Якутские буквы:

Якутский → Якутский

суудайыы

суудай диэнтэн хай
аата. Ити хаһыыга буурҕаҕа суудайыы иһиллэр. Амма Аччыгыйа
Үтүө суудайыы иэдээҥҥэ аҕалбытын өйдөөн, бырастыы гыммыттара. СЮ ЫБ
Хантан итинник өс-саас, абарыы-сатарыы, өлөрөргө-өһөрөргө суудайыы кэлэрин мин сатаан санаабаппын. «ХС»

суудай

туохт., сөбүлээб. Туохха эмэ наһаа баҕар, дьулус, талас. Усиленно стремиться к чему-л., желать, жаждать чего-л. [Арыгы] чиэһи ситэн туран киртитэр, Суобаһы суудайан туран сууйар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ити мин уонча кур оттоохпор суудайаннар, от көрдөөччүлэр олорпот да, утуппат да буоллулар. Болот Боотур
Кэбис, доҕор! Сорохтор төһө даҕаны эйигин уһуларга суудайбыттарын иһин, бэйэм чааһым утарабын. Р. Баҕатаайыскай
Туохха эмэ ымсыыр, иҥсэр. Зариться на что-л. Көр эрэ маны! Ол мин солкоҕо суудайар, бэлэми аһаан олорорго баҕарар үһүбүн дуо! Софр
Данилов. Аһыыр ас арааһыгар Аһары суудайбаппын. В. Гольдеров
Аанньаҕа даҕаны тарбаҕа такыччы тардаары, ити дьахтар суумкатыгар суудайбыта буолуо дуо? Тумарча
Хааҥҥа (тыыҥҥа) суудай — кими эмэ өлөрөргө дьулус, турун. Жаждать чьей-л. крови
Оннук хааҥҥа суудайбыт буоллаххытына хотуурунан миигин! И. Гоголев
Кини бэйэтин тыыныгар баччааҥҥа диэри ким даҕаны суудайа илигэ. Софр. Данилов
Туохтан ити айылаах киһи хааныгар суудайбыт күтүрдэрий? А. Сыромятникова
ср. телеут. шурҕуун ‘быстро, стремительно’, тув. шууда ‘спеши, торопись’, монг. шуудах ‘двигаться беспрепятственно, к цели’

Якутский → Русский

суудай=

усиленно стремиться к чему-л.; жаждать чего-л.; аска суудай = а) с жадностью тянуться к еде; б) усиленно искать съестное; хааҥҥа суудай = жаждать крови.


Еще переводы:

посягательство

посягательство (Русский → Якутский)

с. суудайыы, апчарыйыы.

воинственность

воинственность (Русский → Якутский)

ж. 1. хорсун быһыы, сэрииһит буолуу; сэриилэһиигэ суудайыы; 2. перен. өргөстөнүү, кырык.

суудат=

суудат= (Якутский → Русский)

побуд. от суудай = понуждать делать что-л.

посягать

посягать (Русский → Якутский)

несов., посягнуть сов. на кого-что суудай, апчарый; посягнуть на чью-л. свободу ким эмэ көҥүлүгэр суудай.

