аат. Соруйан була сатаан онно суоҕунан күтүрээһин, сылтаҕырыы. ☉ Беспочвенное, придирчивое подозрение, обвинение
Оҕолордуун мөккүөргэ Отой иннин бэриммэт: Балыйсыыга, баайсыыга Маастар киэнэ бастыҥа, Оччугуйу да күүрдэн, Оччо-бачча оҥорор. Күннүк Уурастыырап
[Көкөт Көстөкүүн:] Баайсыы буолбатах, тойонуом! Барыта кырдьык суол. Эрилик Эристиин
Буолар буолбат баайсыынан муҥнаамаҥ даа киһини! Л. Попов
◊ Иэс баайсыы – оҕо оонньуута: анал чэрчи иһигэр кыратык таарыйан баран куоппут киһини ситэн ылан эмиэ таарыйан охсон иэһи ситиһии. ☉ Игра в пятнашки. Талба-нуурал киэһэлэрдээх үтүө сайын эргийэн кэллэҕинэ, чэгиэн салгыҥҥа оонньууруҥ арааһа өссө дэлэйэр: кыыртаах кус, иэс баайсыы, сасыһа оонньооһун, атах тэпсии, хайах хостоһуу, кулун куллуруһуута уо. д. а. ЧМА ЭТНББ

туохт.
1. Туох эмэ тугу эмэ сиирэ хабан, таарыйан аас. ☉ Задевать что-л. вскользь, поверхностно, по краю, придавить слегка
Бэдириэстээх сыарҕа хаары хабырыйан, кыыкынаан бииргэ ыллаһа иһэр буолааччы. Күндэ
Толору таһаҕастаах массыына кинилэри хабырыйбытынан сир гыннаран ааспыт. Р. Кулаковскай
Дүлүҥ анныгар кистии аспыт оҥочотун булан ылла, хата, муус хабырыйбатах. В. Тарабукин
Үһүс буулдьа Сэмэн Бөтүрүөбүс илиитин тарбаҕын, ытыһын көхсүн хабырыйан ааспыт. ХБИДК
2. көсп. Киһини тугунан эмэ кыһарый, атаҕастаа, баттаа. ☉ Притеснять, прижимать, угнетать кого-л. [Ыстапааһа:] Баайдаахтар дии-диилэр бэркэ хабырыйан эрэллэр. Күндэ
Лэгиэнтэй атыыһыттаах Сүөдэрдээҕи тылга даҕатан хабырыйар, ол-бу сылтах була-була мөҥөр-этэр буолан бараллар. Н. Якутскай
Тойоттор айдааны тарпыт оҕолору онон-манан сылтаҕыран улаханнык кыһарыйбыттара, хабырыйбыттара. П. Филиппов

аат дьөһ. суолт.
1. Ким эрэ аатын сүгэр, ким туох эрэ чиэһигэр ааттаммыт. ☉ Имени кого-чего-л., названный в память, в честь кого-чего-л.. П.А. Ойуунускай аатынан саха академическай театра
□ Бу дьыл кини П.И
Чайковскай аатынан Московскай государственнай консерваторияҕа үөрэнэ киирбитэ. Софр. Данилов
Пушкин аатынан бибилэтиэкэ утары турар икки этээстээх мас дьиэҕэ көтөн түстэ. Н. Лугинов
2. Ким, туох эрэ аатыттан, киминэн, тугунан эрэ сирэйдэнэн (хол., «Саха Өрөспүүбүлүкэтин аатынан»— Конституционнай суут уурааҕын хаһыаттарга бэчээттиир уопсай салаа аата). ☉ Именем кого-чего-л., от имени когочего-л. («Именем Республики Саха»— название постоянной рубрики, под которой печатаются постановления Конституционного суда).
3. Тугунан эрэ сылтаҕыран, тугу эрэ төрүөт оҥостон (тугу эмэ гын). ☉ Под каким-л. предлогом, приводя какие-л. причины, доводы (делать что-л., отказываться от чего-л.)
Наһаар, уола сүппүтүн оройуоҥҥа тыллыыр аатынан, хаһан да сааламмат бэйэтэ эмиэ сааланан, бу сарсыарда эрдэ барбыта. Суорун Омоллоон

туохт.
1. Биилэнэнкырыыланан таҕыс; биилээх-сытыылаах буолан таҕыс. ☉ Иметь острый край, края; иметь грань, грани
Аҕыс уон аҕыс араас Аалыы кырыыланан көстөр Аатырбыт-сураҕырбыт Алмаас тааспыт. П. Тобуруокап
Арай ыстыык күлүмнээн Кырыылана кылбаҥныыр. П. Тобуруокап
Кырыыламмыт алмаас бриллиант диэн ааттанар. И. Данилов
2. көсп. Кими эрэ кынчарыйбыттыы көр, кимиэхэ эмэ эйэҕэһэ суохтук сыһыаннас, кыыһыр. ☉ Коситься на кого-л., относиться недружелюбно к кому-л., злиться на кого-л.
Аһаҕастык көрбүт киэҥ харахтара кырыыланнылар, сыҥааҕын этэ күүрэн таҕыста, уостара ыбыстылар. Л. Попов
Саллааттар сирэйдэрэ-харахтара турбута, тыллараөстөрө өстөөххө кырыыламмыта сүрдэммитэ. Г. Колесов
Ити Ыстапаанап миэхэ тоҕо тыла кырыыланар идэлэннэ. В. Титов
[Григорий Иванович] мөҕөөрү, эбэтэр туох эмэ куһаҕаны этээри гыннаҕына буоларыныы, сирэйэ-хараҕа сүрдээҕин кырыыламмыт. Э. Соколов
♦ Таала кырыыланар — кимиэхэ эмэ өһүргэнэн кыыһыр, кимтэн эмэ кыйахан. ☉ Быть недовольным кем-л., сердиться на кого-л., раздражаться на кого-л.
Уйбаан Ньукулаайабыс кэллэ кэлээт, кини бастыҥ дьиэтин былдьаан ылбытыттан Соппуруон баай олус абаккарар, учууталга таала кырыыланар, өстүйэр. Н. Якутскай
Онон бүтэйдии Сиидэркэ уонна араатардыыр дьоннорго барыларыгар таала кырыыланан олорор. С. Васильев
Онон-манан сылтаҕыраҥҥын кыыска эмиэ таалыҥ кырыыланан эрэр. М. Доҕордуурап
Байбал Сүөдэрэбис дьылҕатын күүтэн дөйбүт курдук сукуллан олордо. Бары да киниэхэ тааллара кырыыламмыт. НС ОК