правовое государство
Якутский → Русский
быраапка олоҕурар судаарыстыба
кэтэх хаһаайыстыба уонна судаарыстыба кыттыгастара
частно-публичное партнерство
олохтоох салайыныы уорганнарын судаарыстыба хонтуруоллааһына
государственный надзор за органами местного самоуправления
өҥөнү оҥоруу ньымата
способ предоставления услуг
судаарыстыба
государство || государственный; Сэбиэскэй судаарыстыба Советское государство; судаарыстыба кыраныыссата граница государства, государственная граница.
судаарыстыба
государство
судаарыстыба баайын-малын дьаһайар судаа-рыстыбаннай уорган
государственный орган по управлению государственным имуществом
судаарыстыба бас билиитэ
государственная собственность
судаарыстыба былааһын уоргана
орган государственной власти
судаарыстыба дуоһунастаах сирэйдэрэ
государствен н ые должностные лица
судаарыстыба олоххо-дьаһахха халыыбын алын кээмэйэ
минимальный государственный социальный стандарт
судаарыстыба утаарбыт боломуочуйалара
делегированные государственные полномочия
судаарыстыба үлэлиир ньымата
механизм государства
судаарыстыба федеральная! бас билиитэ
федеральная государственная собственность
судаарыстыба эбэтэр муниципалитет иэһэ
государственный или муниципальный долг
унитарнай судаарыстыба
унитарное государство
үп хамсыыр ньымата
финансовые механизмы
хамсаабат баай-дуол барымтатын судаарыстыба сурукка киллэриитэ
государственная регистрация объекта недвижимости
хамсаабат баайга-дуолга быраабы судаарыстыба сурукка киллэриитэ
государственная регистрация прав на недвижимость
ньыма
приём, метод, средство; сурукка үөрэтэр ньыма метод обучения письму.
үлэлээ-хамнаа=
трудиться, работать (долго, сосредоточенно).
үлэлээ=
работать, трудиться; тутууга үлэлээ = работать на строительстве; норуот туһугар үлэлээ = трудиться на благо народа; хаачыстыбалаахтык үлэлээ = делать что-л. качественно; ааҕар саалаҕа үлэлээ= заниматься в читальном зале.
Якутский → Якутский
судаарыстыба
аат. Бырабыыталыстыба уонна кини уорганнара баһылыктаах дойдуну салайар, экэниэмикэтин, социальнай структуратын харыстыыр политическай тэриллии уонна оннук политическай тэриллиилээх дойду. ☉ Государство
Көмүс үлэһиттэрин аһынан, таҥаһынан судаарыстыба хааччыйыахтааҕа кыаллыбакка, дьон-сэргэ хоргуйар уһукка тиийбит үһү. И. Никифоров
[Тима:] Дьоҥҥо, судаарыстыбаҕа туох да туһаны оҥорбокко сылдьаммын, бэлэми кэрбээччи, паразит буолуом кэриэтэ өлбүтүм ордук. Л. Габышев
ньыма
аат.
1. Туох эмэ үлэни толорорго, тугу эмэ олоххо киллэрэргэ туттуллар дьайыы, биэскэ. ☉ Способ, метод
Ахсаанын үс ньыманан суоттаан көрбүтэ тахсыбатаҕа. Н. Лугинов
Булка онтон ордук судургу уонна куттала суох ньыма баар буолуон сатаммат. Н. Заболоцкай
Оту тыраахтарынан кыдамалыырга саҥа ньыманы булан үлэ таһаарыытын тоҕус төгүл үрдэттилэр. И. Данилов
Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр тииҥи бултааһын сүрүн ньыматынан саанан бултааһын буолар. «ХС»
2. Уус-уран айымньыларга уонна чинчийэр үлэҕэ туттуллар миэтэт. ☉ Методы и приёмы (художественные или научные)
Биһиги айар ньымаларбыт элбэх араас өттүлэрдээҕин биһиги хааччахтаабаппыт, бу эҥин араас ньымаларбыт бука барылара биир суоллаахтар, биир улуу соруктаахтар. П. Ойуунускай
Алексей Кулаковскай норуот ырыатын ойуулуур-дьүһүннүүр ньымаларын (дорҕооннор дьүөрэлэһиилэрэ, уларыйбат эпиитэттэр, биири хаста да төхтүрүйэн ойуулааһын уо. д. а.) туттара. Софр. Данилов
Былыргы фольклорга силлиэ, холорук, этиҥ тыаһа бухатыырдар охсуһууларын …… түргэнник дьүһүннүүр ньыма буолаллара. КНЗ СПДьНь
үлэлээ
туохт.
1. Тугунан эмэ дьарыктан, бэйэҥ үлэҕинэн туох эмэ дьайыылары оҥор. ☉ Работать, трудиться
Дьиҥэр, маннык куһаҕан сааска, күн көрө түстэр эрэ үлэлээбитинэн барыахха баара. П. Егоров
Бэрт дьаныардаахтык көлөһүнү кэрэйбэккэ күнүстэри-түүннэри үлэлиибит. И. Данилов
[Ийэлэрэ] куоракка олордоҕуна, ыалларга илии-атах буолан, иппэй-туппай үлэлээн, ханнык эмэ харчы сыыһын өлөрөр. Ф. Софронов
Атастарым, кэлэн үлэлээбиккитигэр баһыыбаларыҥ! М. Доҕордуурап
2. Туох эмэ аналгынан дьайар туруктаах буол, дьай (хол., тэрилтэ, тиэхиньикэ, собуот). ☉ Действовать, функционировать (напр., о заводе, технике)
Манна [Кэмпэндээйигэ] эмтээх бадараанынан эмтиир сонотуоруй үлэлиир. И. Данилов
Ханна эрэ тыраахтар үлэлиир. Н. Заболоцкай
Бүлүмүөт үлэлээбитин курдук үлэлиир. Т. Сметанин
3. Ханна эмэ, ханнык эмэ тэрилтэҕэ сулууспалаа, ханна эмэ туох эрэ эбээһинэһин толор, дьарыктаах буол. ☉ Работать, иметь какое-л. занятие, служить где-л. Кини сэрии буолуон иннинэ сэбиэт кулуубугар үлэлээбитэ. Суорун Омоллоон
Үгүс сылларга буостаҕа үлэлээбитим. Н. Якутскай
Кыыс …… кыһынын оҕо саадыгар таҥас сууйааччынан үлэлээбитэ үһүс сыла буолла. Т. Находкина
Еще переводы: