правовое государство

частно-публичное партнерство

представительный орган местного самоуправления

коллегиальный орган местного самоуправления

государственный надзор за органами местного самоуправления

государство || государственный; Сэбиэскэй судаарыстыба Советское государство; судаарыстыба кыраныыссата граница государства, государственная граница.

государство

государственный орган по управлению государственным имуществом

государственная собственность

орган государственной власти

государствен н ые должностные лица

минимальный государственный социальный стандарт

делегированные государственные полномочия

механизм государства

федеральная государственная собственность

государственный или муниципальный долг

унитарное государство

государственная регистрация объекта недвижимости

государственная регистрация прав на недвижимость

публичная власть

органы публичной власти

уполномоченный орган

уст. длинный; былаа илиилээх атахтаах киһи человек с длинными руками и ногами.

смешивать что-л. с чём-л.; ср. булаа=.

в разн. знач. власть; Советскай былаас Советская власть; олохтоох былаас органнара органы местной власти; итинэн кини былааһа бүтэр на этом и кончается его власть.

власть

функциональное разделение власти

горизонтальное разделение властей

вертикальное разделение властей

организация власти

разделение властей

орган по управлению муниципальным имуществом

местная власть

бюджетные полномочия органов государственной власти

юридические лица публичного права

нареч. шатаясь (ходить); зигзагами (лететь); тэлиэс-былаас хаамп = идти шатаясь; тураах тыал утары тэлиэс-былаас дайбаан иһэр ворона против ветра летит зигзагами.

аат. Бырабыыталыстыба уонна кини уорганнара баһылыктаах дойдуну салайар, экэниэмикэтин, социальнай структуратын харыстыыр политическай тэриллии уонна оннук политическай тэриллиилээх дойду. ☉ Государство
Көмүс үлэһиттэрин аһынан, таҥаһынан судаарыстыба хааччыйыахтааҕа кыаллыбакка, дьон-сэргэ хоргуйар уһукка тиийбит үһү. И. Никифоров
[Тима:] Дьоҥҥо, судаарыстыбаҕа туох да туһаны оҥорбокко сылдьаммын, бэлэми кэрбээччи, паразит буолуом кэриэтэ өлбүтүм ордук. Л. Габышев

I
туохт.
1. Тугу эмэ атыны кытта холбоон булкуй. ☉ Смешивать что-л. с чем-л.
Күөх окко суулаатахха, атыыр оҕус сыллаабат; сыаҕа былаатахха, ыт сымсайбат (өс хоһ.). Хатыҥ саҥардыы үүнэн эрэр сэбирдэҕин симэһинин квасцыга былаатахха, бэртээхэй диэн мутукча күөҕэ өҥнөөх кырааска тахсар. Суорун Омоллоон
Хаппыт лэппиэскэни тууйастаах суоракка былыы-былыы, аһаабытынан бараллар. А. Федоров. Сайын кииһилэни уонна эҥин араас оту хомуйан балыгы кытта былаан өллөнөллөрө. ДФС КК
2. көсп., кэпс. Лаппа баһый (тустан, сүүрэн эҥин). ☉ Намного превосходить, легко одолевать, осиливать (в борьбе, беге и т. п.)
«Оо, сүрдээх киһи эбит, доҕоор, биһиги дьоммутун былаан көрүө суох!» — диэн дьулайбыттарын биллэрэллэр. «ХС»
ср. тюрк. булҕа, монг. була — ‘мешать, смешивать’
II
даҕ. Уһун. ☉ Длинный
Былаа киһи. ПЭК СЯЯ
Былаа илиилээх-атахтаах киһи. ПЭК СЯЯ. Утар. кылгас

