даҕ. Суруллубут, сурукка киирбит. ☉ Письменный
[Олоҥхо] биһиги сүүрбэһис үйэбит саҥатыгар, суругунан литература тарҕаныаҕыттан ыла салгыы сайдыытын тохтоппута. Эрчимэн
Сахалар суругунан култууралара ХIХ үйэ бастакы аҥаарыттан ыла тарҕанан барбыт. «ХС»
Саха суругунан поэзиятын уобарастааһына икки көрүҥүнэн сайдар. «ХС»

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, су- диэнтэн саҕаланар олохторго сыстар: суру-суптугур, суру-сулбугур. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на су-: суру-суптугур ‘слишком заострённый’, суру-сулбугур ‘слишком узкий книзу’
Дүлүҥү суоран моойдообут, сарыннаабыт курдук сурусулугур, мөп-мөкүчүк киппэ киһи. Болот Боотур
Биир өттүнэн Дима уларыйан хаалбыт, урукку курдук суру-сулбугур. В. Яковлев
[Моржа тииһэ] илин өттө суру-суптугур, төрдүн диэкинэн сыыйа соноон иһэр. «ХС»

аат.
1. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ иһитиннэрэр, кэпсиир ис хоһоонноох кумааҕыга суруллубут суруйуу. ☉ Текст, написанный на бумаге, письмо
Эһигиттэн икки суругу туттум буолан баран, тута эппиэттиир түгэн суоҕа. Н. Лугинов
[Варвара:] Убайыҥ эйиэхэ сурук ыыппыт. Ити остуолга сытар. С. Ефремов
Киниттэн сурук кэлбитэ аҕыйах хонно. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. Сатаан суруйар буолуу, суруйуу үөрүйэҕэ. ☉ Умение писать, навыки письма, грамота
Саха ыччата бэрт уһун кэмҥэ бу букубаарынан сурукка үөрэммитэ. Суорун Омоллоон
[Өрүүскэ:] Оҕонньор кыыһыгар Маайыска сурукка үөрэттэрэр эбит. Күндэ
Сол күнтэн эһэбин сурукка үөрэтэн эрэбин. Т. Сметанин
3. Анал бэлиэлэри (хол., буукубаны) туттан суруйуу. ☉ Система графических знаков, употребляемых для письма, письменность
Былыр норуот суруга суох эрдэҕинэ үөскээннэр, бу кэпсээннэр норуот тыыннаах летопиһын курдук буолбуттар. Саха фольк. Саха дьоно Бётлингк алпаабытынан бэйэ-бэйэлэрин кытта суруйсаллара. Итинэн сахалыы сурук 1851 сылтан ыла тэнийэн барбыта. ЧМА СТСАКҮө
[С.А. Новгородов] үөрэнэр кэмигэр саха тылын анаан үөрэппитэ, фольклору хомуйбута уонна саха суругун олохтообута. ЧМА СТСАКҮө
◊ Кэриэс сурук — киһи өлбүтүн кэннэ хаалар нэһилиэстибэтин хайдах дьаһайар туһунан эбэтэр уопсайынан хаалааччыларга, кэлэр көлүөнэҕэ туһуламмыт суругунан дьаһала, кэс тыла. ☉ Письменное завещание
Кини кэриэс суругар хоруйдаан ырыа суруйбутум. П. Ойуунускай
Кини ытыллыан иннинээҕи кэриэс суругун …… саха ыччаттара үгүс түмсүүлэргэ харахтарыттан уу-хаар баһан, ытаһа-ытаһа, биирдэ эрэ аахпатахтара. И. Федосеев
Хаҥалас нэһилиэгин олохтооҕо «кэргэнигэр уонна оҕолоругар кэриэс сурук» хаалларбыт эбит. «ХС»
Махтал сурук көр махтал. Дуомуна үөрүөн иһин, [уола] бырааһынньыкка махтал сурук тутааччы. А. Сыромятникова. Сурук бэлиэтэ тыл үөр. — этиини эбэтэр этии иһигэр тыллар икки ардыларыгар тохтобулу арааран бэлиэтиир анал бэлиэ (туочука, соппутуой, икки туочука о. д. а.). ☉ Знак препинания
Этии бүттэҕин аайы сурук бэлиэтэ туран иһэр. ЕНВ СТ
Этии кэнниттэн ханнык сурук бэлиэтэ турбутун өйдөөн көрүҥ. КИИ СТ-2. Сурук остуола — олорон үлэлииргэ, суруксуттуурга аналлаах остуол. ☉ Письменный стол
Күөх сукуна сабыылаах сурук остуолун иннигэр тойон дьыала көрө олорор. А. Софронов
Биир биллиилээх учуонай дьиэтигэр сурук остуолуттан уонна олорор олоппоһуттан ураты туттар сэбэ туга да суох эбит. Н. Лугинов
Ыйытыыта суох сурук остуолун аттыгар турар олоппоско лах гына олордо. Н. Абыйчанин. Сурук таһааччы эргэр., кэпс. — буоста таһааччы. ☉ Почтальон, письмоносец
Улахан баҕайы таҥас суумкалаах, сурук таһааччы тиэтэйэн-саарайан иһэр. Д. Таас
Үнүрүүн сурук таһааччыттан Үҥэн-сүктэн көрдөһөн …… Хобороос эбэҕэ кэлбит Хара суругу ылтым. И. Егоров. Сурук үлэтэ кэпс., хом. суолт. — хонтуораҕа олорон үксүн кумааҕы, сурук үлэтин толорор үлэ. ☉ Конторская, сидячая работа
Старательскай бириискэҕэ сурук үлэтигэр үлэлээбитим. Эрилик Эристиин
Дмитрий уон кылааһы бүтэрэн баран, оройуоҥҥа сурук үлэтигэр киирбитэ. М. Попов. Хара сурук кэпс. — сэриигэ сылдьар буойун өлбүтүн туһунан биллэрэр сурук. ☉ Похоронная (извещение)
Кийиитим, уолум хара суруга кэлбитин кэннэ икки сыл кэриҥэ олорон баран, атын киһиэхэ кэргэн тахсыбыта. С. Никифоров
«Аҕам сэриигэ өлбүт, хара суруга кэллэ», — уонна үс муннуктуу тутуллубут саллаат хара суругун тырыттыбыт ыстаанын сиэбиттэн хостоон таһаарда. В. Иванов
ср. чув. сыру ‘письмо’, монг. дьирук ‘рисунок’, алт. дьурук ‘картина’

сурук 3 диэн курдук
Урут саха омук суруга-бичигэ суох буолан, ырыаны билиҥҥи курдук суруйан, литература оҥорон таһаарбат этэ. Эрилик Эристиин
Кытай суругабичигэ хас да уон тыһыынча иероглифтаах. КФП БАаДИ
Курыканнарга VII үйэттэн сурук-бичик тарҕаммыт, киэҥник туттуллар буолбут. «ХС»

1) письменность || письменный; революция иннигэр үгүс кыра норуоттар суруга суох этилэр до революции многие малые народности не имели своей письменности; сурук остуола письменный стол; 2) грамота; сурукка үөрэн = учиться грамоте; 3) письмо; сурукта ыыт = посылать письмо; сурук таһааччы письмоносец; # халлаан суруга филькина грамота.

письменность; сурук-бичик үөскээһинэ возникновение письменности.

n. alphabet