1) имеющий стык, шов; со... швом; 2) имеющий промежуток; с... промежутком.

и. д. от харыс= 1) стык; соприкосновение; икки өһүө харсыыта стык двух балок; 2) бой (быков, оленей, лосей); оҕус харсыыта бой быков; 3) перен. столкновение, борьба; бу харсыыттан кини кыайыылаах таҕыста из этого столкновения он вышел победителем.

1. и. д. от ыбыс= соединение, смыкание; 2. 1) стык, шов; 2) промежуток # ыпсыыта кыттыбатах а) неслаженный, несогласованный; ыпсыыта кыттыбатах ырыа нестройное пение; б) неладный; нескладный; ыпсыыта кыттыбатах таҥас нескладная одежда.

аат. Дойдулар, судаарыстыбалар икки ардыларынааҕы быыс. ☉ Граница (государственная)
Кыраныысса таһыгар. Кыраныысса таһынааҕы дойдулар.  Сэрии, кистэлэҥ, уоран чуҥнаһыы сүтэн, кыраныыссалар бары ыһыллыбыттар. Амма Аччыгыйа
Тутуу кылаабынай инженерэ Гаврил Федорович Биянов Сэбиэскэй Сойууска, кыраныысса да таһыгар барыта биэс гидростанцияны туппут бөдөҥ специалист. Суорун Омоллоон
△ Туох эмэ икки ардын быыһа. ☉ Граница, рубеж, стык между чем-л.
Сыай Баһылай соҕуруу Хатыҥ Үрэх диэн сиринэн Дьокуускайтан Бүлүү кыраныыссатын быһааран эҥкээйилэспит. Саха сэһ. I
Тыл быысаһыыта — хоһооҥҥо тыллар икки ардыларынааҕы кыраныысса. ВГМ НСПТ

аат.
1. Халлаан сир уонна уу ньуурун кытта силбэһэн көстөр ыпсыыта. ☉ Видимая граница неба и земной или водной поверхности, горизонт
Ыраах иһэр борохуоттар буруолара маҥнай уу-халлаан силбэһэн көстөр сиксиктэригэр синньигэс тимир тоһоҕо курдук өрө тыргыллан көстөллөр. Амма Аччыгыйа
Ханна эрэ ыраах халлаан сиксигэ сиргэ тиийэ силбэһиэр диэри бара турар. Сэмээр Баһылай
Улуу Туймаада саҕахтара сир-халлаан сиксигэр күөх тумарык буолан силбэһэр киэҥ нэлэмэн хочолоругар сандал саас сатыылаата. «Кыым»
2. Алаас сыыра хонуутун кытта ыпсар миэстэтэ. ☉ Стык краёв аласа с основанием окружающей его возвышенности, «угол земли»
Алаас сиксиктэрэ араас өҥнөөх сир симэҕэ отунан киэргэнэллэр. Амма Аччыгыйа
Сир-дойду ньуура, сиксигэ сиккиэр салгынтан араас эгэлгэ өҥүнэн арылыйа оонньуо. «Кыым»
3. Туох эмэ (хол., иһит) ойоҕоһо түгэҕин кытта ыпсыһар кырыыта. ☉ Линия соединения боковины и основания чего-л. (напр., посуды). Сир сидьиҥ үөнэ Чэҥэрикээн кутуйах [чабычаҕы] Сиксигин сирийэ кэбийдэ. Саха фольк. Уйбаан уһааты иҥнэри анньан баран, сиксигинэн төкүнүтэн умуһах тахсыы аанын аттыгар аҕалбыт. Саха сэһ
1977
Чапчааһыннары иһит үөһээ айаҕынааҕы кытыытыгар уонна сиксигэр тигэллэр. ПСН УТС
4. Туох эмэ саамай түгэҕэ, түгэх кырыыта. ☉ Самый дальний угол, край чего-л.
Муус Кудулу Далай сиксиктэригэр, иччитэх арыыларыгар …… таба аһылыга дэлэйдик үүнэрэ. Далан
Дьон мунньахтыыр саалаҕа тоҕо сууллан киирэн …… лаһыгыраччы олорунан кэбистилэр. Саала да киэҥ. Сиксигэ да харааран көстүбэтэ. В. Титов
Кэбиһиилээх оттору хайдах да үчүгэйдик тиэйбитиҥ иһин, сир оҥхойугар, кэбиһии сиксигэр хайаан да от түгэҕэ ордор. «Кыым»
♦ Сири сиксигинэн (халлааны улаҕатынан) — киэҥ сири, ырааҕынан (хол., арҕар, эҥис). ☉ Самых крайних точек земли, самых дальних краёв (напр., достигать)
Дьөгүөрсэ Тырынкаайап сири сиксигинэн, халлааны улаҕатынан эргийэн кэллим диирэ. Н. Якутскай
Итиэннэ дьэ чэйдии олорон, сири сиксигинэн, халлааны улаҕатынан сэһэргэһии буолар. И. Данилов
Кылааннаах туһа диэн сири сиксигинэн эргийэрбит. «ХС». Сир (сир-халлаан) сиксигэ — ыраах, кытыы сир; сир улаҕата. ☉ Дальние края, край земли; окраина
Сэһэнэ сири-халлааны сиксигинэн эргийэр, аан дойдуну арҕарар. Софр. Данилов
Манна, сэрииттэн ыраах, сир сиксигэр даҕаны, ас-таҥас адьас кэмчитийбитэ. М. Ефимов
Миэхэ тиийдэххинэ, хайа наада эмкин сир-халлаан сиксигиттэн даҕаны булуохпут. С. Федотов
ср. монг. шигшиг ‘плен’

