Якутские буквы:

Якутский → Якутский

суохтат

туохт. Суох киһинэн атыттар итээбэттэрин курдук кинини солбуй, кини оҥоруохтааҕын оҥор (үксүгэр буолб. ф-ҕа тут-лар). Заменить кого-л. так, чтобы другие не чувствовали его отсутствия (обычно употр. в отриц. ф.)
Кини бырааттарыгар ийэлээх аҕаларын суохтаппат, кинилэри эрэллээх солбуйааччы быһыытынан көстөр. Г. Нынныров
Сэриигэ барбыт эр дьону суохтаппакка оҕо-дьахтар түмсүүлээхтик айа-тута олорбуттара. И. Егоров
«Үчүгэй ийэ куһаҕан аҕаны суохтаппат» диэн өс хоһооно этэринии, кини былааһа дьиэҕэ муҥутуур улахан. Н. Босиков

Якутский → Русский

суохтат=

побуд. от суохтаа =; кини биһигини суохтатыа суоҕа он не даст почувствовать наше отсутствие (будет успешно справляться и с нашей работой).


Еще переводы:

урутаа

урутаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ким, туох эмэ иннигэр түс, инникилээ, бастаа. Опережать, быть впереди
Эн урутууруҥ наадатыгар тугу ситистэххинэ сатанарый? В. Яковлев
Ипподром арҕаа баһынааҕы өҕүллүүгэ мин атым урутаан кылбас гынан таҕыста. И. Семёнов
Кус бииһиттэн, биллэн турар, көҕөн урутуо, маҥнай тахсыбыт ууга кини бэйэлээх маатыргыа. И. Никифоров
2. кэпс. Ким эмэ иннинэ, бастакынан олох олорон бүт, өл (хол., кэргэнниилэртэн биирдэстэрэ). Скончаться, умереть первым (напр., об одном из супругов)
Эн биһикки түөрт уон сыл Эйэлээхтик олорбуппут. Эмээхсиним эрэйдээх, Эн урутаан бардаҕыҥ... Күннүк Уурастыырап
Бииргэ өйөһөн олорон бүттэхпит ити, эн урутаатыҥ. П. Аввакумов
Хомойуох иһин, Любовь Фёдоровна Николай Егоровиһы хас да сыл иннинэ урутаан хомоппута даҕаны, улаханнык суохтаппыта даҕаны. М. Чооруоһап

саймаар

саймаар (Якутский → Якутский)

туохт.
1. фольк., поэт. Сырдыгынан, сылааһынан сылаанньый, сылаанньыйа наскый (хол., сааскы күн, сылаас туһунан). Ласкать, наполнять теплом, светом, пригревать, согревать (о весеннем солнце)
Чубуку, бүүчээн, кулааһай, Чочур мырааннарга чуоҕуһаннар, Сайын күөх уйгута, куйааһа Саймааран кэлэрин санааннар, Өрөһө-чөрөһө түстүлэр. Болот Боотур. Бу аата — Сахам сиригэр Саймаарда Сайаҕас бэйэлээх Сааскы сарсыарда. С. Данилов
Сааскы саймаарбыт салгыҥҥа тоҕо дьулуруйан үрдүктүк өрө хоройбут буруолар хоту диэки хоҥкуйан түспүт этилэр. Эрилик Эристиин
Бэҕэһээҥҥитээҕэр бүгүн быдан ордук сайыҥҥы күн, саймааран тахсан, Лоҥкууда толоонун туналыччы сырдатта. М. Доҕордуурап
2. кэпс. Тугунан эмэ саатаан, аралдьыйан оҥоруохтааххын оҥорума; улдьаар. Стать рассеянным, невнимательным; отвлечься от главного
Миэхэ бэйэбин суохтаппакка, дьиэни-уоту, сүөһүнү-аһы дьаһайан көрдөрөр, ол-бу ахсын саймаарбат кэргэн наада. Софр. Данилов
[Эдэр оҕо] үөрэххэ барарын куруутун саныы сылдьыах тустаах, саймааран эҥин хаалбакка. У. Нуолур
[Уолбут] эбиэт кэнниттэн утуйар үгэстээҕэ. Саас буолан, саймааран утуйуон олох баҕарбат буолан хаалла. Багдарыын Сүлбэ
Күннээҕини умнан, атыҥҥа аралдьый (киһи санаатын туһунан). Переключиться на более приятное, отойти, уйти от повседневного (о мыслях)
Кини өйө-санаата кэнникинэн эбии саймааран барда. С. Никифоров
Долгун саҥарара буоллар Сэһэнньит да буолуо этэ. Санаа саймаарар, сүрэх ууллар Сэһэннэрин кэпсиэ этэ. И. Эртюков
ср. монг. жаймор ‘отклоняться, уклоняться в сторону’

буруо

буруо (Якутский → Якутский)

