даҕ., поэт. Чаҕылхай, киһи хараҕа саатар маҥан. ☉ Ослепительно белый, блестящий, яркий
Кылбараҥ халлаан кырсынан Кылыбыраан-сылыбыраан, Көрүөлээн көтөн иһэн Көҕөн көтөрү Көрө түстэ. А. Софронов
Саас ортолоох толуу дьахтар тараанан мөлбөйө, толору кылбараҥ маҥан харыта элэҥнии турар эбит. Д. Апросимов
Кылбараҥ, хаар өҥнөөх хабдьылар Кыыгыныы, тэлээрэ дайаллар. «Чолбон». Тэҥн. кылбаҕар, кылбаҥ, кылбар I

I
сылыбыраа диэнтэн холб. туһ. Кустар кинилэр баалларын сибикилээбит курдук эмискэ өрө көтөн тахсаллар уонна ууну эргийэ көтөн сылыбыраһаллар. Н. Якутскай
Ол кэмҥэ атын хабдьылар хойуу ыарҕалар быыстарыгар түбэһиэх түһүтэлииллэр, сырсан сылыбырастылар. С. Дадаскинов
Хараҥаччылар үрдүгүнэн кураан күҥҥэ көтөллөр, ардаары гыннаҕына, алларанан, сири кырсынан көтөн сылыбыраһаллар. «Кыым»
II
даҕ. Түргэн, иҥнигэһэ суох (хол., саҥа туһунан). ☉ Быстрый, ровный, гладкий, без запинок (напр., о речи)
«Чугаспыт ээ мантан, киһи аҕыйахта үктэнэн тиийэр», — Маша сылыбырас сытыы саҥатынан сып гыннарда. В. Яковлев
«Хаатыҥкаҥ тоҕо маҥаный? Сахалыы үчүгэйдик билэҕин дуо? Курбутун атастаһыах эрэ, хата», — дии-дии, сылыбырас элбэх саҥалаах уол, мичээрдии-мичээрдии, Валерий курун тардыалаан көрдө. Н. Габышев

I
аат., түөлбэ. Моҕотой. ☉ Бурундук
Сытыган дүлүҥ устун күрдьүгэс сылыбырыы сүүрдэ, мохос гына олоро түһээт чыбыгыраата. И. Гоголев. Муруку, дьирики, Моҕотой, күрдьүгэс Хамсыырыҥ-имсиириҥ Хапсаҕай да эбит. А. Николаев
◊ Күрдьүгэс күрүөтэ бот. — бэйэ-бэйэтин кытта хатыһан үүнэр хойуу сэбирдэхтээх сүөһү таптаан сиир ото. ☉ Горошек мышиный
Хочо саҕа талахтарын быыстарыгар үүнэр күрдьүгэс күрүөтэ окко мэччийэ сылдьар ынахтар диэки Маайыс хааман сиргэ үктэнэрэ да биллибэттик сэгэлдьийэр. Амма Аччыгыйа
Наммара сүнньэ хара бастаах үкэр отунан ыга анньыбыт, кырдаллара күрдьүгэс күрүөтүнэн будьуруспуттар. Р. Кулаковскай
Мин таптаан күрдьүгэс күрүөтүн үргээн аһатар эриэн ньирэйим тэбэнэтирэн өрүтэ тэбиэлии-тэбиэлии, туора-маары ойуоккалыыра. П. Аввакумов
тюрк. көрүк
II
даҕ. Туора хараҥа дьураалардаах кугас (сүөһү өҥүн туһунан). ☉ Рыжий с темными полосами (о масти крупного рогатого скота)
Балыгы сиэхтэрэ дии санаабыт муҥхатыгар Сабардам оҕонньор, дараҕар муостаах тайах саҕа дагдаллыбыт күрдьүгэс оҕуһун көлүйтэрэн, өрүү Сомоҕоллойу ыытааччы. Болот Боотур
Чэй, эрэ тардыҥ, Тимир наарта сыарҕабар Күрдьүгэс саадьаҕай кунаммын Көлүйэ охсон аҕалыҥ! ТТИГ КХКК
◊ Күрдьүгэс эриэн — кытархай дьураалардаах күрүҥ (сүөһү өҥүн туһунан). ☉ Бурый с красноватыми полосами (о масти крупного рогатого скота)
Улуу киһиэ, хара бараан күлүккэр үҥэн-сүктэн көрдөһөбүн: мыҥырык муостаах, дьэҥкир туйахтаах, күрдьүгэс эриэн дьүһүннээх соҕотох ынахпын көрө-харыһыйа сырыт! И. Гоголев
Хотон таһынааҕы далга эбэм түптэтин буруота унаарыйар. Онно аҕыйах борооскулар уонна Ураанай диэн күрдьүгэс эриэн ат оҕус тураллар. Н. Лугинов. Тараах күрдьүгэс — үрүҥ дьураалардаах хараҥа кыһыл (сүөһү өҥүн туһунан). ☉ Темнокрасный с белыми полосами (о масти крупного рогатого скота)
Доодороп кулуба …… тэлиэгэҕэ көлүллүбүт лаҥкыр муостаах тараах күрдьүгэс оҕуһу сиэтэн иһэр эбит. Эрилик Эристиин
Тараах күрдьүгэс дьүһүннээх, такырыттаҕас муостаах кунан оҕус моонньун түүтүнэн тордуйа иһигэр уйа оҥоруллар. Н. Павлов