр сарыы быа. ☉ Ремешки из ровдуги, при помощи которых наколенники (сутуруо) привязываются к натазникам (сыалдьа)
Дьэ, нойоон …… Сутуруо быатын сулбурутарга Сууххай соҕус буолуоҥ дуо?!! П. Ойуунускай
Этэрбэһин быата Иэнин таһыйбыт, Сутуруотун быата Борбуйун кыаһылаабыт …… Симэхсин эмээхсин диэн баара. Күннүк Уурастыырап. Уллук суту- руо — этэрбэстэн үөһэ, тобуктан өттүккэ диэри кэтиллэр кылгас сутуруо. ☉ Короткие наколенники (сутуруо), покрывающие ноги от колен до бедра
Силип барарга тэринэн, түнэ этэрбэһигэр угунньа уктубута, уллук сутуруо кэппитэ. Күннүк Уурастыырап
Сыгынньах ойуун …… хаҥас атаҕын уллук сутуруотун устубут, онтон, быһаҕын ылан, буутун төрдүнэн быстан барбыт. Н. Якутскай
[Ыт] булчут буолуо суох буоллаҕына, хата, өлөрөн, уллук сутуруо тиктэн кэтиллиэ. И. Федосеев
ср. эвенк. оторо, хоторо, русск. диал. сутыры ‘ноговицы’, якут. сото ‘голень’
II
сутуруо оһох эргэр. — кумах булкаастаах туойунан мас халыыпка симэн оҥоһуллар саха оһоҕо. ☉ Якутская печь, сделанная путём заливки смеси глины и песка в деревянную форму
Быргый дьиэтин дуомун көҥүрүйэн түһэ турар титирик чарапчылаах сутуруо оһох уота сырдатан күлүмүрдэтэ турбута. Күндэ
Титирик көҕүстээх сутуруо оһоҕу симэн баран, оҥо хаһан оттор сирдээбиттэрэ, көҥдөй маһынан сүрүннээн ураа турба симэн таһаарбыттара, буорунан халыҥнык сыбаан кэбиспиттэрэ. Д. Таас
Саах балаҕан иһигэр сутуруо оһоххо саҥа куруҥ титирик маһа мастанан кэлэн умайан кэчигирии турара. Н. Түгүнүүрэп. Сутуруо дьиэ түөлбэ. — буор сыбахтаах туруорбах балаҕан. ☉ Изба из наклонно поставленных брёвен, обмазанная смесью глины и песка. Кыра сутуруо дьиэлээхтэр этэ