Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сэбирий

дьүһ. туохт.
1. Тэҥэ суохтук салыбырайан, намылыйан түс. ☉ Свисать, висеть неровными краями; взъерошиваться
Түөһүгэр сэбирийэн түспүт маҥан бытыктаах, георгиевскай кириэстээх, тайахтаах нуучча оҕонньоро киирэр. И. Гоголев
Били кыһыннарысайыннары араарбакка кэтэр сэбирийбит түүлээх папаахатын уһулу тардан ылла, утуйар оронугар бырахта. И. Никифоров
Сүөдэр, уһун ньолойбут сирэйинэн хайыһа түһэн, ыала эмээхсини сэбирийбит бытыгын быыһынан мичээрдии көрүстэ. «ХС»
2. кэпс. Бүүрүгэ кэбиллэн эбэтэр түмүгэ сөллөн, өһүллэн бар. ☉ Раскручиваться, развязываться (напр., о кручёной верёвке). Быа төбөтө сэбирийбит
ср. п.-монг. сербейи ‘взъерошиться’

Якутский → Русский

сэбирий=

1) ерошиться, взъерошиваться (о шерсти); ыт түүтэ сэбирийбит шерсть у собаки взъерошилась; 2) раскручиваться (о кручёной верёвке); өтүү сэбирийэн эрэр верёвка раскручивается.

Еще переводы:

бытаа

бытаа (Якутский → Якутский)

туохт. Кырыйан туох эмэ сэбирийбитин ыраастаа, кырт. ☉ Обстричь
Ити көнтөс сиэлин кыптыыйынан бытаан кэбис. СГФ СКТ

сэбириктий

сэбириктий (Якутский → Якутский)

сэбирий диэн курдук
Женька [ыт аата] муустаах ууга өрөҕөтүгэр диэри ыстанан киирэр уонна тымныы ууга киириэхтэрин чаҕыйан турар сэбириктийбит түүлээх олбуор харабыла ыттары харса суох үрэрэ. КНК БСИДЛ

сэпсиҥнэт

сэпсиҥнэт (Якутский → Якутский)

сэпсиҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. Сээркээн сэһэн кырдьаҕас, Сэбирийбит бытыгын Сэпсиҥнэтэн, хардарда. Р. Баҕатаайыскай
«Бу сурук — бассабыыктар киэннэрэ буолуо», — диэн тимир ууһа Аким оҕонньор бырдьа бытыгын сэпсиҥнэттэ. Эрилик Эристиин

сэбирилин

сэбирилин (Якутский → Якутский)

сэбирий диэнтэн атын
туһ. Онно [үрэххэ] биир түүлүү илик сэбириллибит эһэ балыктыы сылдьар эбит. В. Чиряев
[Ыт] сэбириллибит кутуругун халаачыктыы туттан, тылын былас таһааран, сотору-сотору, мэҥилэстии-мэҥилэстии …… сыабын соспутунан олбуор түгэҕин диэки сэксэйдэ. В. Катаев (тылб.)

сэбириҥнээ

сэбириҥнээ (Якутский → Якутский)

сэбирий диэнтэн б
тэҥ. көстүү. [Курнатовскай] хойуу бытыга үөһэ-аллара сэбириҥнээтэ, хаста даҕаны, муннун өрө сыҥа-сыҥа, көхсүн этиттэ. Болот Боотур
Сороҕор долгуйан, абаран, сирэйин сурата тардыалаан, суларын кыырыктыйан эрэр кугас бытыга сэбириҥнээн ылыталаата. «ХС»

кырпалаа

кырпалаа (Якутский → Якутский)

туохт. Түүнү кырыйан тэҥнээ. ☉ Стричь, срезать, подстригать (о шерсти, волосах)
Кырыйбыт эбэтэр быспыт сиргинэн тыс түүтэ сэбирийбитин икки өттүнэн кыратык кырпалаан, быһан биэрэҕин. АЕЕ ӨҮОБ
△ Бытархай, сэдэх оттоох ходуһаны оҕус. ☉ Косить, подрезать мелкую траву
Кураанах сиринэн Куйаарда көтүтэн Кытыынан сылдьан Кырпалаан баран, Үктэллээх өттүн Үлэлээн бүтэн Көлүөһэлээх тэриллэр көһөн эрэллэр. «ХС»
Дулҕаны кырпалыыр бэртээхэй тэрили оҥорбута. «Кыым»

нээги

нээги (Якутский → Якутский)

аат. Кылаана элэйбит, нэктийбит түү. ☉ Шерсть с измятой остью, свалявшаяся шерсть
Эдэр …… эрдэҕинэ будьуруйа үүммүт баттаҕа кыырыктыйан, сүүмэх-сүүмэх иилистэн, кырдьаҕас тэллэх ытын нээги буолбут түүтүн курдук сэбирийбит. П. Филиппов
Истээх куобах соннорбут Эргэ н э э г и иһинии, ибилиттэн баранна. С. Васильев
ср. монг. нэхий ‘овчина’

сүдьү

сүдьү (Якутский → Якутский)

көр сүдү
Түөһүн тылыгар диэри сэбирийэ үүнэн түспүт бытыктаах, бэрт сүдьү оҕонньор киһи …… утары тахсан иһэр эбит. П. Ойуунускай
Көҥүстэр түмсэннэр, сырдык үрэхтэр, сүдьү өрүстэр дэбилийэ устаннар байҕаллары барҕардаллар. Амма Аччыгыйа
Хайдах тэһэ астаран ол сүдьү көтөр биһиги оройуоммутугар хаалбыта дьиибэ. «ХС»

сэбирис

сэбирис (Якутский → Якутский)

сэбирий диэнтэн холб. туһ. Өксүү өйүгэр кырдьан эрэр суон, намыһах киһи лаппаҕар төбөтүн тараҕайын, ону тула сэбириспит баттахтары санаан баран, иһигэр сонньуйа санаабыта уонна билиэти ылан хармааныгар уктубута. Н. Заболоцкай
Саҥардыы туран эрэр уол эрдэхпинэ бытыгым үүнэн, хойдон хаалыа диэн куттанан кырыммат этим. Ол иһин бэрт сэдэх да буоллар ол уһун бытыктар үөһэ уоспар, сэҥийэбэр үүнэн сэбириспиттэрэ. ФЕВ КК

сэпсийбит

сэпсийбит (Якутский → Якутский)

даҕ. Убаҕас, тэҥэ суохтук сэбирийэн түспүт (киһи бытыга). ☉ Неровный, растрёпанный (о жидкой бороде)
Туртайбыт астаах, сэпсийбит бытыктаах оҕонньор талахтартан талахха сөрүөстэн, тыаһа суох үктэнэн, ол кустарга үөмпүтэ. Софр. Данилов
Сэпсийбит үрүҥ бытыга дьиибэтик арыллаҥнаан, оҕонньор уол иннигэр олоро түспүтэ. А. Сыромятникова
Өлөксөй көрдөҕүнэ, бары биир курдуктар: уҥуохтуун-иҥиэхтиин, сэпсийбит бытыктыын, таҥнар таҥастыын. «Чолбон»