аат.
1. Икки тус-туспа туохтар эмэ холбонор, сыстар сирдэрэ. ☉ Место соединения, сцепления чего-л., шов, стык
Уола туппут баанньыгын бэрт өр бириинчиктээн, ордук «немецкэй муннук» ыпсыыларын иҥэн-тоҥон көрөн астынна да, сөхтө да. Н. Лугинов
Пуойас көлөһөлөрө рельсэлэр ыпсыыларыгар тилир-талыр охсуллан, тигинээн-таҥынаан ырааттар ыраатан испитэ. Н. Якутскай
Биир кыра оҥоһук ыпсыытын кыайан булбаккабын, Шакировка сүбэлэтэ тиийбитим. «ХС»
2. Кэккэлэһэ баар туохтар эмэ икки ардыларынааҕы силбэһэр сирдэрэ. ☉ Узкое место между двумя объектами, промежуток, отделяющий их друг от друга
Ыпсыылара-ыллыктара суох куталарытумаралары барытын чиэрэстээн, кинини ситээри кытылынан эккирэтиһэ да барар сатамматын [Луха] таба таайбыт. Амма Аччыгыйа
Кэккэлэһэ турар икки ампаар ыпсыытыгар толору симиллибит мууска тиийэн көрбүтэ, муус кыралыыр сүгэтин ким эрэ ылан барбыт. Эрилик Эристиин
3. көсп. Туох эмэ кирбиитэ, быысаһар сирэ, бүүрүгэ (хол., халлаан сири кытта ыпсыбытын курдук көстөр куйаар кыраныыссата, уу уонна сир). ☉ Линия, граница, где сходятся, смыкаются два объекта (напр., небо и земля)
Кини санаатыгар, халлаан өрүһү кытта ыпсыытын силэйэ анньан, кыталыктар кылбаарыһан тахсаннар, кинилэр дьоллорун уруйдаан, кыҥкыырыктыы ыллыахтарын, кырыйа көтүөхтэрин сөп эбит. А. Фёдоров
Биһиги кинилиин бииргэ, Хаҥалас уонна Өлүөхүмэ оройуоннарын ыпсыыларынан, Өлүөнэ өрүс икки эҥээринэн сылдьан үлэлээбиппит. Тумарча
Биһиги икки атах сэдэхтик үктэнэр сиригэр, оройуоммут Амурскай уобалаһы кытта быысаһар ыпсыытыгар Оллоҥсо үрэҕин түбэтигэр олоробут. «Кыым»
4. көсп. Бириэмэ, кэм-кэрдии, дьыл, уларыйар, солбуллар кэмэ. ☉ Промежуток между двумя временными циклами (напр., сезонами года, эпохами)
Онон күһүннээх кыһын ыпсыыларын манна, Амма аргыарыгар, көрсөр буолла. В. Яковлев