аат.
1. Умайыыттан үөскүүр күл, чох о. д. а. булкаастаах өрө көтөн тахсар ыыс, чаан. Дым, чад
Тиэргэннэргэ түптэ иитэн, Торҕо буруо унаарыйда. Күннүк Уурастыырап. Табах хойуу буруота, көмүлүөк оһох тардан, долгуннаан устар. М. Доҕордуурап
2. эргэр. Ыал, дьиэ кэргэн, туспа хаһаайыстыба. Семья, отдельное хозяйство
Мэкчиргэ аҕатын ууһун сүүрбэ биэс буруо (сэттэ уон биэс дууһа) дьону арааран туспа Төлөй нэһилиэгэ оҥороллор. Саха сэһ. II
Нэһилиэк баайдара, сэниэ ыаллара, баара эрэ сүүрбэттэн тахса буруо, сэттэ сүүсчэкэ күрүө сири апчарыйан олороллор. М. Доҕордуурап
Ити аата Өлүөнэ биэрэгэр эбилиннэ биир буруо. Т. Сметанин
ср. тюрк. пур, бур ‘зола’
Булкуһа буруолаах — ыкса ыаллыы олорор. Ближайший сосед
Үргүлдьү өтөхтөөх, Тилиһэ тиэргэннээх, Булкуһа буруолаах, Хобул хотонноох, Биир миҥэлээх …… уолан киһи баар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Буруота быһынна көр буруота сүттэ. Сорох ыаллар имири быстаннар, алаһа дьиэлэрэ сабыллыбыт, аал уоттара умуллубут, уһун буруолара быстыбыт. П. Ойуунускай
Алаһа дьиэҕит аана оҥойдун, түннүгэ дьөлүннүн, унаар буруоҕут быһыннын! Н. Якутскай
Ыт Тииһэ Былатыан обургу, төһө өр маннык арҕаспытыгар көҥүл күөдэлгэхтээн, хас ыал буруотун быһаҕын? «ХС». Буруота сабылынна — туспа ыал буолар тэрээһини кыайбакка, ыал аатыттан ааста (ыал устун барда). Потерять возможность самостоятельного существования в качестве отдельного хозяйства
[Мукуйук:] Тымныы түстэҕинэ, таһырдьа быгыа суох буолбут дьоммут... Буруобут сабыллыыһы. Күндэ
Оннугар киһи булан баран барыаҕыҥ, мин буруом сабыллыа дуо? А. Сыромятникова
Бугул да оту Муостаахпар тиэйбэт, Буруобун сабар буоллуҥ ээ, нохоо? Эллэй. Тарабукиннар буруолара сабыллара тирээн кэлбитэ. И. Бочкарев. Буруота сүттэ — бары өлөн, утумнуур, ыал буолар ыччата суох буолан, имниин эстэн хаалла. Умирать, скончаться последним из семьи, не оставив потомства (букв. дым его исчез)
Биир баар эрэ ыалбыт, доҕорбут буруота сүттэҕэ ити. Бу күн кини аатынан аһаан-сиэн бүтүөхпүт буоллаҕа. Эрилик Эристиин
Этэҥҥэ сылдьан, кини оҕолоох-уруулаах дьахтар буолара буоллар, биһиги ийэбит ууһа быстыа суох этэ, оттон кини киһи буолбатаҕына, бары имниин быстабыт, буруобут сүтэр. Суорун Омоллоон
Буруота умулунна көр буруота сабылынна. Буруота умулуннаҕа, Өтөхпүт сүттэҕэ! Тэҥнээх сэтигэр киирдэхпит, Холоонноох хоһуутугар холбостохпут. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сураҕа түҥүрүгэр Өндүрүйээҥҥэ биэрбит үһү. Бэйэбин, тулаайахтарбын буора суох ыһан, буруобут умуллан, кумалааҥҥа барар күммүт кэллэ. М. Доҕордуурап. Буруотун умуруор — ыал аатыттан ааһар, туспа ыал буолар кыахтарын быс, эс. Прекращать чье-л. существование в качестве самостоятельного хозяйства (старинное выражение — обычно о шаманах). [Кыһыл Ойуун:] Оруос Баай суон буруотун Умуруорар оҥоһуулаахпын; Өлбөт үрдүк өрөгөйүн Өлөрөр үрдүк ыйаахтаахпын, Мин үөскүүр үйэ кынатабын, Мин тимир үйэ хахайабын... П. Ойуунускай. <Туспа> буруо таһаар — туспа бэйэтэ дьаһанан олорор ыал, дьиэ кэргэн буол. Быть, стать самостоятельным хозяином, самостоятельной семьей
Кырдьаҕастар бу Байбал баҕайы киһи-хара буолан эһэтин өтөҕөр дьиэ-уот туттан, буруо таһааран олордоҕо диэхтэрэ. Күндэ
Аҕаайы баай удьуора, Баҕарыынньа баай сиэнэ, Кубаҕай быыпсай уола Тэрэнтэй кинээс, тиэргэн тэринэн, дьиэ туттан, буруо таһааран олорор. Болот Боотур
Баабыйдар быйыл да үлэ бөҕөнү үлэлээн, Ньукулайы суохтаппакка бэрт баҕайытык кыстыктарын булан, нусхас бур-бур буруо таһааран олороллор. Р. Кулаковскай
Эһэтэ Дэгэйэр Көстөкүүн ыт мунна баппат ыркый ойуурун солоон, кыстык угун саҕа балаҕан туттан, буруо таһааран, ыал буолан олорбута. С. Никифоров