фрукт; фрукты; хаппыт фрукта. сушёные фрукты.

даҕ. Күөх лабаалара суох, хаппыт, такырыччы тарпыт мутуктардаах (маһы этэргэ). ☉ Высохший, имеющий крючковатые высохшие ветви (о дереве). Куруҥҥа онон-манан хохур мастар тураллар
ср. др.-тюрк. хах ‘сухой, сушёный’, п.-монг. хухуур ‘сухостой’

1) частицы, крупицы; таас кыыбаҕа каменная крошка; 2) уст. сушёная и размельчённая озёрная рыба.

прил. 1. (не мокрый, лишённый влаги) кураанах, хаппыт; кураан; сухие дрова кураанах мас; сухое лето кураан сайын; 2. (сушёный) хаппыт, бороһуок; сухие овощи хаппыт оҕоруот астара; сухое молоко бороһуок үүт; Ъ.Сзасохший) хаппыт; сухая ветка хаппыт лабаа/4. (худощавый) хаппыт, хатыҥыр; весь ,оА9™листый и сухой кини хаппыт, бүтүннүү шгиир-силгэ дьүһүннээх; 5. перен. (неприветливый) тоҥуй, тоҥкуруун; сухая встреча тоҥуй көрсүһүү; 6. перен. (лишённый живости) хобдох, чуҥкук; сухой рассказ чуҥкук кэпсээн; # сухой паёк кураанах паёк; сухая перегонка бүтэйдии күҥсүтүү.

даҕ. Кураантан эбэтэр уоттан кууран мутуктара, лабаалара тоһутталанан түспүт, хаппыт (мас). ☉ Засохший, горелый (о дереве, ветви и листья которого подсохли, подгорели от сильного зноя или пожара)
Суол аттыгар турар хохудал маска сыгынньах ойуун эмэгэтэ кыбытыллан турара, мас тыалтан хамсаатаҕын аайы араастык хаахыргыыр. Н. Якутскай
Суор ойуун обургу, маҥаас суор буолан кубулунан. Куура хаппыт хохудал тиит төбөтүгэр иһиллээн олорбут. И. Гоголев
ср. др.-тюрк. хах ‘сухой, сушеный’

I
туохт. Хах курдук кытаат (хол., сир үрүт араҥатын этэргэ), хахтаах буол. ☉ Становиться твёрдым (напр., о верхнем слое почвы), иметь корку, струп
[Сүөдэр] халтаһаларын, уоһун хам ньимиппит, хаҕырбыт бааһы хастыы сатыыр курдук туттубут. Амма Аччыгыйа
Ыһыы кэнниттэн үүнээйи быган тахсарын мэһэйдиир гына почва хаҕырдаҕына, бааһынаны бараналыахха наада. ХКА
Сүөһү тириитигэр ириҥэлээх хабахтар тэһитэ бараллар уонна хаҕыра хатан хаалаллар. СИиТ
II
аат., түөлбэ. Үөлүллүбүт мунду хатарыллыбыта. ☉ Сушёный после жарки на рожне озёрный гольян
Кааччыыр кэргэнэ Чэккээ диэн эдэр дьахтар остуолга сулуруо хаҕырын, арыыны уурда, үүттээх чэйи кутта. ВС ХД

аат., эргэр. Сайын сиикэйдии хатарыллыбыт мунду. ☉ Вяленый озёрный гольян
Өлүгү үтэлэммит Хохтуга хоһулайбыт, Собулҕаҕа суудайбыт, Харыҥы хабыалаабыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Балаҕан иннигэр түөрт атахтаах араҥаска хатырык холбоҕо хохту өрөһөлөнө кутуллубут. И. Гоголев
[Кыыс Хотун] Буокай оҕонньор хохтутун ахтыбыт буолан, собо кэҥэрдиилэммитин сөбүлүү санаатаҕа дуу? А. Сыромятникова
♦ Хохту хараҕа харахтан кэпс. — аһара дьүдьэй, ыр. ☉ Сильно исхудать, отощать (букв. иметь впалые, как у вяленого гольяна, глаза)
Кус уҥуоҕа уҥуохтаммыта, хохту хараҕа харахтаммыта. Н. Якутскай
Хохту хараҕа харахтаммыккын, сыккырыыр тыыныҥ эрэ ордубут. И. Гоголев
ср. казах. как ‘сухой, сушеный’

даҕ.
1. Имитиллэ, сымныы илик, кытаанах, дороххой. ☉ Жёсткий, грубый; невыделанный (о коже)
Биир хоччорхой оҕус тириитэ сытар сыарҕатын харбыалаан булан, кини сытан кэбиһэр. Амма Аччыгыйа
Үлэтин быыһыгар хоччорхой таба тириитин имитэн, араас таҥас тигиэх тустаах. А. Софронов
2. Убаҕас, сымнаҕас буолбатах, кытаанах, хаппытыҥы (аһы этэргэ). ☉ Сухой, сушёный, засохший (о пище)
Сэмэнньэй чаанньыгы, чааскылары, хоччорхой аһыүөлү дьаһайан маадьаҕалдьыйда. П. Аввакумов
Арыгытааҕар хоччорхой лэппиэскэ уон төгүл иҥэмтэлээх. ТХХ АС
3. көсп. Кытаанах, хаҕыс, тыйыс (майгы). ☉ Жёсткий, грубоватый, резкий (о характере человека)
Петр Хрисанфович кэргэнин Надежда Алексеевна хоччорхой майгытын билэрэ, онон кинини кытта кэпсэппэккэ эрэ сөбүлэһэр кыаҕа суоҕа. Н. Якутскай
Мөҕөн-этэн эрэр курдук хатыы-түтүү саҥалаах Маайаны үгүстэр кытаанах, хоччорхой дьахтар курдук саныыллар. Софр. Данилов