сумасшедший; безумный; иирээки аҥардаах полусумасшедший.

сыһ. Иирээки киһи курдук. ☉ Как сумасшедший, подобно сумасшедшему. Иирээкилии быһыыланар

м. 1. уст. (сумасшедший) өйө суох, иирээки; 2. (безрассудный человек) өйө суох, толкуйа суох киһи.

иирээн-кутураан — иирэн ыалдьар, төбөтүнэн ыалдьар. ☉ Сумасшедший, душевнобольной
Аһааҕай ойуун диэн киһи оҕо эрдэҕиттэн иирээнкутураан буолан, бырааттара абааһы көрөллөр. Саха сэһ. I

прил. 1. (сумасшедший) иирбит, өйө хамсаабыт; 2. в знач. сущ . м. иирээки; он ходит как помешанный кини иирээки курдук сылдьар; 3. на ком-чём, перен. разг. ылларбыт, иирбит; он помешан на театре кини театрынан иирбит.

прил. 1. уст. (сумасшедший) өйүн сүтэрбит, иирбит; 2. (безрассудный) өйө суох, толкуйа суох, баламат; безумное намерение өйө суох сорунуу; 3. разг. (очень сильный) олус, наһаа; безумная усталость наһаа сылайыы.

прил. 1. (непокорный, необузданный) содуомнаах, бардам; буйный нрав бардам майгы; буйный сумасшедший содуомнаах иирээки; 2. (бурный, порывистый) дохсун; буйный ветер дохсун тыал; 3. (о растительности) өлгөм; буйные побеги өлгөм тахсыы.

хал буол — салҕан хаал, салт. ☉ Стать неприятным, скучным (от однообразия); надоесть, приесться
Уолаттар да, саастарын тухары сөмөлүөтү көрөнкөрөн хал буолбут дьон, кинини оччо кэрэхсии барбатылар. Амма Аччыгыйа
Дьоннор хал буолан хаалан саҥарбаттар. А. Фёдоров
ср. др.-тюрк. хал ‘глупый; сумасшедший’

сыһыан холб. Кими эмэ өйө, оттомо суох диэн чэпчэкитик үөхсүүнү көрдөрөр. ☉ Легкое бранное выражение осуждения, порицания кого-л. (дурень такой, сумасшедший)
Иирээки баара, тоҕо онно барбытай.  Иирээки баара, сэбин-сэбиргэлин ыһан кэбиһэн барбыт дии! «ХС»
Иирээки баара, бу икки ынаҕын ыабакка оонньууга ыстаммыт быһыылаах. «ХС»

туохт.
1. Иирбит киһи курдук олус баламаттык быһыылан, айдаар-куйдаар, толоостук кыыһыр. ☉ Вести себя буйно, как сумасшедший, скандалить, находиться в крайнем раздражении
Итирдэр эрэ ииригирэн турар.  Эстибит эргэ олох адьырҕалара Ииригирэн, кыыллыйан сэтэрбиттэрэ. С. Васильев
2. Наһаа дохсуннук, тыаһаан-ууһаан көһүн, баар буолан хаал (айылҕа көстүүтүн туһунан). ☉ Проявляться бурно, с шумом (о буре, ливне и т. д.)
Долуой тыал суоҕар күөллэрэ Долгуннанан ииригирэр. Күннүк Уурастыырап
Хаардаах хараҥа холорук чыскыытыыр, дуугунуур, ииригирэр, тула силбиэтэнэр. Н. Габышев
3. көсп., сөбүлээб. Туох эмэ куһаҕанынан күүскэ үлүһүй. ☉ Сильно увлекаться чем-л. дурным
Халабырдаах сэриинэн ииригирбит Венецияҕа маар сүрэҕинээҕэр кини болото ордук наада кэмэ этэ. Эрчимэн
Дохсун Доодоҥ …… тимир кистэлэҥин билэн өссө ордук сэриинэн ииригириэн баҕарар. Н. Тобуруокап