Холкуос буҕалтыарыйата хаһан баҕарар, оттон икки дьыл ыпсыытыгар эгэ эрэ дуо, үгүс киириилээхтахсыылаах буолааччы. С. Федотов
Икки үйэ ыпсыытын үгүс дьоннорун курдук, эмиэ ханна да биллибэтэх, тугунан да дьонтон чорбойо сатаабатах, биллибэт-көстүбэт курдук тутта сылдьыбыт. «ХС»
5. көсп. Дьон бэйэ-бэйэлэрин ыккардыларынааҕы эбэтэр кимиэхэ-туохха эмэ сыһыаннара. ☉ Дистанция, расстояние во взаимоотношениях между кем-чем-л.
Бэҕэһээ киэһэ буолбут биэчэр дьону чугасаһыннартыырын оннугар кинилэр икки ардынааҕы ыпсыыны эбии аппатан биэрдэ. Г. Нынныров. Иҥсэ-обот быһыы айылҕа уонна киһи икки ардыларынан киирдэҕинэ, ол содулугар киһи уонна айылҕа ыпсыыта атан, бу бэйэлээх кыыллар имири эһиннэхтэринэ… «Кыым»
♦ Ыпсыытын бул (буллар) кэпс. — туох эмэ сүрүн өттүн, сүнньүн чуолкайдаа, быһаар. ☉ Решить, разрешить какую-л. проблему
Тыаҕа барар киһиэхэ саа оннугар быһаҕы биэрэр, итини барытын Уйбаанча туох да диэн, ыпсыытын булан, кыайан быһаарбат. Н. Якутскай
[Бандьыыттарга тутуллубут Уулаах:] Хотунуом, Настаа, бука аһынан-харыһыйан ыпсыытын булларан биэрэргэр көрдөһөбүн. Эрилик Эристиин
Ыпсыытын кытар көр кытар II. Көлөнү, оту-маһы, сыарҕаны — арааһы барытын айдаана суох ыпсыытын кытара сылдьар Дьөгүөр Сүбэлиирэп дьаһайар. Амма Аччыгыйа
Быһата, [эдэр учуутал] үлэлээбит үлэтэ куруук ыпсыыта кыттыбат, сатаҕай буолан иһэрэ. Н. Лугинов
Лука бэрт наҕыл, туохха да тиэтэйбэт-саарайбат киһи курдук буолан баран, барыныбары түргэнник бүтэрэн, хайдах эрэ ыпсыытын кытаран иһэр үгэстээҕэ. Д. Таас
Тоҕуттан түһэн, үөһэ-аллара көрбүт долборук ыпсыыта дьэ кытынна. «ХС». Ыпсыыта кыттыбатах — сатамматах, саргы сатаҕай, табыллыбатах. ☉ Не найти общий язык, не достичь взаимопонимания
Бааска биһикки хайдах эрэ ыпсыыбыт кыттыбатаҕа. Далан
Этиһэллэрэ икки эккэлэһэллэрэ икки тэҥ эрдээх-ойох баар буолаллар. Олор хаһан да ыпсыылара кыттыбат. Болот Боотур
ср. уйг. жапсар ‘сомкнутый’