аат.
1. эргэр. Кыһын тымныыга моойго кэтэр түүлээх таҥас. ☉ Меховой ошейник (шарф)
Сыарҕаҕа олорор киһи умса туттан сирэйин саарба моойторугар кистии-кистии, муоһаны былдьаста. Софр. Данилов
Дэһээт и н н ьи к …… т ү үт э дэ л б и э лэ й эн н эк т э л буолан эрэр моойторугун дуомун уһула сатыы турар. Күннүк Уурастыырап
Лө гөнтөй эргэ тииҥ саҕалаах, нэк кылгас сонун синньигэс таҥас курунан түүрэ тардынна, …… элэйэн хаалбыт тииҥ кутуруга моойторугун моонньугар иккитэ эринэ тардынна уонна таһырдьа диэки сыбдыс гынан хаалла. П. Филиппов
2. көсп. Ыт, атын да кыыл моонньун эргийэ үрүҥэ. ☉ Белая полоса вокруг шеи (у собаки или медведя)
Моойторуктаах эһэ.  Моойторуктаах хара ыты …… дьиэлээхтэр бары таптыыллар. Амма Аччыгыйа
Ала-тала хаардаах сыгынахтар, үрүҥ моойторуктаах, үрүҥ түөстээх эһэ курдук, сымарыһа сыталлар. Л. Попов
Кылгас модьу моонньун курдаабыт үрүҥ моойторуга Мохсоҕолу [ыты] …… ордук …… киэркэтэр. Н. Заболоцкай
3. көсп. Ыт моонньугар кэтэрдиллэр тирии быа. ☉ Кожаный ошейник для собаки
Тэппэй тиийэн Бөтөһүн моонньугар моойторугун кэтэттэ. «ХС»
4. көсп. Ампаар дьиэ муннуктарын ыпсарарга анаан моойдуу оҥо хаһан оҥоһуллубут олук. ☉ Специальная выемка для укладки углов рубленых домов
Бу дьиэ анарааҥҥыттан атына — аттыгар эргэ баҕайы моойторук ампаардааҕа. Софр. Данилов
Хайа халдьаайыга суоҕуй Моойторук муннуктаах ампаардаах Былыргы киһи уҥуоҕа. Баал Хабырыыс
Кини кыстыыр сиригэр моойторук уобалаах кыракый дьиэлээх этэ. АаНА СТАТ
ср. уйг. бойунтурук ‘ярмо для животных’, тув. моюндуруй ‘ворот (одежды), воротник’, моюндурук ‘шиворот’, кирг. моюнтурук ‘ярмо, хомут’

аат., кэпс.
1. Бас уҥуоҕа. ☉ Череп
Ол хатыҥҥа кубарыйа куурбут сылгы чөмчөкөлөрө таҥнары ыйаммыттар. Амма Аччыгыйа
Кубарыйа куурбут ат чөмчөкөлөрө уҥуохтара кубус-кураанаҕынан, тыбыс-тымныынан одуулаһан тураллар. И. Гоголев
Хаары тэбиэлээбитигэр, күн уота кубарыччы сиэбит киһи чөмчөкөтүн уҥуоҕа тахсан кэлбитэ. Айталын
△ Төбө. ☉ Голова
Туох эрэ уорбалыыр санаа кини чөмчөкөтүгэр мантан ыла олохсуйда. Амма Аччыгыйа
Кулуба тойоҥҥун дии, чөмчөкөҕүн хамсатан көрө сырыттаҕыҥ дии! Н. Якутскай
[Ипатий Хапчыыһын] чөмчөкөтүн иһэ араас хадьыр санаанан туолан олордо. И. Данилов
2. көсп. Туох эмэ (хол., хайа) төбөтө, чыпчаала. ☉ Верхушка, вершина чего-л. (напр., горы)
Күн киирэн уҥуоргу хайалар тараҕай таас чөмчөкөлөрүн тиһэх сардаҥатын дуйдаата. Г. Колесов
Өрөһөлөммүт муус хайа чөмчөкөтүн омос көрбүт киһи сүрэҕэ ытырбахтыырын …… чахчы билэр эрэ киһи бачча күүстээхтик ойуулуон сөп. «ХС»
Биир чаас буолан баран биһиги хачыр курдук таас сыыһа-буора өрөһөлөммүт хайа чөмчөкөтүгэр тиийдибит. В. Арсеньев (тылб.)
3. көсп. Бас-көс, баһылык киһи. ☉ Старший по положению, глава (напр., в роду)
Туох-ханнык иннинэ, салайааччыларын, чөмчөкөлөрүн бултаһаллара сөп. Н. Якутскай
Ол мааны аҕа ууһун чөмчөкөтө — билиҥҥитэ Тойон киһи. И. Гоголев
[Кириисэ:] Хайа, бу нэһилиэкпит чөмчөкөлөрө бааллар дуо? Күндэ
♦ Түүлээх холбука (холбуйа, чөмчөкө) көр түүлээх
Туймаада аҕа баһылыгын Тыгын Дархан түүлээх чөмчөкөтүгэр кииртэлиир дириҥ-далай санааларын аралдьытымаары кулуттарчаҕардар тыаһа-ууһа суох атахтарын тумсунан сыбдыһан сылдьаллара. «Чолбон»