I
былаа диэнтэн холб. туһ. Муҥ булсуспатын, Сор солбонуппатын, Алдьархай ааҥнаабатын, былаҕай былааспатын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чаччыынаны чаастанабын, Быыбарынайга былааһабын, Сэтээтэли сэргэстэһэбин. Суорун Омоллоон
Мин туран дьоҥҥо былааһабын. М. Доҕордуурап
Мутукчалаах боруода ортотугар тиит баһыйар, киниэхэ харыйа уонна эриэхэлээх мас (сыалаах) былааһаллар. МС МК
II
аат.
1. Судаарыстыбаны салайар быраап, политическай баһылыктааһын. ☉ Власть (политическая)
Үлэһит былааһын көмүскүөх буоламмыт, Үҥүүнү-ыстыыгы тутаммыт турбуппут. П. Ойуунускай
Сэбиэскэй былаас өрөгөйдөөбүтэ. Онтон ылата Максим Аммосов уонна Платон Ойуунускай албан ааттара күн аайы ааттанар буолбута. Амма Аччыгыйа
2. Киин уонна олохтоох былаас уорганнара. ☉ Власть (органы центральной и местной власти)
Былаас Дьокуускайдааҕы бэрэстэбиитэлинэн оробуочайдар дьокутааттарын сэбиэтэ буолар, ханнык да мантан атын тэрилтэлэр дьаһаллара сокуоннайынан ааҕыллыбат. Амма Аччыгыйа
Хас-хас былаас уларыйда. С. Ефремов
Дьадаҥы аймахха ходуһа бэрдин Сэбиэскэй былаас бысталаан биэрдэ. Эллэй
3. Кими-тугу эмэ салайар, дьаһайар быраап уонна кыах. ☉ Власть (право и возможность управления, распоряжения кем-чем-л.)
Былааскын үрдэппиккин, батараактары мунньахтан үүрбүккүн. С. Васильев
Бэйэҕэ эрэл, бэйэ кыаҕын иһинэн былаас баар. Бу икки сыл устата аҥардас институт кылаабынай архытыактарын дуоһунаһыгар олорон баһаам үлэни оҥордум. Н. Лугинов
Эбээннэр, эбэҥкилэр, чукчалар, дьүкээгирдэр ортолоругар биистэр баһылыктара бэйэлэрин былаастарын, сабыдыалларын ыһыкта иликтэрэ. И. Аргунов
◊ Былааска киир — судаарыстыбаны салайыыны саҕалаа, былааһы ыл. ☉ Взять власть, встать у власти. 1933 сыллаахха Германияҕа нацистар былааска киирбиттэрэ

сыһ.
1. Көнөтө суохтук, түөрэҥэлээн, байааттаҥнаан ыла-ыла (хаамп, хамсан). ☉ Покачиваясь, пошатываясь (идти, лететь)
[Дааҕынай кыылым] Тэнтик-мунтук көппүт, Тэлиэс-былаас дайбаабыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Хабылдьыйа Харытыана] тахсан тэлиэс-былаас хаамыталыыр. Күндэ
Баачыка холуочук тэлиэс-былаас дайбаан киирэр. И. Гоголев
2. көсп., кэпс. Толкуйа суох, толкуйдаабакка (хол., саҥар, дьаһай). ☉ Необдуманно, бестолково (напр., говорить, распоряжаться)
[Соҕотох бэйэтэ] тэлиэс-былаас хамаандалаабыт үлэтэ ыпсыыта кыттыбакка, кини мэлдьи туолката суох түбүк үөһэ түһэ сылдьар. «ХС»

I
аат. Тыынар-тыыннаах, үүнээйи организмын туохха эмэ аналлаах чааһа, сорҕото. ☉ Часть организма, имеющая определённое назначение, орган
Мэйии — киһи өйүн-санаатын үөскэтэр уорган. ППА БЭХКК
Тыынар уорганнарынан мурун, бэлэс, хабарҕа, тыҥа буолаллар. Ыанньыксыт с. Сылгы бигиир уоргана киһи сөҕүөн курдук үчүгэй сайдыылаах. Кини этинэн-сиининэн бүтүннүүтүнэн, бэл, туйаҕынан кытта бигээн билэр. «Кыым»
Силис, умнас, сэбирдэхтэр, сибэккилэр уонна астар үүнээйи уорганнара диэн ааттаналлар. КВА Б
◊ Билэр уорган анат. — киһи тас эйгэни билэригэр көмөлөһөр организмын чааһа, сорҕото. ☉ Орган чувств
Киһиэхэ биэс суол билэр уорганнар бааллар. Олор тула туох баарын киһиэхэ биллэрэллэр, куттал туһунан сэрэтэллэр. Ол — харах, кулгаах, мурун, тыл, тирии. КЗА АҮө
II
аат. Судаарыстыба эбэтэр уопсастыба ханнык эмэ (үксүгэр салайар, хонтуруоллуур) тиһигин туох эмэ анал сыаллаах-соруктаах тэрилтэтэ. ☉ Государственное или общественное учреждение, входящее в состав определённой системы управления и обладающее соответствующими функциями, орган
«Хотугу сулус» сурунаал литературнай кириитикэни көҕүлүүр, тэрийэр, сүрүннүүр уорган буолуохтаах. Софр. Данилов
[Назар:] Уорган үлэһитэ чиэһинэй буолуохтаах. Р. Баҕатаайыскай
Дириэктэр олохтоох салайар уорганнары кытта сөптөөх сыһыаны олохтоон …… тэрээһин үлэни күүскэ ыыппыта. «ХС»
◊ Бэчээт уоргана көр бэчээт. Таайым ити сылларга улуус бэчээтин уорганыгар эппиэттээх үлэҕэ үлэлээбитэ

a. arch. long