саралаа

саралаа (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1. Туох эмэ араҥаланан сааһынан арахсары хоҥнору хастаа, хастаан ыл, хастыы тарт. Сдирать что-л. с кого-чего-л.. Хатыҥ туоһун саралаа. Ас суутун саралаа
Куобахтарын, тириитин эрэ саралаан баран, туох баар истэри-үөстэри бүтэйдии күөстэригэр укпуттар. Суорун Омоллоон
Хамбаайын хортуоппуй хаҕын саралыыр. ГСҮЦХ
2. кэпс. Ким-туох эмэ таҥаһын, сабыытын устан, хастаан ыл. Срывать одежду с кого-л. или покрытие с чего-л. (напр., скатерть со стола)
[Абааһы кыыһа] таҥаспын саралаан ылан таҥнан баран бэйэтэ ханна эрэ барда быһыылаах. Саха ост. I
Остуол ыскаатарын саралаабыта, кыраан анныгар ыаҕаһы укпута. А. Гайдар (тылб.)
3. көсп. Ким эмэ түктэри быһыытын дьиҥнээҕинэн арыйан көрдөр. Разоблачать кого-что-л., выводить на чистую воду кого-л.
Толстой] уус-уран айымньыта баай-тойот, аҕабыыт аймах сидьиҥ сигилилэрин, албыны, сымыйаны харса суох саралаабыта. Амма Аччыгыйа
[М.К. Аммосов] Эмиэрикэ, Дьоппуон империалистарын суудайыыларын саралыыр элбэх ыстатыйалары, информациялары бэчээттэппитэ. П. Филиппов
4. көр соролоо
1.
Түүтэ саралаан хаалбыт таба тириитэ арбаҕаспыттан уонна ыстааммыттан ураты санныбар иилинэр таҥаһа суох хас эмэ сылы сыллаан сылдьарым. Тэки Одулок (тылб.)
5. көр соролоо
2
[Манчаары:] Суочсоҕотох Чоочо оҕонньор Суохтан соролуурун, Дьадаҥыттан саралыырын Мэһэйдэһэр мэккиэннээх этим. А. Софронов
Иэнин саралаа кэпс. — таһыырынан дьүүллээ, таһыйан кэһэт. соотв. драть как сидорову козу; спустить шкуру с кого-л.; дать чёсу кому-л. «Ол-бу диэбэккэ иэҥҥин саралыы иликпинэ күн сарсын илдьэн кинээскэр төлөө!» — кулуба утары саҥардыбакка симитиннэрээри күргүйдүүр. С. Никифоров
Сирэйин саралаа — саралаа I 3 диэн курдук. Тойон кулуба улахан суумалаах бэриктэри ылбытын дакаастаабытым, сирэйин саралаабытым. Болот Боотур
ср. каракалп. тырнап жаралау ‘оцарапать’
II
туохт. Сара куһу, хааһы бултаа. Охотиться на водоплавающую дичь во время линьки. Былыр баччаҕа саралыыр этибит

дьордьомо

дьордьомо (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Моонньоҕон. Черная смородина
Отон аһы ордорбут, Сугун аска суудайбыт, Дьордьомо аска дьулуспут. Өксөкүлээх Өлөксөй
Моонньоҕоннор-дьордьомолор Моһуок бэрдэ оҕолор, Алҕас угу хамсатыам - Амсайбакка куоттарыам. П. Тобуруокап

сэриимсэх

сэриимсэх (Якутский → Якутский)

даҕ. Сэрииһит, сэриигэ суудайар. Воинственный, воинствующий
Сэриимсэх Япония симиспит дьонноро Кытайы кыргаары кылыстаах сырсаллар. С. Васильев
Хуннар улахан сэриимсэх дьон этилэр. «ХС»

суудайааччы

суудайааччы (Якутский → Якутский)

суудай диэнтэн х-ччы аата
Саамай суудайааччылар Баанньалаах Киэсэ этилэр да, кэлин тоҕо эрэ мөлтөөтүлэр быһыылаах. Р. Кулаковскай
Суудайааччылар элбээн иһиэхчэ айылаахтар. «Чолбон»
Рыжков норуот баайыгар-дуолугар суудайааччылартан биирдэстэрэ. «Сахаада»

воинственный

воинственный (Русский → Якутский)

прил. 1. хорсун, сэрииһит; сэриилэһиигэ суудайар; воинственные племена сэрииһит биис уустара; воинственная политика езриигэ суудайар политика; 2. перен. өргөстөммүт, кырыктаммыт; воинственный вид өргөстөммүт көрүҥ.

самнар

самнар (Якутский → Якутский)

самын диэнтэн дьаһ
туһ. Өлөрсүүнэн суудайбыт Өстөөхпүтүн өһөрөн, Кыргыһыынан кыһайбыт Саастаахпытын самнаран, Эйэ күнэ үүнүөҕэ, Эргиллиэҕим эйиэхэ. П. Тобуруокап
Катюшаҕа туох да суоҕа. Ол иһин Клим, кини кутун-сүрүн самнаран, бары өттүнэн баһыйар этэ. А. Сыромятникова
Бэрик кырдьыгы самнарар. Ханнык эрэ халбархай тойон саһыл-саарба туһугар саха кыра-хара норуотун көлүнэр көлөтүнүү күөмчүлүүр. В. Протодьяконов
ср. др.-тюрк. йеҥ ‘побеждать’